Aldosteron

Aldosteron to hormon należący do grupy mineralokortykosteroidów produkowanych przez korę nadnerczy. Jego najważniejszą funkcją jest regulacja gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu. Prowadzi on do wzrostu wchłania sodu i wzrostu wydalania potasu w nerkach. Wydzielany jest, kiedy dochodzi do obniżenia poziomu sodu we krwi i/lub obniżenia ciśnienia przepływu krwi w nerkach. Nerki uwalniają wówczas reninę, która jest przekształcana w angiotensynę I, a ta w angiotensynę II, która działa na nadnercza i prowadzi do uwolnienia aldosteronu. Nieprawidłowy poziom tego hormonu jest przyczyną groźnych dla zdrowia zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu.

Cel badania poziomu aldosteronu

Badanie jest wykonywane w przypadku stwierdzenia objawów hiperaldosteronizmu (wysokie stężenie sodu i niskie stężenie potasu we krwi, ciężkie, oporne na leczenie nadciśnienie tętnicze) oraz objawów hipoaldosteronizmu (niskie stężenie sodu, wysokie stężenie potasu, niskie ciśnienie tętnicze, hipotonia ortostatyczna).

Zaburzenia te mogą świadczyć o następujących chorobach:

• pierwotny hiperaldosteronizm (zespół Conna) - spowodowany najczęściej przerostem kory nadnerczy lub gruczolakiem nadnerczy wydzielającym aldosteron;
• wtórny hiperaldosteronizm - przyczyną pojawienia się może być zwężenie tętnicy nerkowej lub guz wydzielający reninę;
• niedoczynność kory nadnerczy -  w tym przypadku oprócz niedoboru kortyzolu obserwuje się również niedobór aldosteronu.

Sposób badania poziomu aldosteronu

Poziom aldosteronu mierzy się we krwi pacjenta lub w dobowej zbiórce moczu. Pobrania dokonuje się rano, w pozycji leżącej. Pacjent powinien przed badaniem odstawić leki moczopędne, inhibitory ACE, a spożycie sodu i potasu powinno być odpowiednio znormalizowane. W takich warunkach prawidłowy poziom aldosteronu w surowicy powinien wynosić od 7,5 do 160 pg/ml.

Jednocześnie z poziomem aldosteronu oznacza się aktywność reninową osocza (ARO). W tym badaniu oznacza się poziom angiotensyny I, która bezpośrednio ma wpływ na wytwarzanie aldosteronu. ARO w prawidłowych warunkach wynosi 0,15 -  2,15 nmol/ml/h.

W celu prawidłowej oceny zaburzeń poziomu aldosteronu stosuje się różne czynniki stymulujące lub hamujące jego wydzielanie. Do czynników stymulujących wzrost poziomu aldosteronu należy długotrwała pionizacja (test pionizacji) i dieta ubogosodowa, a do czynników hamujących jego wydzielanie należy dieta bogata w sód i stosowanie kaptoprilu (test z kaptoprilem).

Interpretacja wyników badania poziomu aldosteronu

Wzrost poziomu aldosteronu powyżej normy i obniżona ARO mogą wskazywać na pierwotny hiperadlosteronizm. Jeśli poziom aldosteronu jest podwyższony, ale jednocześnie podwyższona jest ARO, może to świadczyć o wtórnym hiperaldosteronizmie.

Natomiast obniżony poziom aldosteronu i podwyższona ARO występują zwykle w niedoczynności kory nadnerczy (chorobie Addisona). Obniżone stężenie aldosteronu i ARO obserwuje się we wrodzonym przeroście nadnerczy.

Przy interpretacji wyników badania poziomu aldosteronu należy również brać pod uwagę czynniki mające wpływ na jego poziom - przewlekły stres, spożycie soli, forsowne ćwiczenia fizyczne, niektóre leki (m.in. inhibitory konwertazy angiotensyny, leki moczopędne).