Aminotransferaza asparaginowa

Aminotransferaza asparaginowa (inaczej aminotransferaza asparaginianowa, transaminaza asparaginianowa, w skrócie AspAT, AST, GOT lub SGOT) to enzym, który znajduje się głównie w komórkach wątroby, a także w komórkach mięśni szkieletowych, mięśnia sercowego, kanalików nerkowych i w erytrocytach. W stanach skutkujących uszkodzeniem wyżej wymienionych narządów, zwłaszcza wątroby oraz mięśni, enzym ten uwalnia się do krwi, co skutkuje znacznym wzrostem jego aktywności w osoczu. Oznaczanie poziomu aminotransferazy we krwi stanowi obecnie ważny element diagnostyki uszkodzeń wątroby. W przeszłości aminotransferaza asparaginowa była pierwszym enzymem wykorzystywanym z powodzeniem do rozpoznawania zawału serca. Teraz jednak, z racji wprowadzenia bardziej swoistych oznaczeń dla niedokrwienia mięśnia sercowego (troponiny, CK MB itd), zaniechano oznaczania aminotransferazy asparaginowej w tym celu.

Charakterystyka aminotransferazy asparaginowej (AspAT)

Aminotransferaza asparaginowa ( AspAT)jak już wcześniej wspomniano, jest enzymem, znajdującym się w komórkach wątroby, mięśni (zarówno szkieletowych jak i sercowym), w nerkach i erytrocytach. Poziom aminotransferazy we krwi zwiększa się w sytuacjach, kiedy:

• komórki tych narządów obumierają;
• komórki tych narządów są uszkodzone z powodu niedotlenienia;
• komórki tych narządów są uszkodzone przez toksyny lub leki.

Stężenie aminotransferazy asparaginowej wzrasta około 4 - 6 godzin po zawale mięśnia sercowego. Wysoki poziom tego enzymu utrzymuje się do 3 dni po przejściu zawału serca. Poziom AspAT podnosi się także po zabiegach kardiochirurgicznych, koronarografii i intensywnym masażu serca.

Cel i przebieg badania poziomu aminotransferazy asparaginowej (AspAT) we krwi

Aminotransferaza asparaginowa obecnie badana jest głównie w sytuacjach, gdy  podejrzewa się choroby lub uszkodzenie miąższu wątroby.
Badanie AspAT pomaga zdiagnozować, m.in.:

• zapalenie wątroby;
• uszkodzenie wątroby;
• niedrożność dróg żółciowych;
• nowotwory trzustki;
• choroby i uszkodzenia mięśni szkieletowych.

Badanie poziomu aminotransferazy wykonywane jest tak, jak większość badań krwi, czyli na czczo. Krew żylna pobierana jest do probówki z antykoagulantem (heparyna, EDTA), zabezpieczającym przed krzepnięciem.

Normy stężenia aminotransferazy asparaginowej we krwi

Prawidłowe stężenie aminotransferazy asparaginowej we krwi wynosi 5 - 40 U/l lub 85 - 680 nmol/l. U noworodków poziom AspAT jest wyższy i wynosi 40 - 200 U/l.

Przyczyny wzrostu poziomu aminotransferazy asparaginowej (AspAT) we krwi

• mononukleozą zakaźną;
• ostrym stanem upojenia alkoholowego;
• hemolizą, czyli rozpadem erytrocytów;
• zapaleniem trzustki.

Większy wzrost poziomu aminotransferazy asparaginowej do wartości 200 - 400 U/I może występować:

• po zabiegach chirurgicznych;
• w chorobach mięśni szkieletowych;
• w przewlekłym zapaleniu wątroby;
• w przebiegu ostrej niewydolności nerek;
• w zapaleniu dróg żółciowych;
• w niedrożności dróg żółciowych;
• w przebiegu kamicy żółciowej;
• w nowotworach trzustki;
• w zwłóknieniu przewodów żółciowych.

Znaczny wzrost poziomu aminotransferazy asparaginowej ponad normę, sięgający 400 - 4000 U/I, może być spowodowany:

• wirusowym zapaleniem wątroby;
• toksycznym uszkodzeniem wątroby;
• nowotworami wątroby;
• zawałem mięśnia sercowego;
• zapaleniem mięśnia sercowego;
• zabiegami kardiochirurgicznymi;
• intensywnym masażem serca;
• uszkodzeniem mięśni szkieletowych (np. zmiażdżeniem).