Badanie tylnego odcinka oka

Badanie tylnego odcinka oka (nazywane również oftalmoskopią lub fundoskopią) to badanie, dzięki któremu można ocenić dno oka oraz ciało szkliste. Podczas wykonywania go możliwe jest przyjrzenie się naczyniom krwionośnym oraz nerwowi wzrokowemu, a także jego tarczy. Badanie tego typu pozwala na wykrycie wielu nieprawidłowości, w tym chorób siatkówki, nerwu wzrokowego, ciała szklistego, naczyniówki oraz niektórych chorób ustrojowych.

Wskazania do badania tylnego odcinka oka

Badanie przeprowadzane jest za pomocą oftalmoskopu, czyli wziernika ocznego, składającego się z soczewek, źródła światła, układu optycznego oraz zasilania. Podczas badania snop światła wpuszczany jest do oka osoby badanej. Przechodzi on przez soczewkę i ciało szkliste, aż do dna, a po drodze obraz ulega szesnastokrotnemu powiększeniu. W tym przypadku mamy do czynienia z badaniem w obrazie prostym. Nieco inaczej wygląda badanie w obrazie odwróconym. W tym wypadku obraz powiększa się dzięki ustawionej przed okiem osoby badanej soczewce skupiającej. 

Badanie dna oka może być przeprowadzane rutynowo lub w razie wystąpienia niepokojących objawów.
Stosowane jest w diagnostyce:

• nadciśnienia;
• cukrzycy;
• chorób krwi;
• kolagenozy;
• chorób nowotworowych;
• chorób układu nerwowego.

Często temu badaniu poddawane są dzieci z zezem, gdyż umożliwia ono wykrycie przyczyny schorzenia związanej ze zmianami w obrębie dna oka. Ze względu na ryzyko wystąpienia retinopatii wcześniaków, wszystkie dzieci urodzone przed terminem powinny być poddane temu badaniu w ciągu pierwszego miesiąca życia. Wczesne przeprowadzenie go umożliwia rozpoczęcie leczenia, dzięki któremu można uniknąć choroby lub złagodzić jej objawy. Wskazaniem do badania tylnego odcinka oka są również doznane urazy, a także zaobserwowane zaburzenia widzenia lub pogorszenie wzroku.

Przebieg i powikłania badania tylnego odcinka oka

Przed badaniem można zastosować krople rozszerzające źrenice. Po zakropleniu leku na efekt trzeba poczekać około 15-30 minut, po czym przystępuje się do badania oka. Osobę przeprowadzającą badanie należy poinformować o przyjmowanych lekach. Jeśli cierpimy na jaskrę, informacja ta powinna być również przekazana, gdyż jest to przeciwwskazaniem do stosowania kropli rozszerzających źrenice. Lek ten w przypadku jaskry wąskiego kąta może wywołać ostry atak tej choroby.

Podczas badania lekarz siedzący naprzeciwko pacjenta przybliża oftalmoskop na 3-4 cm od rogówki badanego, który proszony jest o kierowanie wzroku na różne strony. Badanie może trwać od kilku do kilkunastu minut. Najpoważniejsze komplikacje po badaniu występują w wypadku niezdiagnozowanej jaskry zamkniętego kąta. W takiej sytuacji podanie leku na rozszerzenie źrenic może doprowadzić do ataku jaskry, objawiającego się silnym bólem oka i głowy, zaburzeniami widzenia, nudnościami i wymiotami oraz podwyższonym ciśnieniem ocznym. Długotrwały atak jest bardzo niebezpieczny dla zdrowia i może nawet doprowadzić do ślepoty, dlatego też w celu przerwania go należy niezwłocznie udać się do okulisty.

Badanie tylnego odcinka oka jest ważnym badaniem pozwalającym nie tylko na zdiagnozowanie chorób oczu, lecz także na ocenę stanu chorego przy różnych chorobach ustrojowych. Wykonywane jest na zlecenie lekarza.