Bilirubina całkowita we krwi

Bilirubina to produkt metabolizmu hemu, znajdującego się w  krwinkach czerwonych. W osoczu krwi znajduje się zarówno bilirubina wolna jak i bilirubina sprzężona. Obie te frakcje składają się na bilirubinę całkowitą. Bilirubina wolna (inaczej bilirubina pośrednia) powstaje z hemu po rozpadzie krwinek czerwonych, łączy się z białkami krwi (dokładnie z albuminami), a następnie jest wychwytywana przez komórki wątroby, gdzie sprzęgana jest z kwasem glukuronowym. Taka sprzężona bilirubina, nazywana bilirubiną bezpośrednią, zostaje wydalona następnie do żółci. Podwyższony poziom bilirubiny, nazywany hiperbilirubinemią, może być objawem wielu chorób o różnej etiologii.

Kiedy zaleca się badanie poziomu bilirubiny ?

Badanie poziomu bilirubiny przeprowadza się w przypadku:

• podejrzenia schorzeń i zaburzeń funkcji wątroby;
• przy żółtaczkach, objawiających się zażółceniem oczu lub skóry, w celu zróżnicowania ich rodzaju (istnieje żółtaczka hemolityczna, spowodowana nadmiernym rozpadem krwinek czerwonych, żółtaczka wątrobowa, spowodowana zaburzeniem funkcji wątroby oraz żółtaczka zastoinowa, spowodowana zastojem żółci w wątrobie);
• podejrzenia zatrucia substancjami uszkadzającymi wątrobę;
• podejrzenia zakażenia wirusem zapalenia wątroby.

Normy poziomu bilirubiny

U osób dorosłych (w tym kobiet niebędących w ciąży), poziom bilirubiny całkowitej nie przekracza 17 µmol/l , czyli 1,1 mg/dl (inaczej 1,1 mg%). Norma dla bilirubiny wolnej (inaczej pośredniej) wynosi do 0,8 mg/dl (lub 0,8 mg%) czyli do 13,7µmol/l, zaś bilirubina sprzężona (bezpośrednia) nie powinna przekraczać wartości 0, 4 mg/ dl (0, 4 mg%) czyli 6,8µmol/l.

Normy bilirubiny dla noworodków są wyższe niż normy dla dorosłych, ponieważ ich krwinki czerwone, zawierające tzw. hemoglobinę płodową, żyją krócej niż krwinki dorosłych, ponadto mechanizmy wątrobowego sprzęgania bilirubiny są jeszcze niedojrzałe. Stąd też wynika tak częsta i określana mianem fizjologicznej żółtaczka noworodków. Jeżeli chodzi o normy bilirubiny u małych dzieci, to jednodniowe noworodki mają poziom bilirubiny całkowitej do 68  µmol/l lub 4 mg/dl. Trzydniowe do 17 lub 10 mg/dl. Miesięczne dzieci mogą już mieć do 17,1 µmol/l lub 1 mg/dl.

Kiedy poziom bilirubiny może się podnosić?

Podwyższony poziom bilirubiny określamy mianem hiperbilirubinemii. Wyróżnia się dwa rodzaje hiperbilirubinemii:

• hiperbilirubinemia z przewagą bilirubiny wolnej (czyli związanej z białkiem lub pośredniej);
• hiperbilirubinemia z przewagą bilirubiny sprzężonej (czyli bezpośredniej);

Bilirubina wolna i bilirubina sprzężona składają się na bilirubinę całkowitą. Jeżeli poziom bilirubiny całkowitej przekroczy 34 µmol/l czyli 2 mg/ dl dochodzi do zażółcenia tkanek i rozwoju żółtaczki.

Przyczyny hiperbilirubinemii z przewagą bilirubiny wolnej

• nadmierne niszczenie krwinek czerwonych, czyli nadmierna hemoliza (np. w przebiegu chorób autoimmunologicznych, po przetoczeniu niezgodnej grupowo krwi);
• uszkodzenie komórek wątroby - hepatocytów (wirusowe zapalenia wątroby, toksyczne uszkodzenie wątroby, marskość wątroby);
• wrodzone uszkodzenie procesów wychwytywania i sprzęgania bilirubiny przez komórki wątrobowe (np. żółtaczka Gilberta, zespół Criglera-Najjara);

Przyczyny hiperbilirubinemii z przewagą bilirubiny sprzeżonej

• cholestaza zewnątrzwątrobowa, czyli blokada odpływu żółci spowodowana niedrożnością zewnątrzwątrobowych dróg żółciowych (kamienie w drogach żółciowych, ucisk dróg żółciowych przez guz);
• cholestaza wewnątrzwątrobowa, czyli zastój żółci wewnątrz wątroby, który może być spowodowany podaniem niektórych leków lub chorobami autoimmunologicznymi wątroby (stwardniające zapalenie dróg żółciowych);
• wrodzone zaburzenia wydalania sprzężonej bilirubiny z hepatocytów (zespół Dubin-Jonsona).