Antykoncepcja hormonalna - przeciwwskazania

Weryfikacja merytoryczna:

Mgr Magdalena Boniuk - seksuolog i psycholog z uprawnieniami do prowadzenia psychoterapii i interwencji kryzysowej.

Współczesne tabletki antykoncepcyjne, z uwagi na bardzo niskie dawki hormonów w porównaniu do preparatów stosowanych przed laty, są jedną z najskuteczniejszych metod zapobiegania niechcianej ciąży przy zachowanym bezpieczeństwie ich stosowania. Niemniej jednak nie każda kobieta może je przyjmować, dlatego przed rozpoczęciem przyjmowania antykoncepcji hormonalnej niezbędna jest wizyta u lekarza w celu doboru właściwego preparatu i wykluczeniu chorób, które stanowią przeciwwskazanie do jej zastosowania.

Pierwsza wizyta u lekarza

Pierwsza wizyta polega na dokładnym zebraniu wywiadu i badaniu, podczas którego należy upewnić się, że nie ma żadnych medycznych przeciwwskazań do stosowania doustnych środków antykoncepcyjnych, a następnie zapoznaniu pacjentki z zaletami i z ryzykiem takiego postępowania - wskazane jest upewnienie się, czy w rodzinie pacjentki lub u niej samej nie występują wrodzone choroby powodujące zaburzenia krzepliwości krwi.

Celowe jest uzyskanie pisemnej zgody pacjentki po jej pełnym poinformowaniu lub też odnotowanie w dokumentacji medycznej, że zapoznano ją z zaletami i możliwymi zagrożeniami stosowania antykoncepcji hormonalnej. Doustne środki antykoncepcyjne dostępne są wyłącznie na recepty lekarskie. Aby uzyskać receptę, kobieta powinna się zgłosić na badanie ginekologiczne i badanie piersi.

Pierwsza wizyta ginekologiczna przed antykoncepcją

Zanim zdecydujesz się na antykoncepcję hormonalną, udaj się do lekarza,... »

Podstawowe przeciwwskazania do antykoncepcji hormonalnej

1. Podstawowym i niezaprzeczalnym przeciwwskazaniem do zastosowania antykoncepcji hormonalnej jest ciąża lub jej podejrzenie, z uwagi na potencjalne toksyczne działanie leku na rozwijający się płód.

2. Okres karmienia piersią jest przeciwwskazaniem do stosowania dwuskładnikowej tabletki antykoncepcyjnej (zawierającej estrogen i gestagen), można jednak zastosować tabletkę zawierającą wyłącznie składnik gestagenny.

3. Palenie papierosów w dużej ilości (paczka i więcej na dobę), a po 35 roku życia palenie w ogóle.

4. Nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych o nierozpoznanej przyczynie - gdyż mogą świadczyć o toczącym się procesie chorobowym (nowotwór, stan zapalny), który wymaga diagnostyki i ewentualnego leczenia.

5. Nowotwory, których wzrost może być pobudzany przez estrogeny (np. rak piersi, rak endometrium). Jeśli któryś z wyżej wymienionych nowotworów występował w rodzinie, należy o tym powiedzieć lekarzowi w trakcie wizyty!

6. Choroby układu krążenia, wśród nich:

• Zakrzepica żylna obecnie lub w przeszłości, ponieważ zawarty w tabletkach estrogen zwiększa krzepliwość krwi i podnosi ryzyko zakrzepicy i zatorowości płucnej (zamknięcia naczyń płuc);
• Choroba niedokrwienna serca lub zaburzenia ukrwienia mózgu;
• Nadciśnienie tętnicze;
• Ciężkie migreny - w szczególności leczone z zastosowaniem preparatów zawierających ergotaminę;
• Większość wad zastawkowych serca.

7. Zaburzenia metaboliczne:

• Otyłość, szczególnie gdy BMI przekracza 30 kg/m2;
• Cukrzyca i zaburzenia metabolizmu glukozy;
• Zaburzenia gospodarki tłuszczowej, gdyż tabletki antykoncepcyjne mogą pogłębiać nieprawidłowości.

8. Choroby wątroby: 

• Nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby (podwyższone wartości enzymów wątrobowych mogące świadczyć o uszkodzeniu komórek wątroby);
• Występująca w przeszłości żółtaczka cholestatyczna (związana z zastojem żółci).

9. Niewydolność nerek.

10. Konieczność przyjmowania leków, które znacząco obniżają skuteczność antykoncepcji np. antybiotyki, leki przeciwpadaczkowe.

11. Zaburzenia psychiczne, np. depresja.

12. Długotrwałe unieruchomienie, np. po złamaniu kończyny, gdyż antykoncepcja w połączeniu z unieruchomieniem dodatkowo zwiększa ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych.

Prawidłowo dobrana metoda antykoncepcji jest skuteczna, bezpieczna i akceptowalna przez pacjentkę, dlatego decyzję o rozpoczęciu stosowania tabletki antykoncepcyjnej (lub innej metody hormonalnej) musi być poprzedzona wizytą u lekarza i wnikliwą oceną stanu zdrowia.

Lekarz Ewa Golonka