Co to jest skurcz oskrzeli?

Skurcz oskrzeli to główna przyczyna ograniczenia przepływu powietrza przez drogi oddechowe u chorych z astmą oskrzelową. Wiążą się z nim charakterystyczne objawy astmy: duszność i uczucie ściskania w klatce piersiowej, świszczący oddech, kaszel. U prawie wszystkich chorych oskrzela zwężają się zbyt łatwo i nadmiernie w odpowiedzi na bodźce wywołujące skurcz. Zaburzenie to nazywane jest nadreaktywnością oskrzeli i prawdopodobnie rozwija się na podłożu przewlekłego zapalenia błony śluzowej dróg oddechowych.

Przewlekłe zapalenie oskrzeli a skurcz mięśni gładkich oskrzeli

Prawdopodobnie przyczyną nadmiernej reakcji mięśni gładkich oskrzeli na działanie bodźca wyzwalającego skurcz jest przewlekły stan zapalny toczący się w błonie śluzowej oskrzeli. W nacieku zapalnym biorą udział liczne komórki, które uwalniają szereg substancji drażniących i uszkadzających błonę śluzową oskrzeli. Uszkodzenie komórek nabłonka dróg oddechowych ułatwia dostęp substancji drażniących do mięśni gładkich oskrzeli i pobudzanie ich skurczu. Ponadto niektóre z tych związków zwiększają wrażliwość komórek mięśniowych na działanie bodźców wyzwalających skurcz.

 

Wśród substancji, które mogą odpowiadać za zwiększoną pobudliwość i nadmierny skurcz mięśni gładkich oskrzeli wyróżnia się:

  • histaminę, tryptazę, prostaglandynę D2 i leukotrien C4, uwalniane przez komórki tuczne, zwane mastocytami,
  • neuropeptydy i acetylocholinę uwalniane z zakończeń nerwowych.

Zaburzenia układu cholinergicznego i adrenergicznego a

U chorych na astmę zaobserwowano wzmożoną aktywność układu cholinergicznego, który odpowiada m. in. za skurcz oskrzeli i wzmożone wydzielanie śluzu przez komórki kubkowe w ścianach oskrzeli. Niedawno wykazano również związek uwarunkowanego genetycznie defektu receptorów beta2-adrenergicznych z nadwrażliwością oskrzeli na metacholinę. Pobudzenie prawidłowych receptorów przez adrenalinę powoduje rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli i może zapobiegać ich skurczowi. Dysfunkcja tych receptorów, której występowanie stwierdzono u części chorych na astmę, zaburza więc funkcję regulacyjną układu adrenergicznego, co prowadzi do zwiększonej nadreaktywności oskrzeli i cięższego przebiegu choroby.

Odległe skutki zapalenia oskrzeli

Ograniczenie przepływu powietrza w drogach oddechowych będące wynikiem obturacji, czyli nadmiernego zwężenia oskrzeli jest dodatkowo pogłębiana i utrwalana w wyniku aktywacji naturalnych mechanizmów naprawczych przez długotrwały, niszczący tkanki proces zapalny. Skutkiem przewlekłego zapalenia jest więc pogrubienie ścian oskrzeli przez obrzęki i nacieki zapalne oraz przebudowa dróg oddechowych. W wyniku działania procesów naprawczych zmienia się struktura ścian oskrzeli:

  • następuje przerost (powiększenie poszczególnych komórek mięśniowych), jak i rozrost (zwiększenie ilości komórek) mięśni gładkich, co przyczynia się do zwiększenia natężenia skurczu oskrzeli, oraz pogrubienia ich ścian,
  • tworzenie nowych naczyń krwionośnych,
  • zwiększenie liczby komórek kubkowych i gruczołów podśluzowych, co jest przyczyną nadmiernego wydzielania śluzu, który zatyka światło oskrzeli.

 Wszystkie te procesy jeszcze bardziej ograniczają przepływ powietrza w drogach oddechowych u osób przewlekle chorujących na astmę oskrzelową.

Czynniki wywołujące nadmierną reakcję oskrzeli u chorych z nadreaktywnością oskrzeli

Czynniki, które wywołują nadmierny skurcz oskrzeli u chorych na astmę, u osób zdrowych nie spowodowałyby wyraźnej reakcji. Należą do nich:

  • wysiłek fizyczny,
  • zimne lub suche powietrze,
  • dym tytoniowy,
  • zanieczyszczenie powietrza (np. pyłami przemysłowymi),
  • ostre zapachy (perfumy, dezodoranty),
  • substancje drażniące (np. opary farb).

Skurcz oskrzeli - leczenie astmy

Skurcz mięśni gładkich oskrzeli jest w dużej mierze odwracalny pod wpływem działania leków rozszerzających oskrzela. Należą do nich przede wszystkim:

  • szybko i krótko działające beta2-mimetyki wziewne (salbutamol, fenoterol),
  • długo działające beta2-mimetyki wziewne (formoterol, salmeterol),
  • leki przeciwcholinergiczne (bromek ipratropium, bromek tiotropium).

Zarówno osoby chore na astmę oskrzelową, a także ich bliscy, powinni dokładnie znać objawy i schemat postępowania w przypadku wystąpienia nagłego skurczu oskrzeli.  Właściwa ocena sytuacji i szybkie podanie leków rozkurczających oskrzela, może w takim wypadku okazać się działaniem ratującym życie.


Bibliografia

Neal M.J. Farmakologia w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3117-6
Chazan R., Pneumonologia i alergologia praktyczna - badania diagnostyczne i terapia, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2011, ISBN 978-83-7522-061-2
Droszcz W. (red.), Choroby płuc. Diagnostyka i terapia, Urban & Partner, Wrocław 1999,  ISBN 83-85842-04-7
Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
 

Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Komentarze

Wyloguj
+ Zadaj pytanie

Pytania do ekspertów

Suchy kaszel przy astmie

Mam 2 dzieci ze stwierdzoną astmą, córka (9 l.)  i syn (3 l.). Mam jeszcze jednego syna (9 l.) (córka i syn bliźniaki). On jak był mały też często chorował, potem to sie uspokoiło. Teraz zauważyłam, że często chrząka, po podaniu claritiny...

lek. Magdalena Parys Odpowiada lek. Magdalena Parys lekarz na Oddziale Klinicznym Medycyny Rodzinnej, Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych z Pododdziałem Nefrologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w Szpitalu Czerniakowskim.

Duszności przy astmie czy nerwicy?

Witam. Od kliku miesięcy towarzyszą mi następujące objawy: - uczucie duszności, czuję że mój oddech nie jest swobodny, - uczucie ciężkości w piersiach - czasem mam wrażenie, jakby mięśnie klatki piersiowej były silnie ściśnięte, tworzą wtedy jakby...

lek. Magdalena Parys Odpowiada lek. Magdalena Parys lekarz na Oddziale Klinicznym Medycyny Rodzinnej, Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych z Pododdziałem Nefrologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w Szpitalu Czerniakowskim.

Bóle w klatce piersiowej przy astmie

Witam. Mam na imię Maria, mam 25 lat. Od dwóch tygodni mam problem ze złapaniem oddechu. Objawy występują w dzień, nasilają się wieczorem, gdy już się położę. Czuję ból w klatce piersiowej. Byłam nawet na pogotowiu, gdzie dostałam zastrzyk...

lek. Magdalena Parys Odpowiada lek. Magdalena Parys lekarz na Oddziale Klinicznym Medycyny Rodzinnej, Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych z Pododdziałem Nefrologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w Szpitalu Czerniakowskim.

Problemy z oddychaniem i zawroty głowy przy astmie

Witam ;) Mam 14 lat. Od kilku miesięcy ciężko mi się oddycha, kłuje mnie w klatce piersiowej, ziewam co chwilę, by wziąć głęboki oddech, bo czuję brak powietrza, mam zaburzenia snu i zawroty głowy oraz osłabienie, a kiedy się denerwuję, oddycha mi się...

lek. Magdalena Parys Odpowiada lek. Magdalena Parys lekarz na Oddziale Klinicznym Medycyny Rodzinnej, Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych z Pododdziałem Nefrologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w Szpitalu Czerniakowskim.

Czy astma może minąć?

Witam. Już w trzeciej klasie podstawówki stwierdzono u mnie astmę oskrzelową. W tamtym czasie bardzo często chorowałam, przeszłam 6 zapaleń płuc, kilka zapaleń oskrzeli. Byłam zwolniona z zajęć wf. przez dwa lata, później jednak pozwolono...

lek. Magdalena Parys Odpowiada lek. Magdalena Parys lekarz na Oddziale Klinicznym Medycyny Rodzinnej, Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych z Pododdziałem Nefrologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w Szpitalu Czerniakowskim.

Ciężki, świszczący oddech przy astmie

Jestem nastolatką. Od pewnego czasu mama kłopoty z oddychaniem, nie mogę oddychać przez nos, gdyż się duszę, muszę przez cały czas, gdy jestem w danym pomieszczeniu, muszę mieć otwarte okno, gdyż inaczej bardzo ciężko mi się oddycha. Aby mi się lepiej...

lek. Małgorzata Waszkiewicz Odpowiada lek. Małgorzata Waszkiewicz Lekarz w Pododdziale chorób wewnętrznych w Szpitalu Czerniakowskim w Warszawie.

Czy astma może powrócić?

Witam. Mój chłopak w dzieciństwie leczył się na astmę. Od dwóch lat nie bierze leków, ponieważ bardziej się męczył biorąc je, niż bez ich użycia. Teraz był na badaniach, bo zaniepokoił go ból w klatce piersiowej przy wysiłku....

lek. Magdalena Parys Odpowiada lek. Magdalena Parys lekarz na Oddziale Klinicznym Medycyny Rodzinnej, Chorób Wewnętrznych i Metabolicznych z Pododdziałem Nefrologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w Szpitalu Czerniakowskim.

Kłopoty z oddychaniem: czy to już nie minie?

Jako dziecko miewałam częste i długo leczone zapalenia płuc (leczenie trwało od 1 do 3 miesięcy). Trochę lepiej było po okresie dojrzewania. Niestety po 40-tce, zapalenia płuc wróciły, ale teraz zdarzają się trochę rzadziej i szybciej ustępują....

 Redakcja abcZdrowie Odpowiada Redakcja abcZdrowie Redakcja abcZdrowie.pl to zespół doświadczonych i zaangażowanych osób, z których wielu to eksperci z dziedziny medycyny, dla których dbałość o zdrowie to priorytet.

Czy astma mogła się wyciszyć, czy nigdy nie byłem chory?

Kończę w tym roku 19 lat i jestem mężczyzną. Mam pytanie odnośnie mojej dawno, w dzieciństwie, zdiagnozowanej astmy: czy jest możliwe, że po kilku latach od rozpoznania, choroba może się wyciszyć i nie dawać żadnych objawów? Z relacji z kolega,...

lek. Joanna Gładczak Odpowiada lek. Joanna Gładczak lekarz specjalista chorób wewnętrznych. Autorka wielu profesjonalnych publikacji medycznych.
pokaż 5 następnych

Artykuły Przebieg astmy

Przebieg astmy

Astma przewlekła

(...) ów przebiegających bez występowania objawów chorobowych). Przebieg astmy ujawniającej się w wieku dorosłym często jest cięższy ... tej choroby. Z badań wynika, że z powodu astmy rocznie umiera w Polsce około 1500 osób. Nieleczona astma przewlekła stanowi poważne zagrożenie dla życia chorego, dlatego niezwykle ważna jest diagnostyka astmy oraz jej właściwe leczenie. Co to jest astma? Według definicji astmy oskrzelowej zawartej w raporcie GINA (Światowa strategia rozpoznawania, leczenia i prewencji astmy)...

Przebieg astmy

Napad duszności

(...) w leczeniu wszystkich zaostrzeń astmy (z wyjątkiem najlżejszych), ponieważ łagodzą ich przebieg i zapobiegają nawrotom. Mogą być ... może być także objawem poważnej choroby, jak na przykład astmy, szczególnie jeśli ma miejsce podczas spoczynku. Choroby ... w astmie oskrzelowej Powtarzające się napady duszności są charakterystycznymi objawami astmy oskrzelowej. Spowodowane są ... jest ich występowanie nad ranem. W zaostrzeniach astmy oskrzelowej występuje duszność o zmiennym nasileniu, głównie wydechowa.

Przebieg astmy

Nadreaktywność oskrzeli

(...) ów w stężeniach, które u zdrowych osób nie wywołują wyraźnej reakcji. Jej występowanie jest charakterystyczne dla astmy ... ój nadreaktywności oskrzeli poprzedza wystąpienie objawów astmy, czy raczej pojawia się już w przebiegu choroby. Więcej informacji ... óre wywołują nadmierny skurcz oskrzeli u chorych na jeden z rodzajów astmy, u osób zdrowych nie spowodowałyby wyraźnej ... bez względu na rodzaj astmy (atopowa lub nieatopowa), a czynniki ją wywołujące nie zależą od obecności swoistego...

Przebieg astmy

Prawidłowe oddychanie pomoże walczyć z astmą

Męczący kaszel, ostre duszności i świszczący oddech to objawy astmy, które bardzo często utrudniają życie chorym. Na szczęscie jest nadzieja, że będzie można je skutecznie złagodzić. Dwoje naukowców z Southern Methodist University w Dallas stworzyło program, który uczy, jak za pomocą oddychania kontrolować astmę. Otrzymali na badania 1,4 miliona dolarów z National Institutes of Health. Program powinien być gotowy w przyszłym roku. Na czym polega przygotowany...

Przebieg astmy

Uwaga - nadchodzą jesienne ataki astmy

(...) przygotować na wizytę u lekarza specjalisty. Szczególny pod tym względem jest 38. tydzień roku. Ataki astmy jesienią ... konferencję prasową, na której poruszono właśnie temat jesiennych ataków astmy. Lekarze przypominali, że najwięcej dzieci trafia do szpitala z powodu zaostrzenia astmy w 38 tygodniu roku - niedługo po powrocie do szkoły czy przedszkola z wakacyjnego wypoczynku. Pierwszą przyczyną astmy jesienią są infekcje dróg oddechowych, które się często pojawiają podczas tej...

Przebieg astmy

Co to jest stan astmatyczny?

Stanem astmatycznym określa się ciężkie zaostrzenie astmy oskrzelowej lub przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), w którym podstawowe leki stosowane w napadach astmy nie przynoszą oczekiwanego efektu. Stanowi zagrożenie życia chorego ... órych chorych stan astmatyczny może być pierwszym objawem astmy, u innych z kolei może nie wystąpić w ogóle. Przyczyny stanu ... ów astmy: kontakt z alergenem (pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt); zakażenie układu oddechowego...

Rozstrzenie oskrzeli

Alergologia i pulmonologia

Rozstrzenie oskrzeli

Rozstrzenie oskrzeli to jedna z chorób dróg oddechowych, polegająca na balonowatym lub cylindrycznym poszerzeniu oskrzeli, które stają się zwiotczałe i pokryte bliznami. Rozstrzenie powstaje zazwyczaj wskutek infekcji lub innej choroby,...

Zapalenie oskrzeli

Alergologia i pulmonologia

Zapalenie oskrzeli

Zapalenie oskrzeli to choroba wirusowa lub bakteryjna (jest w 90 proc. wywoływana przez wirusy, w 10 proc. przez bakterie), często spotykana u dzieci. Wywołuje ją infekcja, ale może się do niej przyczynić chłodne i wilgotne powietrze, źle wietrzone pomieszczenie,...

Alergia dróg oddechowych

Alergiczne zapalenie oskrzeli

Napady kaszlu oraz napady duszności mogą być objawami alergicznego zapalenia oskrzeli. Podobnie, astma jest chorobą alergiczną. To choroba na całe życie, ale wcześniej rozpoznana i dobrze leczona przez alergologa pozwala normalnie funkcjonować zarówno...

Układ oddechowy

Zapalenie oskrzeli jako powikłanie grypy

Wiek szkolny to okres, kiedy występuje najwięcej zachorowań na ostre zapalenie oskrzeli. Co najmniej jeden epizod zapalenia oskrzeli występuje u jednej piątej ogółu dzieci pomiędzy 9 a 15 rokiem życia. Na ostre zapalenie oskrzeli każdego roku choruje...

Badanie endoskopowe tchawicy i oskrzeli (bronchoskopia)

Badania

Badanie endoskopowe tchawicy i oskrzeli (bronchoskopia)

Badanie endoskopowe tchawicy i oskrzeli nazywane jest inaczej wziernikowaniem tchawicy i oskrzeli, bronchoskopią lub bronchofiberoskopią. Polega na wprowadzeniu do tchawicy, przez usta lub nos, urządzenia optycznego, dzięki któremu możliwy będzie...

Insulina

Wszystko o insulinie

(...) Insuliny dzielimy także ze względu na to, skąd i w jaki sposób są pozyskiwane. insulina ludzka – jest ... -15 minutach): pokrzywka, zaczerwienienie, świąd, rumień, skurcz oskrzeli, kołatanie serca, wstrząs anafilaktyczny; odczyny...

Mukowiscydoza

Mukowiscydoza. Diagnozować - by leczyć

(...) codziennej rehabilitacji, która zajmuje czasami kilka godzin w ciągu dnia. Jest to szczególnie trudne dla dzieci ... enzymy trzustkowe wraz z każdym posiłkiem, a ich dietę należy wzbogacać odpowiednio skomponowanymi odżywkami. Wszystko po to, by ... przewlekle w Polsce stawia pacjentów z mukowiscydozą w sytuacji konieczności dodatkowego zagrożenia,co w konsekwencji...

pokaż 10 następnych