Astma oskrzelowa u dzieci

Astma jest najczęściej występującą przewlekłą chorobą wieku dziecięcego, dotyczącą 15-20% dzieci. Na całym świecie w ostatnich 30 latach obserwuje się znamienny wzrost zachorowań na tę chorobę. Najwyższe wskaźniki zachorowań obserwuje się w krajach rozwiniętych. Choroba ta w zasadniczy sposób zmienia jakość życia, a u dzieci jest powżną przyczyną absencji szkolnej. Co jeszcze warto wiedzieć o astmie u dzieci?
 

Spis treści:
  1. 1. Przyczyny astmy oskrzelowej
  2. 2. Co zwiększa ryzyko wystąpienia astmy u dziecka?
  3. 3. Objawy astmy oskrzelowej
  4. 4. Diagnostyka astmy oskrzelowej
  5. 5. Zapobieganie zaostrzeniom astmy (zapobieganie wtórne)
  6. 6. Leczenie astmy oskrzelowej

1. Przyczyny astmy oskrzelowej

Astma jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, w której uczestniczy wiele komórek i substancji przez nie uwalnianych. Przewlekłe zapalenie jest przyczyną nadreaktywności oskrzeli, prowadzącej do nawracających epizodów świszczącego oddechu, duszności, ucisku w klatce piersiowej i kaszlu, występujących najczęściej w nocy lub nad ranem. Astma oskrzelowa charakteryzuje się odwracalną obturacją dróg oddechowych oraz nadreaktywnością oskrzeli na różne czynniki swoiste (alergeny) - astma oskrzelowa atopowa - i nieswoiste (zimno, gorąco, wysiłek fizyczny, emocje) - astma oskrzelowa nieatopowa.

Astma (prezentacja edukacyjna)
Astma (prezentacja edukacyjna) Czym jest astma? Astma wiąże się z przewlekłym stanem zapalnym,...

Powstanie astmy oskrzelowej jest procesem złożonym. Astma oskrzelowa u dzieci jest najczęściej zaburzeniem alergicznym, zależnym od przeciwciał IgE. Przeciwciała te po połączeniu z cząsteczkami alergenów wywołują szereg reakcji immunologicznych i biochemicznych, prowadzących do wyzwolenia tzw. kaskady zapalnej. Istotne znaczenie w wywoływaniu i podtrzymywaniu stanu zapalnego mają eozynofile.

2. Co zwiększa ryzyko wystąpienia astmy u dziecka?

Do czynników ryzyka astmy oskrzelowej należą:

  • czynniki genetyczne;
  • atopia;
  • duża ekspozycja alergenowa;
  • płeć: w dzieciństwie częściej występuje u chłopców, różnica ta zanika około 10. roku życia, natomiast w okresie dojrzewania i późniejszym częściej astma rozwija się u dziewcząt;
  • zakażenia układu oddechowego, głównie wirusowe;
  • narażenie na dym tytoniowy;
  • zanieczyszczenie środowiska;
  • mała masa urodzeniowa.

3. Objawy astmy oskrzelowej

U dzieci objawy astmy zależą w dużej mierze od wieku i stanu zdrowia. Astma u dziecka małego może się manifestować w postaci przewlekle utrzymującego się kaszlu, okresowo występującego świszczącego oddechu, kaszlu i/lub duszności powysiłkowych. W tym okresie przebieg choroby może naśladować infekcję dróg oddechowych przebiegającą bez gorączki.

U dzieci starszych głównymi objawami astmy oskrzelowej są: napadowo występujący suchy kaszel, szczególnie w nocy, świszczący oddech, duszność, uczucie ucisku w klatce piersiowej. Objawy te wywoływane są przez: ekspozycję na alergen, wysiłek fizyczny, infekcję, stres.

W zaostrzeniach astmy występują objawy, świadczące o ciężkości zaostrzenia: sinica, trudność w mówieniu, przyspieszenie czynności serca, wdechowe ustawienie klatki piersiowej, praca dodatkowych mięśni oddechowych, wciąganie międzyżebrzy, zaburzenia świadomości.

Ze względu na przebieg kliniczny oraz nasilenie objawów chorobowych, astmę można podzielić na astmę oskrzelową sporadyczną, przewlekłą łagodną, przewlekłą umiarkowaną i przewlekłą ciężką. Ciężkość choroby jest związana z nasileniem procesu zapalnego w drogach oddechowych.

4. Diagnostyka astmy oskrzelowej

Na postawienie rozpoznania astmy oskrzelowej pozwala przede wszystkim stwierdzenie typowych objawów tej choroby w wywiadzie i badaniu przedmiotowym. Następnym krokiem jest wykonanie badań czynnościowych układu oddechowego (spirometria, ocena szczytowego przepływu wydechowego, testy dymnamiczne), mających na celu potwierdzenie rozpoznania. Zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej zwykle wykazuje prawidłowy obraz płuc, może być jednak pomocne w wykluczeniu innych chorób. W diagnostyce astmy pomocna może być także ocena całkowitego stężenia IgE i swoistych IgE w surowicy krwi, eozynofilia we krwi obwodowej i punktowe testy skórne. Te badania mają zastosowanie przy rozpoznawaniu atopowej astmy oskrzelowej.

5. Zapobieganie zaostrzeniom astmy (zapobieganie wtórne)

  • Zmniejszanie do minimum ekspozycji na alergeny;
  • Unikanie dymu tytoniowego;
  • Unikanie infekcji;
  • Unikanie zanieczyszczonego środowiska;
  • Unikanie czynników drażniących, takich jak: tlenek azotu, dwutlenek siarki, farby, lakiery;
  • Jak najdłuższe karmienie dziecka piersią;
  • Przy objawach choroby stosowanie wczesnego leczenia profilaktycznego.

6. Leczenie astmy oskrzelowej

Astma oskrzelowa może być skutecznie kontrolowana i leczona u większości chorych dzieci. Celem prawidłowego leczenia jest osiągnięcie maksymalnej poprawy stanu klinicznego przy zastosowaniu minimalnej ilości leków. Aby to osiągnąć, należy: ograniczyć lub całkowicie wyeliminować objawy przewlekłe choroby, zapobiegać zaostrzeniom, utrzymywać jak najlepszą czynność płuc, utrzymywać aktywność fizyczną dziecka, zmniejszyć lub wyeliminować konieczność używania krótkodziałających leków B2-adrenergicznych.

Ponieważ dzieci chorują głównie na astmę oskrzelową atopową, dlatego ważnym czynnikiem leczniczym jest wyeliminowanie szkodliwych alergenów wziewnych i pokarmowych. Leki stosowane w astmie mogą być podawane na różne sposoby: wziewnie, doustnie lub pozajelitowo. Optymalną forma leczenia jest podawanie leków wziewnych, ponieważ dostając się bezpośrednio do układu oddechowego, działają najszybciej i są skuteczne w małych dawkach.

Leki do inhalacji można podawać w różnego typu dozownikach: ciśnieniowych (MDI), proszkowych typu dysk lub turbuhaler oraz w nebulizatorach pneumatycznych. U dzieci ze względu na trudności z koordynacją wdechowo-ruchową oraz małą depozycją płucną aerozolu przydatne są przedłużacze objętościowe. Dzięki nim ogranicza się drażniące działanie freonu oraz zmniejsza depozycje leku w jamie ustnej, a zwiększa w drzewie oskrzelowym.

Leki profilaktyczne, przeciwzapalne stosowane w astmie, to: kromoglikany, kortykosterodiy wziewne, preparaty teofiliny, długo działające leki B2-adrenergiczne, leki antyleukotrienowe. Leki objawowe, znoszące skurcz oskrzeli, to: krótko działające leki B2-adrenergiczne, wziewne leki antycholinergiczne, krótkodziałające preparaty teofiliny.

W astmie, tak jak i w innych chorobach alergicznych, można stosować immunoterapię swoistą (odczulanie). Ważnymi elementami leczenia astmy oskrzelowej są: fizykoterapia, umiarkowany wysiłek fizyczny. Istotną rolę odgrywa leczenie klimatyczno-senatoryjne.

Bibliografia

  • Stelmach I., Astma dziecięca - wybrane zagadnienia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3308-3
  • Bręborowicz A., Emeryk A., Lis G., Astma i choroby obturacyjne oskrzeli u dzieci, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-155-6
  • Droszcz W., Grzanka A., Astma u młodzieży i dorosłych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-2004-284-9
  • Boznański A. (red.), Choroby alergiczne wieku rozwojowego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2769-1
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Pytania do specjalistów

Czy astma oskrzelowa jest uleczalna?

Będąc dzieckiem miałem astme oskrzelową, częste ataki w nocy i czasem problemy z oddychaniem. Brałem jakieś leki wziewne itp co pomagało i zbiegiem czasu miałem kontrolowaną astmę. Mając 12-13 lat przestałem brać jakiekolwiek leki i nie odczułem tego,...

pokaż 5 następnych

Artykuły Astma oskrzelowa u dzieci

Astma oskrzelowa u dzieci Zaostrzenie objawów astmy u dziecka

Zaostrzenie astmy jest, niestety, wpisane w przebieg tej choroby. Co robić, aby uniknąć pogorszenia objawów? Jak radzić sobie z narastającą dusznością lub nieustępującym kaszlem? Silny napad astmy może być niebezpieczny dla dziecka, dlatego warto...

Atak astmy u dziecka
Astma oskrzelowa u dzieci Atak astmy u dziecka

Astma to dość częsta choroba u dzieci. Atak astmy u dziecka może być wywołany przez alergen, na który jest ono uczulone. Może to być naskórek zwierząt domowych, kurz czy pyłki. Aby poradzić sobie podczas ataku astmy u dziecka - należy przede...

Astma oskrzelowa u dzieci Niepokojące objawy u dziecka sugerujące astmę

Astma jest schorzeniem atakującym drogi oddechowe. Jest to najczęstsza przewlekła choroba układu oddechowego u dzieci. Charakteryzuje się odwracalną obturacją dróg oddechowych oraz nadreaktywnością oskrzeli na różne czynniki swoiste...

Astma oskrzelowa u dzieci Astma u dziecka - kiedy do lekarza?

Astma jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, w której uczestniczy wiele komórek i substancji przez nie uwalnianych. Przewlekłe zapalenie jest przyczyną nadreaktywności oskrzeli, prowadzącej do nawracających epizodów...

Astma oskrzelowa u dzieci Inhalatory dla dziecka

Wziewne podawanie leku jest bardzo korzystne dla dziecka chorego na astmę, ponieważ tak podany lek działa miejscowo. Ryzyko działań ubocznych jest niewielkie, gdyż dawka podana wziewnie jest dużo niższa od dawek podawanych doustnie, a wchłanianie leku z...

Diagnostyka astmy u dzieci
Astma oskrzelowa u dzieci Diagnostyka astmy u dzieci

Astma to przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych. Objawy astmy to: świszczący oddech, kaszel, trudności z oddychaniem oraz ucisk w klatce piersiowej. Atak astmy kończy się czasami samoistnie lub po przyjęciu lekarstwa. Podłożem astmy jest...

Astma oskrzelowa (astma bronchitowa)
Astma Astma oskrzelowa (astma bronchitowa)

Astma oskrzelowa (dychawica oskrzelowa, astma bronchitowa) to choroba, która charakteryzuje się napadami duszności wydechowej, powstającymi wskutek skurczu mięśniówki oskrzeli i obrzęku śluzówki. Przyczyna dychawicy oskrzelowej leży...

Astma
Alergologia i pulmonologia Astma

Astma oskrzelowa (dychawica oskrzelowa) to przewlekła, zapalna choroba dróg oddechowych, która charakteryzuje się napadami duszności wydechowej, powstającymi wskutek skurczu mięśniówki oskrzeli i obrzęku śluzówki. Podczas napadów...

Astma oskrzelowa (astma bronchitowa) Jak leczyć astmę oskrzelową?

Astma oskrzelowa to uciążliwa i poważna choroba, która może nawet doprowadzić do śmierci. Osoby z astmą oskrzelową często zadają pytanie: czy leczenie astmy oskrzelowej może zakończyć się sukcesem? Leczenie astmy jest trudne. Całkowite wyeliminowanie...

Astma a ciąża
Astma Astma a ciąża

Astma w ciąży nie jest zjawiskiem dosyć powszechnym, występuje bowiem jedynie u ok. 2% wszystkich kobiet ciężarnych. Objawy towarzyszące ciąży mogą być u kobiet z astmą nieco nasilone, a dokładniej pojawiają się intensywne wymioty oraz krwawienia z dróg...

pokaż 10 następnych