Agresja u dziecka
Z obserwacji wynika, że świat osób autystycznych jest pełen chaosu i niepokoju. Głównym więc zadaniem nas, jako terapeutów - pedagogów jest podjęcie wysiłku, by ich świat uporządkować, wprowadzić zasady, których przestrzeganie pomoże im znaleźć swoje miejsce w otaczającym ich świecie. Stąd właśnie podejmowane wysiłki wprowadzenia całego systemu wzmocnień, nauki sztuki wyboru i ponoszenia konsekwencji swoich działań.
Agresja w autyzmie
Jednym z większych problemów z jakim borykają się osoby pracujące z uczniami z autyzmem jest agresja. Nie wszystkie jednak osoby autystyczne przejawiają agresję. U tych, u których ona występuje wynika ona bardzo często z nieumiejętności komunikowania się z otoczeniem w inny sposób. Autysta, nie umiejąc wyrazić swoich uczuć czy potrzeb, może wpadać w szał, używać krzyku, agresji fizycznej lub samookaleczenia.
Ze względu na nadpobudliwość jednego z uczniów z autyzmem, w trakcie trwania i mojej pracy pojawiły się i zaczęły narastać problemy i trudne sytuacje związane z jego zachowaniem. Głównym problemem była agresja, którą przejawiał w stosunku do pracujących z nim nauczycieli oraz kolegi z klasy. Zachowania niepożądane przejawiały się w formie plucia, szczypania siebie i innych, bicia, kopania itp. Miało to miejsce, gdy przed uczniem stawiane były wymagania.
Choć zdarzało się, że zachowania te pojawiały się bez zauważalnej przyczyny, albo były reakcją odroczoną na jego całodzienne zniechęcenie.
Ćwiczenia w klasie wykonywał z niechęcią i z towarzyszeniem krzyku. Sytuacja ta zmusiła mnie do poszukiwań rozwiązań w literaturze przedmiotu. Efektem tego było opracowanie i wprowadzenie systemu wzmocnień i kontroli zachowań.
Terapia behawioralna w leczeniu autyzmu
Wykorzystałam do tego metodę o podłożu behawioralnym tzw. „gospodarkę żetonową”. Każda czynność, w trakcie wykonywania danego zadania, była przez nauczyciela nagradzana klockami = żetonami. Uzbierane małe klocki (wieża 10 klocków), wymieniane były na duże i po uzbieraniu 5 dużych, uczeń wymieniał je na wybraną wcześniej przez siebie nagrodę. Symbole nagród wywieszone były na ścianie. Uczeń na pytanie „Co chcesz?” odpowiadał, którą nagrodę wybiera. Była ona kładziona przed nim i otrzymywał ją po uzyskaniu ostatniego, dużego klocka. Każde niepożądane zachowanie ucznia „karane” było cofnięciem klocka. Po wprowadzeniu tego czytelnego systemu nagród zachowanie autysty uległo dużej poprawie. Z czasem wybieranie nagrody przez ucznia stało się niemożliwe ze względu na natarczywość, z jaką egzekwował on wydanie nagrody mimo, iż nie zdobył wszystkich punktów. Obecnie nagrodę wybiera i ustala mama i ona wręcza mu ją po zakończonych zajęciach.
Nasilenie agresji
Po pewnym czasie problem agresji ucznia nasilił się. Aby lepiej przyjrzeć się temu zjawisku i znaleźć przyczyny jego agresywnego zachowania założyłam Kartę Obserwacji zachowań niepożądanych ucznia. Zawierała ona cztery rubryki, w których kolejno wpisana była: data zdarzenia, czyli zachowania agresywnego, rodzaj zachowania – opis, warunki poprzedzające zachowanie, czyli co działo się bezpośrednio przed wybuchem agresji, dalej – reakcja na zachowanie, czyli opis jak nauczyciel zareagował na konkretne zachowanie ucznia oraz podpis nauczyciela, w obecności którego zaszło to zdarzenie.
Karta Obserwacji miała bardzo duże znaczenie. Przede wszystkim pozwalała przyjrzeć się jakie to były zachowania, po czym następowały, tzn. czy były efektem zmęczenia, za trudnych zadań, pogody, czy wielu innych czynników. Bardzo ważny był zapis reakcji nauczycieli pracujących z uczniem. Pomagał on poszukać reakcji, która skutecznie odpowiada na zachowanie chłopca. Ważne było również to, że zapisane zachowania, które przecież mogły ulec zapomnieniu, przywoływałyśmy w rozmowie z mamą ucznia i terapeutami, u których również szukałyśmy pomocy.
Praca z agresywnym uczniem nie jest łatwa. Moje poszukiwania pomocy w stosunku do bardzo trudnego przypadku agresji, jaka występowała u opisywanego wyżej ucznia, zaprowadziły mnie do Fundacji PRO FUTURO w Poznaniu, gdzie pracują terapeuci z wieloletnim doświadczeniem pracy z osobami z autyzmem. Ponadto terapeuci ci znają ucznia i jego problem z wcześniejszych konsultacji i diagnozy.
Poprawa zachowania agresywnego dziecka
Dzisiaj uczeń pracuje wzmacniany systemem nagrody odroczonej. Codziennie rano wybiera sobie nagrodę, której symbol zawieszany jest na tablicy punktowej, a którą otrzymuje, po uzgodnieniu z mamą dopiero po wyjściu ze szkoły. Zadania przy stole nagradzane są punktami, przyklejanymi do płyty CD. Po zebraniu 10 punktów, uczeń zawiesza kolejne „duże”punkty na swojej tablicy punktowej. Przywieszenie ostatniego „dużego” punktu, to równoczesne dojście do symbolu nagrody danego dnia. Ze względu na swoje niepożądane zachowania uczeń realizuje zajęcia lekcyjne sam bez obecności innego ucznia w klasie.
Dzisiaj również wymagania edukacyjne w stosunku do tego ucznia są zminimalizowane. Wszystkie działania w klasie zmierzają do tego by uniknąć reakcji agresywnych. Mamy poczucie, że w ten sposób nie można wydobyć z ucznia jego wszystkich możliwości. Wszystkie nowe rozwiązania analizowane i omawiane były na bieżąco z mamą ucznia. Myślę, że można by oczekiwać większych efektów pracy z nim, gdyby kontynuacja pracy w domu była bardziej konsekwentna.
Praca z uczniem o tak wysokim poziomie agresji jest wielkim wyzwaniem. Stawia przede mną bardzo wiele trudnych pytań. Zdarza się, że wiele z nich pozostaje bez odpowiedzi... Nawet na szkoleniach związanych z autyzmem, na których uczestniczyłam, nie otrzymałam odpowiedzi, która pomogłaby dotrzeć do tego dziecka. Podpowiedzi szły w kierunku rozwiązania, jakim miałaby być terapia behawioralna przeprowadzana w Norwegii. Zdaję sobie sprawę, że problemu pracy z tak agresywnym chłopcem nie rozwiążę na stronie internetowej. Byłabym jednak wdzięczna, gdyby ktoś zechciał podzielić się swoimi doświadczeniami pracy z uczniem o bardzo wysokim poziomie agresji.
Bibliografia
Cytowska B., Winczura B., Dziecko z zaburzeniami w rozwoju, Impuls, Kraków 2006, ISBN 83-7308-725-7
Winczura B., Dziecko z autyzmem. Terapia deficytów poznawczych a teoria umysłu, Impuls, Kraków 2008, ISBN 978-83-7308-997-6
Grodzka M., Dziecko autystyczne. Dziennik terapeuty, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, ISBN 83-01-13319-8
Drała D., Maciarz A., Dziecko autystyczne z zespołem Aspergera, Impuls, Kraków 2007, ISBN 83-7308-873-3
Artykuły Autyzm
Autyzm nie jest jednolity, u każdego dziecka występują nieco inne zaburzenia. Być może właśnie dlatego, że - jak odkryto - podobnie jak w cukrzycy, mamy do czynienia z różnymi typami autyzmu.
Po ukończeniu pierwszego roku życia dziecko przestaje być niemowlęciem. Od pierwszych dni rodzice towarzyszą szkrabowi w jego małych i dużych sukcesach, wspierają, chronią, pielęgnują, oklaskują ...
Kiedy na świat przychodzi dziecko, rodzice od początku zabiegają o to, by noworodkowi było jak najlepiej – karmią, przewijają, uspokajają, noszą na rękach. Bezustannie towarzyszą im też obawy i ...
Opóźniony rozwój mowy dziecka to częsta przyczyna zmartwień rodziców, którzy zachodzą w głowę, dlaczego ich pociecha nie rozmawia z rówieśnikami, nie inicjuje kontaktów słownych, posługuje się ...
Autyzm to złożone i tajemnicze zaburzenia związane z upośledzeniem zdolności odczytywania motywów innych ludzi, posługiwania się językiem i uczestniczenia w interakcjach społecznych. Nie ma dwóch ...
Rodzice dzieci autystycznych stoją przed poważnym wyzwaniem wychowania maluchów, które wykazują specyficzne trudności rozwojowe. Często czują się osamotnieni, pozbawieni wsparcia i fachowej ...
Zespół sawanta (ang. Savant Syndrome) to niezwykła dysfunkcja mózgu, która polega na tym, że osoby upośledzone umysłowo prezentują ponadprzeciętne zdolności. Sawanci zwykle mają doskonałą pamięć ...
Echolalia rozumiana jako patologia umiejętności komunikacyjnych polega na stereotypowym powtarzaniu części słów albo całych wyrazów czy fraz wypowiedzianych wcześniej przez inne osoby bądź ...
Witaminy dla ciężarnych pozwalają chronić dziecko już od poczęcia. Kobiety ciężarne muszą zdawać sobie sprawę, jak bardzo witaminy i minerały są potrzebne do tego, by rozwój dzieci przebiegał ...
Autyzm wczesnodziecięcy został wyodrębniony w 1943 roku przez Leo Kannera jako zespół objawowy, charakteryzujący się trzema kardynalnymi cechami patologii funkcjonowania – skrajnym unikaniem przez ...
Autyzm atypowy to całościowe zaburzenie rozwoju należące do zaburzeń spektrum autyzmu, ale niespełniające wszystkich kryteriów autyzmu dziecięcego. Pojawia się często później niż autyzm dziecięcy, ...
Zaburzenia rozwoju mowy u dzieci mogą powstawać na skutek różnych chorób, na przykład autyzmu. Autyzm dziecięcy należy do schorzeń rozległych, nie w pełni jeszcze opisanych. U niektórych dzieci ...
Autyzm to zaburzenie rozwojowe, w którym ważną rolę odgrywa funkcjonowanie mózgu. Choroba polega na odcięciu się człowieka od zewnętrznego świata, ograniczeniu wymiany informacji ze środowiskiem, ...
Całościowe zaburzenia rozwoju, z angielskiego nazywane także PDD (pervasive developmental disorder), to grupa wrodzonych zaburzeń dotykających sfery motoryki, komunikacji i języka oraz percepcji. ...
Autyzm u dzieci to grupa zaburzeń, które wpływają na zdolność komunikowania się, utrzymywania kontaktów społecznych i okazywania emocji. Objawy autyzmu są zwykle widoczne u dwuletnich dzieci, ...
Autyzm jest jednym z wielu złożonych zaburzeń neurorozwojowych. Charakteryzuje się zaburzeniami społecznymi, trudnościami w komunikacji oraz ograniczonymi, powtarzającymi się i stereotypowymi ...
Autyzm jest złożonym schorzeniem neurologicznym charakteryzującym się zaburzeniami komunikacji uczuć, integracji wrażeń zmysłowych, problemami z komunikowaniem się i funkcjonowaniem społecznym. ...
Autyzm wczesnodziecięcy opisał Leo Kanner. Stworzył on kryteria autyzmu, które obowiązują do dzisiaj. Obserwując dzieci wyróżnił spośród nich grupę, u której zaobserwował inne objawy niż u dzieci ...
Ludzie często zastanawiają się jak bardzo powszechny jest autyzm? Naukowcy do tej pory sadzili, iż częstość występowania spektrum zaburzeń autystycznych u amerykańskich dzieci wynosi 1 na 150 ...
Autyzm może być spowodowany kilkoma rzadkimi mutacjami genetycznymi - tak wynika z szeroko zakrojonych międzynarodowych badań. Jednak odnalezienie przyczyn autyzmu jest jak układanie puzzli, nie ...
Dziecko autystyczne rozwija się inaczej niż jego rówieśnicy. Czasami ma zupełnie inne preferencje niż pozostałe dzieci . Dlatego wybór zabawek dla dziecka chorego na autyzm może być trudniejsze ...
Odbiór informacji przez nasze zmysły oraz ich celowa organizacja w naszym ośrodkowym układzie nerwowym (tzw. integracja sensoryczna) to procesy, które umożliwiają odpowiednią interpretację ...
Niemożność komunikacji z dziećmi autystycznymi była przez lata powodem postrzegania ich jako upośledzonych intelektualnie. Badania wykazują jednak, że większość osób dotkniętych tą chorobą ma ...
Zabawa odgrywa istotną rolę w życiu każdego dziecka: rozwija, edukuje, pozwala na nabywanie nowych umiejętności społecznych, komunikację i kontakt z rówieśnikami. Myśląc o zabawie autystycznego ...
Autyzm jest ciężkim zaburzeniem powodującym powstanie w rodzinie stanu przewlekłego napięcia i stresu, który może negatywnie wpływać na rozwój i funkcjonowanie rodzeństwa autystycznego dziecka. ...
Ponad 35 lat po wprowadzeniu przez Leo Kannera w 1943 r. terminu „wczesny autyzm dziecięcy” amerykańskie badaczki Lorna Wing i Judith Gould zaproponowały termin „spektrum zaburzeń autystycznych” . ...
Czy diagnoza autyzmu jest wyrokiem? Czy oznacza to że dziecko dotknięte autyzmem już zawsze będzie upośledzone. Czy terapia jest w stanie zahamować lub wręcz cofnąć chorobę? autyzm to nie jest ...
Związek zachorowania na autyzm z płcią od dawna stanowi przedmiot intensywnych badań naukowych. Wraz z upływem czasu pogłębia się nasza wiedza dotycząca genetycznego podłoża choroby, wciąż ...
Terapia behawioralna jest jedną z głównych metod leczenia autystycznych dzieci. Zalecana jest zwłaszcza we wczesnej interwencji, czyli w przypadku dzieci, które nie ukończyły 3. roku życia. Jej ...
Pojawiające się u części dzieci autystycznych zachowania agresywne lub autoagresywne wywołują u rodziców reakcję w postaci bezradności, lęku i rozpaczy. Niezrozumiałe dla nich złość, krzyk i próby ...
Jeżeli twoje dziecko ma podejrzenie autyzmu lub jego zachowanie wzbudza twoje obawy, nie zwlekaj z konsultacją u specjalisty. W Polsce jest wiele ośrodków, które służą pomocą dotkniętym tym ...
Dla wielu rodziców diagnoza „autyzm” brzmi jak wyrok. Wielu z nich wspomina, że chwila usłyszenia diagnozy jest momentem, w którym zawalił się cały ich świat. Po uczuciu niedowierzania i podawaniu ...
Kiedy u 18-miesięcznego Rauna Kaufmana zdiagnozowano autyzm, miał iloraz inteligencji poniżej 30. Obecnie odnosi sukcesy naukowe i inspiruje swoich studentów do pracy z dziećmi z zaburzeniami ...
Przez długi okres sądzono, że szczepienia mogą powodować autyzm. Teza została obalona, ale nieprzychylna wieść rozniosła się i głośnym echem zbiera plony. Wiele osób obawia się szczepień, unika ...
Ujawnienie się zaburzeń rozwoju u dziecka może być dużym szokiem dla rodziców. Zdiagnozowanie u dziecka autyzmu wpływa na funkcjonowanie całej rodziny. Problemy, z jakimi zmaga się dziecko, stają ...
U dzieci autyzm diagnozuje się ok. 3. roku życia. Także w tym wieku dziecko zaczyna uczęszczać do przedszkola i mniej przebywać z rodzicami. Jest to trudny okres dla każdego malucha. Zmiana ...
Autyzm jest całościowym zaburzeniem rozwojowym. O zaburzeniach autystycznych możemy mówić, kiedy charakterystyczne dla niego objawy pojawiają się przed ukończeniem 3. roku życia. Dziecko, które ma ...
Diagnostyka autyzmu jest jednym z trudniejszych zadań postawionych przed lekarzami. Postawiona diagnoza ma diametralny wpływ na resztę życia badanego dziecka. Dlatego też chorobę powinno ...
Autyzm stwierdzany jest około 3 roku życia. Wtedy pojawiają się objawy świadczące o rozwoju tego zaburzenia. Rodzice zauważają, że ich dziecko nie rozwija się prawidłowo. Do objawów mogących być ...
Autyzm. To słowo budzi lęk. Przywodzi nam na myśl obraz ludzi, którzy żyją odizolowani, w swoim świecie. Do niedawna uważano, że jest to uszkodzenie mózgu i w związku z tym nie ma nadziei na ...
Jak dotąd nie odkryto czynnika odpowiedzialnego za rozwój autyzmu. Nie ma jednego genu, który powoduje autyzm. Można mówić jedynie o pewnej podatności genetycznej do zachorowania. Uznaje się ...
Rozpoznanie autyzmu nie jest proste. Postawienie diagnozy wymaga dokładnej obserwacji dziecka i jego zachowań oraz często wielu wizyt w przychodni specjalistycznej. Chorego bada zespół ...
Obecnie wczesna diagnoza autyzmu u dziecka daje mu szansę na wyleczenie lub zminimalizowanie objawów. Leczenie autyzmu to w dzisiejszych czasach nie tylko psychoterapia. Lekarze amerykańscy ...
To zaburzenie rozwoju u osób jakby z domieszką autyzmu . Naukowcy określają je jako najłagodniejsze przypadki autyzmu. Tak samo mają tendencję do wycofywania się z kontaktów, ale bardziej cierpią, ...
Po postawieniu diagnozy „autyzm” rodzice przeżywają szok. Potem zaczynają się próby adaptacji do tej wiadomości. Ten proces przypomina na początku żal po stracie. Strata dotyczy wizji dziecka, ...
Video
Konsultanci działu Zdrowie
absolwentka Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Analityki Medycznej
absolwent Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
absolwentka II Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Lublinie.
Komentarze (komentowanie tymczasowo wyłączone)
Moim zdaniem Twoj blad polega na niewlasciwym obraniu celu dzialan - praca nakierowana jest na zmniejszenie zachowan agresywnych poprzez ich tlumienie, zamiast na nauczenie dziecka jak mozna dac upust zlosci w sposob akceptowany spolecznie. Zeby zrozumiec o co mi chodzi sprobuj wczuc sie w sytuacje kiedy jestes bardzo zla a ktos kto ma nad Toba przewage, ktos z Twojego najblizszego otoczenia - matka, nauczyciel - daje Ci do zrozumienia, ze nie masz do tego prawa i obiecuje ze, kiedy przestaniesz sie zloscic to otrzymasz prezent. Czy to sprawi, ze bedziesz mniej zla jesli Twoj powod jest dla Ciebie wazny, czy wrecz przeciwnie, bo uznasz, ze bliska osoba lekcewazy Twoj stan? Poniewaz zakladam, ze radzisz sobie ze zloscia w sposob akceptowany spolecznie to np. wygadasz sie kolezanki, wykrzyczysz ta zlosc jak Cie nikt nie bedzie widzial i slyszal badz znajdziesz inny sposob jakich wiele. Dla tego chlopca jedynym sposobem jaki zna jest agresja wobec otoczenia. Warto zapytac tez sama siebie czy poza agresja zlosc stanowi dla Ciebie problem i czy akceptujesz ja jako jedna z emocji?
Przyznam, ze psobiscie nie wierze, ze zlosc i frustracja a z nimi agresja znikna jak za dotknieciem czarodziejskiej rozdzki po zastosowaniu nagrody odroczonej i izolacji chlopca od rowniesnikow. System opisanych przez Ciebie wzmocnien niczego nie zalawtia, nie rozwiazuje problemu w zaden sposob a jedynie go przykrywa. Bedzie dzialal do chwili az przkryty "wulkan" znow wybuchnie. Druga sprawa to to czego nie widac a co sie dzieje w rodzinie. Nie zapominaj jako pedagog, ze dziecko zyje w systemie rodzinnym, ktory prawdopodobnie nie funkcjonuje sprawnie i potrzebuje wsparcia i pomocy.
Ja również pracuję z dziećmi autystycznymi i do tego agresywnymi... Ja rozpoczynając pracę z dzieckiem autystycznym, na pierwszych spotkaniach sprawdzam i obserwuję, jak dziecko reaguje na różne sytuacje i osoby, jak również na rozumienie poleceń... Ponieważ uważam, iż duża ilość zachowań agresywnych może wynika z niezrozumienia poleceń, sytuacji, a także dodatkowych zaburzeń, np. zaburzeń integracji sensorycznej. Ja pracuję systemem wzmocnień pozytywnych metodą behawioralną i włączam do tego inne metody pracy. Uważam, iż dzieci z autyzmem szybko wchodzą w pracę tą metodą... wiem to z doświadczenia... Nie wiem o jakich zachowaniach agresywnych mówimy, ale jeśli mogę pomóc, to podaję swojego prywatnego e-maila: kaskadowdo@vp.pl. Pozdrawiam
Również pracuje z dzieckiem autystycznym... Ja prowadzę zeszyt z rubryką zachowanie i praca na lekcji za dobre zachowanie wpisuje plus za złe minus, tak samo z zachowania, działa:)
Witaj. Pracuję z dzieckiem autystycznym bardzo agresywnym. Chętnie posłucham Twoich rad, jak zajmować się takim dzieckiem. Proszę o kontakt e-mailowy: beatrice72@wp.pl.