Autoimmunologiczne choroby jelit

Do grupy nieswoistych zapaleń jelit zaliczamy dwie główne jednostki chorobowe, t.j. wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz chorobę Leśniowskiego-Crohna. Przyczyna tych chorób, nie jest do końca poznana, jednakże w jednej i drugiej ważną rolę odgrywa autoimmunologia. W obu przypadkach dochodzi bowiem do zwiększonej aktywacji pewnych typów limfocytów T (rodzaj białych krwinek) oraz przewagi cytokin prozapalnych (pełnią ważną rolę przekaźnikową w układzie odpornościowym) nad cytokinami o działaniu przeciwnym.

Spis treści:
  1. 1. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego
    1. 1.1. Objawy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego
    2. 1.2. Przebieg wrzodziejącego zapalenia jelita grubego
    3. 1.3. Leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego
  2. 2. Choroba Leśniowskiego-Crohna
    1. 2.1. Objawy choroby Leśniowskiego-Crohna
    2. 2.2. Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna

1. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest chorobą, u której podstaw leży rozlany proces zapalny dotyczący odbytnicy i okrężnicy, czyli jelita grubego, prowadzący do powstawania owrzodzeń w zajętych strukturach. Dość ważną informacją, w kontekście autoimmunologicznej komponenty genezy choroby jest zwiększona częstość jej występowania w krajach wysoce rozwiniętych. Jest  bowiem, rzeczą powszechnie wiadomą, że nieporównywalnie częstsze występowanie chorób z tak zwanej autoagresji w krajach Europy zachodniej czy USA niż krajach np. afrykańskich. Szczyt zachorowań przypada na 20-40 rok życia.

1.1. Objawy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego

Pierwszymi, a zarazem najczęstszymi objawami są biegunka i domieszka krwi w kale. W okresach zaostrzeń liczba wypróżnień może sięgać nawet dwudziestu na dzień. W konsekwencji prowadzi to do osłabienia i zmniejszenia masy ciała. Dodatkowo mogą wystąpić:

Objawy te występują gównie w wyniku licznych biegunek powodujących odwodnienie, w okresach zaostrzeń. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego, często łączy się z innymi chorobami, ze strony innych narządów i układów, mających także komponentę autoimmunologii. Można podzielić je na dwie grupy, tj.:

  • choroby pojawiające się głównie w okresach zaostrzeń tytułowego schorzenia - zapalenia dużych stawów, zapalenia tęczówki, rumień guzowaty,
  • choroby przebiegające niezależnie od progresji wrzodziejącego zapalenia jelita grubego - zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa oraz powikłania ze strony wątroby i dróg żółciowych, jak stłuszczenie wątroby, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych czy rak dróg żółciowych.

1.2. Przebieg wrzodziejącego zapalenia jelita grubego

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego przebiega najczęściej pod postacią rzutów trwających kilka tygodni do kilku miesięcy, podzielonych okresami pełnej remisji. Często choroba ma cięższy przebieg u młodszych pacjentów. Do postawienia rozpoznania konieczne jest wykonanie badania endoskopowego. Polega ono na obejrzeniu przez odbyt, przy pomocy przewodu ze światłowodem, wnętrza jelita. Dodatkowo, można w ten sposób pobrać małe wycinki, które następnie lekarz patolog ocenia pod mikroskopem. Obraz endoskopowy i wynik badania histopatologicznego (czyli wspomnianych wycinków) jest zwykle wystarczający do postawienia rozpoznania.

Dodatkowo, pomocne mogą być takie badania, jak: zdjęcie RTG, po uprzednim podaniu środka kontrastującego doodbytniczo, ultrasonografia jamy brzusznej czy tomografia komputerowa. Mogą wystąpić, także zmiany w morfologii i biochemii krwi typowe dla stanu zapalnego. Są to wzrost OB (odczyn Biernackiego), zwiększone stężenie CRP (C-reactive protein), zwiększona liczba leukocytów (białych krwinek), niedokrwistość i wreszcie zaburzenia elektrolitowe w ciężkim przebiegu. W 60% przypadków u chorych występują we krwi autoprzeciwciała nazywane p ANCA , mające znaczenie w różnicowaniu wrzodziejącego zapalenia jelita z niżej opisaną chorobą Leśniowskiego-Crohna.

1.3. Leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego

Leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego składa się z trzech elementów:

  • leczenia niefarmakologicznego: unikanie stresów, leków przeciwbólowych i antybiotyków, zmiana diety (np. u niektórych chorych skuteczne jest wyeliminowanie mleka z diety)
  • leczenia farmakologicznego: stosowanie takich preparatów, jak sulfasalazyna, mesalazyna czy glikokortykosteroidy o działaniu przeciwzapalnym, czy w cięższych przypadkach leków immunosupresyjnych jak azatiopryna.
  • leczenia  operacyjnego: polegające na tak zwanej proktocolectomi, czyli wycięciu jelita grubego wraz z odbytnicą z wytworzeniem sztucznego odbytu na powłokach brzusznych. Inną, mniej drastyczną możliwością jest wycięcie jelita grubego i połączenie jelita cienkiego (krętego) z odbytnicą - zabieg ten pozwala uniknąć sztucznego odbytu, jednak warunkiem jego podjęcia, są niewielkie zmiany zapalne w odbytnicy.

2. Choroba Leśniowskiego-Crohna

Choroba Leśniowskiego i Crohna jest pełnościennym zapaleniem, które może dotyczyć każdego odcinka przewodu pokarmowego – od jamy ustnej po odbyt. Podobnie jak we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego geneza choroby nie jest w pełni poznana, jednakże komponenta autoagresji jest niemalże pewna. Podobnie więc, zachorowalność jest zdecydowanie większa w krajach wysoce uprzemysłowionych. Do cech odróżniających tą jednostkę chorobową od wyżej wymienionej, oprócz lokalizacji zmian jest  ich odcinkowość (części zapalnie zmienione, są położone naprzemiennie ze zdrowymi). Cechą charakterystyczną dla choroby Leśniowskiego i Crohna jest stopniowe zajmowanie całej ściany jelita, co w konsekwencji może prowadzić do perforacji, przewężeń i przetok.

2.1. Objawy choroby Leśniowskiego-Crohna

Objawy choroby występują pod postacią symptomów ogólnych jak gorączka, osłabienie czy zmniejszenie masy ciała. Objawy miejscowe, związane z przewodem pokarmowym są uzależnione od lokalizacji zmian. U większości chorych dominują ból brzucha i biegunka. W rozpoznaniu choroby również niezastąpione znaczenie ma endoskopia oraz badanie pobranych wycinków. Jednakże w tym przypadku badanie powinno obejmować cały przewód pokarmowy, co następuje poprzez połączenie kolonoskopii, gastroskopii oraz coraz częściej endoskopii kapsułkowej (kapsułka z mikrokamerą, która po połknięciu rejestruje obrazy z całej długości przewodu pokarmowego). W badaniach laboratoryjnych również występują wykładniki stanu zapalnego, pod postacią wzrostu OB, CRP, leukocytozy czy umiarkowanej niedokrwistości. W porównaniu do wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, nie występują w tym przypadku przeciwciała przeciw jądrowe pANCA , lecz przeciwciała zwane ASCA.

2.2. Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna

Leczenie składa się z następujących elementów:

  • zalecenia ogólne i żywieniowe, takie jak: zaprzestanie palenia, profilaktyka chorób infekcyjnych, unikanie stresu, uzupełnianie niedoborów żywieniowych związanych z upośledzonym wchłanianiem przez zapalnie zmienione jelito cienkie,
  • leczenie farmakologiczne opierające się gównie o stosowanie glikokortykosteroidów,
  • leczenie immunosupresyjne za pomocą takich leków jak azatiopryna, czy metotreksat. Obecnie coraz prężniej rozwija się, leczenie przy pomocy tak zwanych leków biologicznych czyli np. przeciwciał przeciwko czynnikom zapalnym. Z tym rodzajem leczenia wiąże się duże nadzieje,
  • leczenie operacyjne - stosowane głównie w przypadku powikłań choroby w postaci zwężeń jelita, przetok, krwotoków, perforacji. Polega ono głównie na resekcji, czyli wycinaniu zmienionych odcinków, co z powodu nawracania choroby, w innych odcinkach przewodu pokarmowego, mocno ogranicza „działanie skalpela”.

Autoimmunologiczne choroby jelit wiążę się z zaburzeniami działania układu immunologicznego. Niestety nie istnieją żadne szczepienia ochronne wzmacniające odporność, które mogły ustrzec przed tymi schorzeniami, a leczenie może następować dopiero po zdiagnozowaniu charakterystycznych dla chorób autoimmunologicznych.

Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
1

Komentarze

Pytania do specjalistów

pokaż 5 następnych

Artykuły Choroby autoimmunologiczne

Układ pokarmowy Grzybica jelit

Grzybica jelit jest jednym z najczęściej spotykanych zaburzeń pokarmowych, w którym dochodzi do rozrostu bakterii oraz drożdżaków na ścianie jelit i zaburzenia ilościowej równowagi drobnoustrojów w jelitach. Przyczyny grzybicy...

Nowotwory jelit
Onkologia Nowotwory jelit

Nowotwory jelit mogą mieć charakter łagodny lub złośliwy. Jest ich duża mnogość ze względu na budowę komórek, obraz i przebieg kliniczny. Praktycznie żaden z tych rozrostów nie ma jeszcze jednoznacznie ustalonej przyczyny występowania. 

Mięśniaki,...

Wgłobienie jelit
Układ pokarmowy Wgłobienie jelit

Wgłobienie jelit to wsunięcie się jednego odcinka jelita w drugi. Najczęściej jelito cienkie wchodzi w grube. Na skutek tego dochodzi do niedrożności i niedokrwienia jelit. Schorzenie pojawia się u niemowląt w wieku 3-12 miesięcy (są to dwie trzecie wszystkich...

Wzdęcia brzucha Wzdęcia jelit

Wzdęcia jelit obok bólów brzucha i zaparć stanowią jedną z najczęstszych dolegliwości jamy brzusznej. Objawiają się uczuciem pełności i rozpierania w okolicach brzucha. Oto kilka rzeczy, które powinniśmy wiedzieć o tej dolegliwości...

Zabiegi na odchudzanie Oczyszczanie jelit

Oczyszczanie jelit ma na celu usunięcie zalegających resztek pokarmowych. Naturalnym sposobem na oczyszczanie jelit jest dieta bogata w błonnik.

Kolka jelitowa Ból jelit czyli kolka jelitowa

Kolka jelitowa to ostry i kłujący ból brzucha. Nie da się go jednoznacznie umiejscowić. Objawami towarzyszącymi są wymioty, mdłości, biegunka, wzdęcia, zaburzenia łaknienia. Ból jelit może być wywołany zarówno błędem dietetycznym jak i niedrożnością jelit...

Rodzaje nerwicy Nerwica żołądka i jelit

Nerwica żołądka i jelit objawia się zaburzeniami ze strony układu pokarmowego w stanach szczególnego napięcia emocjonalnego. Uczucie przelewania w brzuchu, nudności, wymioty, bóle brzucha lub biegunki, które pojawiają się w sytuacji...

Choroba uchyłkowa jelit
Układ pokarmowy Choroba uchyłkowa jelit

Choroba uchyłkowa jelit – mianem tym określa się obecność licznych uchyłków obecnych na jelitach. Choroba najczęściej obejmuje jelito grube, zwłaszcza jego dolną część zwaną esicą. Schorzenie to należy do grupy chorób cywilizacyjnych,...

Bilansowanie zdrowej diety Dbaj o mikroflorę jelit!

Sposób odżywiania ma ogromny wpływ na mikroflorę jelit. Wszelkie zmiany mikroflory mogą mieć następstwa w postaci biegunki, zaparć, zespołu jelita wrażliwego i choroby Leśniowskiego-Crohna.

Toksyczne zapalenie jelit
Układ pokarmowy Toksyczne zapalenie jelit

Toksyczne zapalenie jelit to reakcja błony śluzowej jelit na toksyczny czynnik, który dostał się do organizmu - zazwyczaj jest nim toksyna bakteryjna laseczki jadu kiełbasianego, wywołująca ciężką chorobę zwaną botulizmem. Toksyczne zapalenie jelit...

pokaż 10 następnych