Adenowirusy

Adenowirusy (ADV) to bezosłonkowe wirusy DNA. Po raz pierwszy wyizolowano je w 1953 roku z węzłów chłonnych i migdałków. Dotychczas poznano już ponad 40 serotypów adenowirusów różniących się od siebie. Ponad 20 z nich może zakażać człowieka, z czego najbardziej ciężki przebieg mają choroby wywołane przez serotypy 1, 2 i 5. Adenowirusy są wszechobecne, występują na całym świecie i nietrudno się nimi zarazić, gdyż bardzo szybko przenoszą się z człowieka na człowieka.

Charakterystyka i objawy zakażenia  adenowirusami

Do zakażenia adenowirusami dochodzi zazwyczaj w pierwszych latach życia. Dowiedzione jest, że każdy człowiek przed ukończeniem dziesiątego roku życia przebył zakażenie jakimś adenowirusem. Przenoszą się one drogą kropelkową, czyli wraz z mikroskopijnymi kropelkami wydzieliny z nosa lub gardła „rozpylanymi” w czasie kaszlu lub kichania. Zakażeniu adenowirusami sprzyja więc przebywanie w dużych skupiskach ludzi (przedszkola, szkoły). Adenowirusy atakują głównie błonę śluzową górnych dróg oddechowych, spojówki, a nawet opony mózgowe, rzadziej pęcherz moczowy i dolne drogi oddechowe.
Zakażenie adenowirusami może przebiegać pod postacią:

• przeziębienia, które niczym nie różni się od przeziębień wywoływanych przez inne wirusy (ostre zapalenie górnych dróg oddechowych stanowi jedną z typowych postaci zakażenia adenowirusami);
• zapalenia spojówek (adenowirusy są najczęstszą przyczyną zapalenia spojówek, u starszych dzieci objawom ze strony spojówek (zaczerwienienie, łzawienie, światłowstręt) może towarzyszyć zapalenie gardła i gorączka);
• zakażenia dolnych dróg oddechowych (zapalenie skrzeli, zapalenie płuc) zwłaszcza u niemowląt oraz osób z zaburzeniami odporności.

Do rzadkich następstw zakażenia adenowirusami należą:

• krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego ( głównie u dzieci);
• biegunka (głównie u dzieci);
• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu (zwłaszcza u osób ze zmniejszona odpornością);
• wgłobienie jelita ( zwłaszcza u dzieci, w następstwie zakażenia i powiększenia węzłów chłonnych jamy brzusznej) mogące powodować ostrą niedrożność jelit;
• epidemiczne zapalenie spojówek i rogówek (niegroźna, ustępująca samoistnie choroba, na którą narażone są  zwłaszcza osoby zawodowo narażone na urazy oczu, np. spawacze).

Rozpoznanie zakażenia adenowirusami

Rozpoznanie zakażenia adenowirusami zazwyczaj nie jest konieczne lub jest stawiane na podstawie objawów klinicznych. Badania potwierdzające adenowirusową etiologię danych schorzeń mogą być wskazane u osób z zaburzeniami odporności (np. osoby z AIDS, po chemioterapii, osoby poddawane immunosupresji z powodu transplantacji lub innych przyczyn, dzieci z wrodzonymi zaburzeniami odporności, np. z zespołem Di Gorga). Potwierdzenie rozpoznania zakażenia adenowirusami można uzyskać za pomocą hodowli i izolacji wirusa lub częściej za pomocą testów serologicznych (np. ELISA). Testy te polegają na poszukiwaniu we krwi chorego specyficznych przeciwciał przeciwko adenowirusom, wytwarzanych przez pobudzone komórki układu odpornościowego.