CAMP

Oznaczanie poziomu cAMP, czyli cyklicznego adenozynomonofosforanu jest badaniem stosunkowo rzadko wykonywanym. Badanie to pośrednio określa aktywność parathormonu (PTH) w organizmie i w związku z tym jest pomocne w diagnostyce nadczynności i niedoczynności przytarczyc. Cykliczny adenozynomonofosforan to produkt reakcji katalizowanej przez enzym zwany cyklazą adenylową. Gdy parathormon połączy się z receptorem na danej komórce dochodzi do aktywacji cyklazy adenylanowej i do powstania cAMP, który z kolei prowadzi do ujawnienia się efektów działania tego hormonu. Powstający w czasie tych przemian cAMP jest w pewnych ilościach uwalniany z komórki i wydalany przez nerki z moczem. Dlatego oznaczanie ilości cyklicznego adenozynomonofosforanu w moczu pośrednio odzwierciedla aktywność parathormonu wytwarzanego przez przytarczyce i tym samym mówi nam o funkcji przytarczyc w organizmie.

Sposób badania poziomu cAMP

Badania poziomu cyklicznego adenozynomonofosforanu dokonuje się w próbce moczu. Pacjent oddaje do specjalnego pojemnika poranną porcję moczu i jak najszybciej dostarcza ją do laboratorium w celu dokonania analizy.

W laboratorium oznacza się poziom całkowitego cAMP oraz tak zwaną pulę nefrogennego cAMP, czyli powstałego w komórkach kanalików nerkowych w skutek działania na nie parathormonu. Należy jednak pamiętać, że wydalanie cAMP jest uzależnione od prawidłowego przesączania kłębuszkowego w nerkach (czyli od prawidłowej wartości GFR), dlatego u ludzi z dysfunkcją nerek wyniki tego badania mogą być niemiarodajne.

Prawidłowy poziom wydalonego z moczem całkowitego cAMP mieści się w przedziale 1,7 – 2,1 nmol/100 ml GFR, przy czym wartość nefrogennego cAMP powinna stanowić 10 - 42% całkowitego cAMP.

W celu oceny prawidłowej funkcji przytarczyc wykonuje się również, tzw. test Ellswortha-Howarda. Polega on na tym, że u pacjenta z podejrzeniem dysfunkcji przytarczyc oznacza się poziom cAMP w moczu w warunkach podstawowych. Następnie podaje się egzogenny parathormon i po raz kolejny oznacza się ilość cAMP w świeżo pobranej próbce moczu i w ten sposób bada się reakcję organizmu na podanie tego hormonu. Aby wynik był bardziej miarodajny jednocześnie oznacza się również wydalanie nieorganicznych fosforanów z moczem.

Interpretacja wyników badania poziomu cAMP

U chorych z pierwotną nadczynnością przytarczyc (tzn. z nadczynnością wynikającą najczęściej z występowania gruczolaka przytarczyc) ilość cAMP wydalanego z moczem jest wyraźnie zwiększona (nawet 2- do 10-krotnie).

Do wykrycia niedoczynności przytarczyc można wykorzystać natomiast test Ellswortha-Howarda. W tym badaniu u chorych z niedoczynnością przytarczyc i niedoborem własnego parathormonu po podaniu egzogennego PTH następuje nawet 60-krotny wzrost wydalania cAMP z moczem. Ponadto nawet 2-krotnie zwiększa się poziom wydalania nieorganicznych fosforanów w moczu. Jeśli natomiast niedoczynność przytarczyc nie wynika z niedoboru samego PTH, a jedynie z nieprawidłowej budowy i tym samym oporności receptorów na jego działanie, wtedy podanie egzogennego parathormonu nie doprowadzi do wzrostu uwalniania cAMP i fosforanów z moczem. Tym sposobem możemy zróżnicować rodzaj niedoczynności przytarczyc.