Budowa nosa

Nos stanowi początek dróg oddechowych i w prawidłowych warunkach to właśnie przez niego, a nie przez usta, powinno odbywać się oddychanie. Nos, jak wiadomo, jest narządem węchu. Przechodzące przez nos powietrze ulega ogrzaniu, nawilżeniu i oczyszczeniu. Nos to zatem perfekcyjny nawilżacz i filtr.

Spis treści:
  1. 1. Funkcje nosa
  2. 2. Z czego zbudowany jest nos?
    1. 2.1. Rola rzęsek
  3. 3. Cykl nosowy
  4. 4. Problemy z nosem

1. Funkcje nosa

Nos człowieka pełni istotne funkcje:

  • pozwala oddychać,
  • chroni przed wirusami, bakteriami i zanieczyszczeniami powietrza,
  • pozwala rozpoznawać zapachy,
  • wraz z zatokami przynosowymi pełni funkcję rezonatora głosu, czyli wpływa na barwę i tembr głosu,
  • jest perfekcyjnym filtrem, nawilżaczem i podgrzewaczem, dzięki czemu powietrze przechodzące przez nos ulega oczyszczeniu, nawilżeniu i ogrzaniu, stając się parą o temperaturze zbliżonej do ciepłoty ciała.

2. Z czego zbudowany jest nos?

Nos zbudowany jest z jamy nosowych, którą przegroda chrzęstno-kostna dzieli na dwie równe części. Gdy przegroda nosowa jest skrzywiona, utrudnia swobodne oddychanie. Budowa nosa ludzkiego obejmuje jego przednią i tylną część. Każdą jamę nosa tworzy nozdrze przednie oraz nozdrze tylne, które łączy się z nosową częścią gardła.

W jamach nosa znajdują się małżowiny, które ogrzewają wdychane powietrze. Jamy nosowe mają podobne zadanie jak małżowiny – odpowiadają m.in. za regulację temperatury i wilgotność wdychanego powietrza. Dlatego prawidłowe oddychanie musi odbywać się przez nos, a nie przez usta. Wnętrza jam nosowych pokryte są błoną śluzową z rzęskami.

Wewnętrzna budowa nosa człowieka jest ściśle dostosowana do spełnianych przez narząd funkcji. Komórki błony śluzowej nosa wytwarzają specjalny śluz. Sanowi on pułapkę, w którą wpada kurz, alergeny i zarazki. Śluz działa jak lep na muchy, tzn. unieruchamia zanieczyszczenia dostające się do nosa wraz z wdychanym powietrzem. Na powierzchni śluzówki znajdują się rzęski, które jak dobra szczotka wymiatają z nosa wszelkie zanieczyszczenia.

2.1. Rola rzęsek

Każda komórka rzęskowa zawiera około czterdzieści większych i od 250 do 400 mniejszych rzęsek. Rzęski są zdolne do wykonywania falistych ruchów. Miliony falujących rzęsek, zanurzonych w rzadkiej warstwie śluzu, poruszają się z szybkością 250-1000 razy na minutę, przesuwając górną warstwę śluzu z prędkością 3-25 mm na minutę i usuwając unieruchomione w nim zanieczyszczenia na zewnątrz. Takie samooczyszczanie się nosa nazywane jest transportem śluzowo-rzęskowym.

Dzięki specyficznemu ukształtowaniu jam nosowych, zwłaszcza w ich przednim odcinku, we wdychanym powietrzu tworzą się zawirowania powietrzne. Wciągane z powietrzem zanieczyszczenia uderzają w lepką warstwę śluzu i przyklejają się do niego. 90% większych cząsteczek osadza się tuż za przedsionkiem jamy nosowej. Wytwarzana tu obficie rzadka wydzielina pozwala na łatwe ich usunięcie. Mniejsze cząsteczki zanieczyszczeń są wyłapywane w dalszych odcinkach jamy nosowej.

3. Cykl nosowy

Nos potrafi samodzielnie regenerować nabłonek i przywracać mu, po okresie wzmożonej pracy, właściwe funkcje. Służy temu tzw. cykl nosowy. Polega on na występującym na przemian fizjologicznym obrzęku błony śluzowej jednej z jam nosa. Ma to na celu kierowanie przepływu głównego strumienia powietrza raz na jedną, raz na drugą stronę nosa. Cykl nosowy trwa od trzech do ośmiu godzin i występuje u 80% prawidłowo oddychających ludzi.

4. Problemy z nosem

Nos jest niezwykle wrażliwy na działanie czynników zewnętrznych, które zaburzają jego sprawne funkcjonowanie. Dym tytoniowy, kurz, toksyczne opary w miejscu pracy, suche i przegrzane powietrze uszkadzają barierę, jaką stanowi błona śluzowa uzbrojona w rzęski.

Każde uszkodzenie mechanizmu śluzowo-rzęskowego zwiększa liczbę agresorów bezpośrednio atakujących błonę śluzową nosa. Drobnoustroje i toksyny mogą przez nią bezkarnie przenikać. Skutkiem takiego ataku jest załamanie się tzw. komórkowej obrony układu odpornościowego. Śluzówka nosa nie może już się bronić przed cząsteczkami kurzu, pyłkami roślin i innymi antygenami. Staje się bardziej podatna na alergie. Sprzyja temu także zbyt długie stosowanie popularnych leków na katar.

Większość kropli do nosa jest skuteczna, bo obkurcza naczynia krwionośne. Znikają przykre objawy kataru (obrzęk, trudności z oddychaniem, nadmiar wydzieliny), co kłóci się z istotą stanu zapalnego. Obfita wydzielina tworząca się w nosie ma służyć usuwaniu wszelkich zanieczyszczeń. Zbyt długie stosowanie leków na katar doprowadza do powstania tzw. efektu odbicia, czyli do rozkurczenia się naczyń krwionośnych, zatkania nosa i pojawienia się wodnistej wydzieliny.

Jeżeli w nosie zalega wydzielina, bo nie jest on właściwie czyszczony, może dojść do nieodwracalnych zmian – uszkodzenia i obrzęku błony śluzowej oraz ograniczenia sprawności rzęsek. W konsekwencji rozwija się przewlekłe zapalenie. Jest to szczególnie groźne u dzieci, ponieważ takie uszkodzenia zmniejszają możliwości obronne miejscowego układu odpornościowego w walce z zakażeniami. Charakterystycznymi objawami takiego stanu są najczęściej katar oraz ostry infekcyjny nieżyt nosa.

Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Komentarze (2)

Wyloguj
~koja
~koja

NOS NIE JEST ZBUDOWANY Z 2 JAM NOSA TYLKO Z JEDNEJ PRZEDZIELONEJ PRZEGRODĄ. specjaliści..

Odpowiedz
Redakcja
Redakcja

Dziękujemy za reakcję. Cieszymy się, że czytelnicy czytają dokładnie nasze teksty. Faktycznie, wkradła się tutaj kaczka dziennikarska, która została już skorygowana.

Odpowiedz

Porady ekspertów

Przyczyny częstego krwawienia z nosa

Od paru lat mam krwotoki z nosa one się nasilają nawet wtedy jak jem regularnie byłam u lekarza...

lek. Łukasz Dubielecki Porady udziela lek. Łukasz Dubielecki lekarz, absolwent Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Gulka w przełyku

W tylnej części języka, tuż przy przełyku mam twardą gulkę, wielkości ok. 0,5 cm, może troszkę...

lek. Tomasz Stawski Porady udziela lek. Tomasz Stawski specjalista chirurgii ogólnej.
pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 1 odpowiedź Bolesne zgrubienie na nosie u 5-latki ~:

Witam! moja córka ma 5 lat i od około 1.5 roku zauważyłam u niej zgrubienie w górnej części...

Artykuły Laryngologia

Ostre zapalenie ucha wewnętrznego
Laryngologia Ostre zapalenie ucha wewnętrznego

Ostre zapalenie ucha wewnętrznego (łac. Otitis interna) to pospolite określenie zapalenia błędnika. Ucho wewnętrzne składa się z przedsionka, ślimaka i trzech kanałów półkolistych. Choroba objawia się nudnościami, wymiotami i zawrotami...

Perforacja błony bębenkowej
Laryngologia Perforacja błony bębenkowej

Perforacja błony bębenkowej może wystąpić jako powikłanie zapalenia ucha środkowego. Najczęściej jednak powodują ją urazy mechaniczne, np. uderzenie w głowę, nieprawidłowe czyszczenie uszu patyczkami higienicznymi. Czasami przedziurawienie błony...

Polipy nosa
Laryngologia Polipy nosa

Polipy nosa są łagodnymi „wpukleniami” błony śluzowej pokrywającej przewody nosowe do światła jamy nosowej. Mogą występować pojedynczo lub mnogo (stan taki określamy mianem polipowatości). Najczęściej występują u osób dorosłych powyżej...

Ropień (naciek) okołomigdałkowy
Laryngologia Ropień (naciek) okołomigdałkowy

Ropień okołomigdałkowy, inaczej określany jako naciek okołomigdałkowy, stanowi najczęściej powikłanie anginy, ale zdarza się też, że rozwija się on bez wcześniejszego przebiegu choroby. Powstaje wskutek gromadzenia się wydzieliny ropnej między powięzią...

Laryngologia Ucho pływaka

Ucho pływaka to zapalenie ucha zewnętrznego, które powstaje w momencie, gdy narząd słuchu wystawiony jest na działanie wilgoci lub wody. Nazwa pochodzi stąd, że najczęściej występuje u osób, które pływają lub nurkują. Pływanie jednak...

Zapalenie gardła
Laryngologia Zapalenie gardła

Zapalenie gardła to ostry stan zapalny błony śluzowej i tkanki limfatycznej gardła. Najczęściej występuje u małych dzieci (4-7 lat), które nie mają jeszcze w pełni wykształconej odporności. Ból gardła atakuje szczególnie w porze...

Zapalenie krtani
Laryngologia Zapalenie krtani

W języku medycznym zapalenie krtani nazywane jest ostrym nieżytowym zapaleniem krtani. Najczęściej dolegliwość występuje w okresie letnim, gdyż wiele osób, chcąc ochłodzić ciało, sięga wtedy po zimne napoje. Choroba ta dotyka najczęściej dzieci,...

Laryngologia Zapalenie krtani podgłośniowe

Zapalenie krtani podgłośniowe jest to stan zapalny podgłośni występujący głównie u małych dzieci. Najczęściej występuje w wieku od 3 miesięcy do 3 roku życia. Zapalenie to najczęściej powodują wirusy i chorują na nie głównie dzieci młodsze.

Zapalenie ucha środkowego
Laryngologia Zapalenie ucha środkowego

Zapalenia ucha środkowego są stosunkowo częstą chorobą, która ze względu na sąsiedztwo tytułowej struktury z jamą czaszki i wynikające z tego możliwe powikłania oraz dokuczliwe objawy nie może być lekceważona. Dodatkowo należy wspomnieć, że pomimo...

Zapalenie ucha zewnętrznego
Laryngologia Zapalenie ucha zewnętrznego

Zapalenie ucha zewnętrznego najczęściej przybiera formę wyprysku lub wyprzenia obejmującego przewód słuchowy zewnętrzny, czasem nawet całą małżowinę uszną. Objawy choroby to ból, świąd i uczucie napięcia skóry. Skóra jest...

Zatkane ucho
Laryngologia Zatkane ucho

Zatkane ucho denerwuje, przeszkadza w odbieraniu dźwięków i rodzi uczucie dyskomfortu. Przyczyny zatykania się uszu są różne: spływanie wydzieliny z zatok do przewodów słuchowych, permanentny katar, zalegająca woskowina czy zapalenia...

Chrapanie
Laryngologia Chrapanie

Chrapanie to bezwiedne wydawanie odgłosu o typie charczenia, spowodowane przeważnie przez drgania i trzepotanie podniebienia miękkiego, które wiotczeje w nadmiernym śnie. Chrapanie może powstawać zarówno podczas wdechu, jak i wydechu.

Laryngologia Ciało obce w nosie

Ciało obce w nosie to najczęściej koralik, część zabawki, pestki, małe bateryjki, zwitki papieru, ziarna grochu, fasoli, orzeszki itp., które dzieci same wkładają do narządu węchu. Obecność ciała obcego w nosie nie dotyczy tylko dzieci. Zdarzają...

Dzwonienie (szum) w uszach
Laryngologia Dzwonienie (szum) w uszach

Dzwonienie w uszach posiada swoją łacińska nazwę: tinnitus auris. Dzwonienie lub też szum w uszach to męcząca dolegliwość, dotykająca nawet 1 na 5 osób. Osoba na nią cierpiąca słyszy szumy w uszach i głowie, podczas gdy w otoczeniu brak jest takich...

Laryngologia Ciało obce w uchu

Ciało obce w uchu to najczęściej koralik, część zabawki, pestki, zwitek papieru itp., które dzieci same wkładają do narządu słuchu. U dorosłych ciała obce najczęściej trafiają do ucha przez przypadek, np. u rolników ziarna zbóż. W 75%...

Przerost migdałków
Laryngologia Przerost migdałków

Przerost migdałków jest częstą przypadłością dotykającą głównie dzieci między 5 a 10 rokiem życia. Aby w pełni zrozumieć, skąd wynikają objawy i móc je wychwycić na wczesnym stadium, należy zapoznać się z anatomią gardła. W błonie...

Laryngologia Szumy uszne

Szumy uszne definiowane są jako dzwonienie, brzęczenie, gwizdanie, szum wiatru, tętnienie itp. Dźwięki mają różne natężenie i nie da się ich stłumić. Mogą przyczyniać się do napięć emocjonalnych, zaburzeń snu, bólów, zmęczenia,...

Zapalenie zatok
Laryngologia Zapalenie zatok

Zatoki przynosowe to jamy powietrzne łączące się z jamą nosa przez naturalne otwory w jej bocznej ścianie. Zatoki odgrywają rolę w zapewnieniu ochrony cieplnej i mechanicznej oczodołów i mózgu oraz zwiększenia wytrzymałości kości...

Ostre zapalenie ucha środkowego
Laryngologia Ostre zapalenie ucha środkowego

Ucho środkowe stanowi część narządu słuchu i znajduje się między uchem zewnętrznym a uchem wewnętrznym. Składa się z jamy bębenkowej oddzielonej od przewodu słuchowego zewnętrznego błoną bębenkową, łańcucha kosteczek słuchowych, jamy sutkowej połączonej z...

Włosy Budowa włosa

Włosy zalicza się do tzw. przydatków skóry, podobnie jak gruczoły łojowe i potowe....

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij