Amylaza we krwi

Amylaza jest enzymem hydrolitycznym wytwarzanym główne przez trzustkę. Trafia do soku trzustkowego, a z nim do światła przewodu pokarmowego, gdzie bierze udział w trawieniu wielocukrów, przede wszystkim skrobi, glikogenu, amylopektyn, do cukrów prostych. Enzym hydrolizuje wiązania α (1-4) glikozydowe amylazy, dając cząsteczki maltozy. Oprócz trzustki amylaza występuje też w śliniankach, wątrobie oraz w mięśniach. Poziom enzymu można oznaczać we krwi, ale również w moczu. Podwyższony poziom amylazy we krwi wskazuje głównie na choroby trzustki.

Spis treści

Normy stężenia amylazy w surowicy krwi

Badanie poziomu amylazy we krwi wykonuje się głównie przy podejrzeniu ostrego zapalenia trzustki. Na schorzenie to wskazują bardzo silne, opasające bóle zlokalizowane w nadbrzuszu. Samo badanie poziomu amylazy we krwi polega na pobraniu krwi z żyły odłokciowej. Stężenie amylazy we krwi powinno mieścić się w granicach 25 - 125 U/L. U osób powyżej 70. roku życia normy stężenia amylazy będą wahać się w granicach 20 - 160 U/L.

O czym może świadczyć wzrost lub spadek poziomu amylazy we krwi?

Amylaza w surowicy krwi, która przekroczyła 1150 U/L, może świadczyć o rozwoju ostrego zapalenia trzustki. Po ujawnieniu się objawów chorobowych, w ciągu 6 - 12 godzin, stężenie amylazy jest największe. Amylaza we krwi na takim poziomie może utrzymywać się do czterech dni. Stężenie amylazy znajdujące się w granicach 575 - 1150 U/L może być wywołane:

okresowym zaostrzeniem w przewlekłym zapaleniu trzustki;
perforacją, czyli przebiciem się wrzodu dwunastnicy przez ścianę narządu;
niedrożnością jelit;
zapaleniem pęcherzyka żółciowego;
kamicą żółciową;
kamicą trzustkową;
ostrym zapaleniem nerek;
kwasicą ketonową w cukrzycy;
niektórymi nowotworami (rak trzustki, rak jajnika, rak płuca);

Nieznacznie podwyższony poziom amylazy we krwi (115-575 U/L) bywa wywołany przez:

świnkę;
urazy ślinianek;
kamicę przewodów ślinowych;
radioterapię i chemioterapię;
alkaloidy opium;
zatrucie metanolem;
duże dawki etanolu (u alkoholików).

Z kolei obniżona amylaza we krwi może być oznaką:

martwicy trzustki;
kamicy żółciowej;
rozległego poparzenia;
tyreotoksykozy;
zawału mięśnia sercowego;
zatrucia.

Należy dodać, że u niektórych osób stwierdza się wrodzoną, niezwiązana z chorobą, tzw. makroamylazemię. We krwi tych osób wykrywa się stale podwyższony poziom amylazy, przy czym jej poziom w moczu nie odbiega od normy (w przeciwieństwie do stanów opisanych powyżej, w których wzrost poziomu amylazy we krwi wiąże się ze wzrostem wydalania jej z moczem). Makroamylazemia spowodowana jest polimeryzacją, czyli łączeniem się cząsteczek amylazy między sobą lub tworzeniem kompleksów amylazy z immunoglobulinami. W ten sposób powstają „duże” cząsteczki amylazy, które odpowiadają za wzrost aktywności enzymu we krwi, jednak są za dużych rozmiarów, by przejść przez nerki i znaleźć się w moczu.
Ponadto stwierdzono, że trójglicerydy hamują aktywność amylazy, dlatego osoby, które mają podwyższony poziom trójglicerydów we krwi mogą mieć zaniżony poziom amylazy.

Przypisy

Jakob M., Normy laboratoryjne, Via Medica, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7555-232-4

Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2

Socha J. Gastroenterologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2281-9

Linki zewnętrzne

Pozapalne zaburzenia funkcji wątroby

Artykuły Amylaza we krwi

Amylaza w moczu

Amylaza jest enzymem, który odpowiada za trawienie węglowodanów złożonych (takich jak skrobia czy glikogen) do cukrów prostych. Należy do grupy enzymów hydrolitycznych i hydrolizuje rozpad ...

Żelazo we krwi

Żelazo we krwi jest ważnym parametrem w diagnozie różnych chorób. Pomiar stężenia tego mikroelementu pozwala na zdiagnozowanie choroby, jaką jest wrodzona hemochromatoza. Badanie stężenia żelaza ...

Anemia, inaczej niedokrwistość to zmniejszona ilość hemoglobiny we krwi, która jest najczęściej spowodowana niedoborem żelaza. Około 80% wszystkich rodzajów anemii wynikają właśnie z braku tego pierwiastka w organizmie. Główne przyczyny niedoboru żelaza to: niewłaściwa dieta uboga w mięso i warzywa zielone, typu szpinak czy sałata oraz duża utrata krwi z organizmu, np. w wyniku obfitych menstruacji. Czynniki, które wpływają na niski poziom żelaza to również upośledzenie wchłaniania z układu pokarmowego. Utrata krwi może być wynikiem poważnych obrażeń i urazów. Najczęściej dotyczy kobiet w młodym wieku, które mają zaburzenia miesiączkowania. Bardzo często problemy z krwawieniem pojawiają się u kobiet po menopauzie.<br />
<br />
Niedobór żelaza u mężczyzn pojawia się po przebytych zabiegach, np. usunięciu żołądka,  jelita lub w przebiegu niektórych dolegliwości, np. choroby Leśniewskiego Cohna, choroby trzewnej. Dodatkowo, dieta uboga w fosforany i szczawiany jest również przyczyną niedoboru żelaza u wielu panów.

Aminotransferaza alaninowa

Aminotransferaza alaninowa (ALAT) jest enzymem wewnątrzkomórkowym, którego poziom określany jest podczas analiz biochemicznych krwi. Najwyższe stężenie tego enzymu występuje w wątrobie i w ...

Aminotransferaza asparaginowa

Aminotransferaza asparaginowa (inaczej aminotransferaza asparaginianowa, transaminaza asparaginianowa, w skrócie AspAT, AST, GOT lub SGOT) to enzym, który znajduje się głównie w komórkach wątroby, ...

Sód we krwi

Prawidłowe stężenie sodu mieści się w granicach 135 - 145 mmol/l. Sód jest elektrolitem płynu pozakomórkowego. Jego nadmiar we krwi jest wywołany odwodnieniem, nadmierną utratą wody przez skórę, ...

Kreatynina we krwi

Kreatynina jest to produkt degradacji kreatyny , czyli substancji, która stanowi w mięśniach nośnik energii (ulega ona ufosforylowaniu do fosfokreatyny, która zawiera wysokoenergetyczne wiązania, ...

Leczenie niewydolności nerek wymaga kompleksowej opieki medycznej. W jej skład wchodzą takie elementy jak: zapobieganie chorobom układu krążenia, leczenie przyczynowe przewlekłej niewydolności nerek, hamowanie postępu oraz zapobieganie powikłaniom przewlekłej niewydolności nerek, przygotowanie do leczenia nerkozastęczego oraz leczenie chorób współistniejących.<br />
<br />
Do działań mających na celu zahamowanie postępowanie tej choroby należą zaś takie części składowe leczenia jak: ograniczanie ilości białka w diecie, ale jednocześnie zapobieganie niedożywieniu białkowo-kalorycznemu,zapewnienie odpowiedniego bilansu wodno-elektrolitowego i zwalczanie kwasicy nieoddechowej, leczenie niedokrwistości, zapobieganie zaburzeniom gospodarki wapniowo-fosforanowej i ich leczenie,unikanie leków neurotoksycznych,zapewnienie drożności dróg moczowych,zaprzestanie palenia tytoniu czy normalizacja ciśnienia tętniczego, zmniejszenie białkomoczu oraz wyrównanie metaboliczne cukrzycy, leczenie hiperlipidemii. Wszystkie one mają uchronić chorego przed koniecznością leczenia nerkozastęczego w przyszłości.<br />
<br />
Więcej o tej chorobie opowie doktor Joanna Pazik, nefrolog.

Mocznik we krwi

Mocznik we krwi jest parametrem umożliwiającym ocenę funkcji nerek . Związek ten jest końcowym produktem rozkładu białek i wytwarzany jest głównie w wątrobie. Stężenie mocznika w surowicy zależy ...

Potas we krwi

Potas we krwi ma duże znaczenie w organizmie, gdyż jest elektrolitem śródkomórkowym. Potas odpowiedzialny jest za prawidłowe funkcjonowanie układu mięśniowego oraz nerwowego, wpływa na ...

Chlorki we krwi

Obdarzony ładunkiem ujemnym anion chlorkowy razem z dodatnim kationem sodowym są najważniejszymi jonami płynu pozakomórkowego organizmu. Około 88% chloru lokalizuje się w przestrzeni wodnej ...

Białko C

Badanie biochemiczne krwi obejmuje analizę składników osocza (zasadniczego, płynnego składnika krwi, w którym znajdują się składniki morfologiczne). Osocze transportuje cząsteczki niezbędne ...

Białko całkowite we krwi

Białko całkowite we krwi to zbiór wszystkich frakcji białek krwi, takich jak: albuminy, globuliny, fibrynogeny, lipoproteiny, glikoproteiny i wiele innych. Dotąd poznano ponad 300 białek ...

Cynk we krwi

Cynk pełni w organizmie wiele ważnych funkcji. Jego źródłem w diecie są ryby , mięso , jajka, warzywa , ziarna i mleko. Niedobór cynku we krwi może być niebezpieczny dla zdrowia, dlatego też, w ...

Kwas moczowy we krwi

Kwas moczowy jest produktem degradacji puryn, czyli zasad azotowych wchodzących w skład kwasów nukleinowych DNA i RNA. Degradacja ta zachodzi w hepatocytach wątroby pod wpływem działania różnych ...

Bilirubina całkowita we krwi

Bilirubina to produkt metabolizmu hemu, znajdującego się w krwinkach czerwonych. W osoczu krwi znajduje się zarówno bilirubina wolna jak i bilirubina sprzężona. Obie te frakcje składają się na ...

Badanie stężenia glukozy

Badanie poziomu glukozy we krwi to badanie prowadzone w profilaktyce w kierunku cukrzycy , w jej rozpoznawaniu. Kontrola cukrzycy odbywa się także poprzez badanie cukru we krwi. Stężenie glukozy ...

Glukometr jest przyrządem służącym cukrzykom do pomiaru poziomu glukozy we krwi.

Peptyd C

Badanie poziomu peptydu C we krwi wykorzystywane jest w monitorowaniu produkcji endogennej insuliny. Peptyd C odłączany jest od cząsteczki proinsuliny podczas przekształcania jej do insuliny w ...

Szacuje się, że zapadalność na cukrzycę wynosi w naszym kraju 0,3%. W tym jej insulinozależna odmiana stanowi aż 10% wszystkich przypadków. Kiedy może pojawić się ta choroba? Otóż okazuje się, że daje ona o sobie znać zwłaszcza w okresie dzieciństwa i dojrzewania. Jednak ryzyko jej rozwoju istnieje także w starszym wieku.<br />
<br />
Cukrzyca charakteryzuje się hiperglikemią i skłonnością do kwasicy ketonowej, dlatego wymaga leczenia. W tym celu stosuje się insulinę.<br />
<br />
Jeśli chodzi o drugi typ cukrzycy nosi ona nazwę insulinoniezależna, a jej występowanie związane jest ściśle z otyłością, dlatego obserwuje się tendencje zwyżkową u osób po 30 roku życia. Do tego zapadalność na tą odmianę cukrzycy wzrasta wraz z wiekiem do 70 r.ż., a następnie maleje. Chorobowość w Polsce wynosi 1,6-3,7%. W tym przypadku także występuje tu hiperglikemia, jednak nie wykazuje ona tendencji do kwasicy ketonowej. Jeśli zaś chodzi o leczenie to również wskazana jest tutaj insulinoterapia.<br />
<br />
Jak wygląda zapadalność na tę chorobę? Odpowiedzi udziela prof. Edward Franek, endokrynolog.

Badanie krwi w ocenie czynności nerek

Zaburzenia czynności nerek mają swoje odzwierciedlenie w wynikach badań laboratoryjnych – badań moczu , ale także analiz krwi . Choroby nerek wiążą się nie tylko z upośledzonym wydalaniem wody i ...

Badania krwi mogą wykryć wiele nieprawidłowości w funkcjonowaniu organizmu.

Dobowy profil glikemii

Dobowy profil glikemii wyznacza się poprzez pomiar stężenia glukozy we krwi , za pomocą glukometru, kilkakrotnie w ciągu doby. Tego typu samokontrola cukrzycy jest pomocna nie tylko w korygowaniu ...

Stężenie glukozy

Stężenie glukozy jest jednym ze wskaźników sprawdzanych podczas badania krwi . Analiza biochemiczna krwi pozwala ustalić na ile nasz organizm funkcjonuje prawidłowo. Poziom glukozy we krwi daje ...

Badania w samokontroli cukrzycy

Kontrola glikemii to podstawa skutecznego leczenia cukrzycy , szczególnie w przypadku chorych stosujących insulinoterapię. Dzięki regularnym pomiarom można stwierdzić, jaki jest dobowy profil ...

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin