Co to jest skurcz oskrzeli?

Skurcz oskrzeli to główna przyczyna ograniczenia przepływu powietrza przez drogi oddechowe u chorych z astmą oskrzelową. Wiążą się z nim charakterystyczne objawy astmy: duszność i uczucie ściskania w klatce piersiowej, świszczący oddech, kaszel. U prawie wszystkich chorych oskrzela zwężają się zbyt łatwo i nadmiernie w odpowiedzi na bodźce wywołujące skurcz. Zaburzenie to nazywane jest nadreaktywnością oskrzeli i prawdopodobnie rozwija się na podłożu przewlekłego zapalenia błony śluzowej dróg oddechowych.

Spis treści:
  1. 1. Przewlekłe zapalenie oskrzeli a skurcz mięśni gładkich oskrzeli
  2. 2. Zaburzenia układu cholinergicznego i adrenergicznego a
  3. 3. Odległe skutki zapalenia oskrzeli
  4. 4. Czynniki wywołujące nadmierną reakcję oskrzeli u chorych z nadreaktywnością oskrzeli
  5. 5. Leczenie astmy

1. Przewlekłe zapalenie oskrzeli a skurcz mięśni gładkich oskrzeli

Odczulanie w astmie Odtwórz wideo
Odczulanie w astmie Przewlekła choroba, jaką jest astma jest dolegliwością, która...


Prawdopodobnie przyczyną nadmiernej reakcji mięśni gładkich oskrzeli na działanie bodźca wyzwalającego skurcz jest przewlekły stan zapalny toczący się w błonie śluzowej oskrzeli. W nacieku zapalnym biorą udział liczne komórki, które uwalniają szereg substancji drażniących i uszkadzających błonę śluzową oskrzeli. Uszkodzenie komórek nabłonka dróg oddechowych ułatwia dostęp substancji drażniących do mięśni gładkich oskrzeli i pobudzanie ich skurczu. Ponadto niektóre z tych związków zwiększają wrażliwość komórek mięśniowych na działanie bodźców wyzwalających skurcz.

Wśród substancji, które mogą odpowiadać za zwiększoną pobudliwość i nadmierny skurcz mięśni gładkich oskrzeli wyróżnia się:

  • histaminę, tryptazę, prostaglandynę D2 i leukotrien C4, uwalniane przez komórki tuczne, zwane mastocytami,
  • neuropeptydy i acetylocholinę uwalniane z zakończeń nerwowych.

2. Zaburzenia układu cholinergicznego i adrenergicznego a

U chorych na astmę zaobserwowano wzmożoną aktywność układu cholinergicznego, który odpowiada m. in. za skurcz oskrzeli i wzmożone wydzielanie śluzu przez komórki kubkowe w ścianach oskrzeli. Niedawno wykazano również związek uwarunkowanego genetycznie defektu receptorów beta2-adrenergicznych z nadwrażliwością oskrzeli na metacholinę. Pobudzenie prawidłowych receptorów przez adrenalinę powoduje rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli i może zapobiegać ich skurczowi. Dysfunkcja tych receptorów, której występowanie stwierdzono u części chorych na astmę, zaburza więc funkcję regulacyjną układu adrenergicznego, co prowadzi do zwiększonej nadreaktywności oskrzeli i cięższego przebiegu choroby.

3. Odległe skutki zapalenia oskrzeli

Ograniczenie przepływu powietrza w drogach oddechowych będące wynikiem obturacji, czyli nadmiernego zwężenia oskrzeli jest dodatkowo pogłębiana i utrwalana w wyniku aktywacji naturalnych mechanizmów naprawczych przez długotrwały, niszczący tkanki proces zapalny. Skutkiem przewlekłego zapalenia jest więc pogrubienie ścian oskrzeli przez obrzęki i nacieki zapalne oraz przebudowa dróg oddechowych. W wyniku działania procesów naprawczych zmienia się struktura ścian oskrzeli:

  • następuje przerost (powiększenie poszczególnych komórek mięśniowych), jak i rozrost (zwiększenie ilości komórek) mięśni gładkich, co przyczynia się do zwiększenia natężenia skurczu oskrzeli, oraz pogrubienia ich ścian,
  • tworzenie nowych naczyń krwionośnych,
  • zwiększenie liczby komórek kubkowych i gruczołów podśluzowych, co jest przyczyną nadmiernego wydzielania śluzu, który zatyka światło oskrzeli.

 Wszystkie te procesy jeszcze bardziej ograniczają przepływ powietrza w drogach oddechowych u osób przewlekle chorujących na astmę oskrzelową.

4. Czynniki wywołujące nadmierną reakcję oskrzeli u chorych z nadreaktywnością oskrzeli

Czynniki, które wywołują nadmierny skurcz oskrzeli u chorych na astmę, u osób zdrowych nie spowodowałyby wyraźnej reakcji. Należą do nich:

  • wysiłek fizyczny,
  • zimne lub suche powietrze,
  • dym tytoniowy,
  • zanieczyszczenie powietrza (np. pyłami przemysłowymi),
  • ostre zapachy (perfumy, dezodoranty),
  • substancje drażniące (np. opary farb).

5. Leczenie astmy

Skurcz mięśni gładkich oskrzeli jest w dużej mierze odwracalny pod wpływem działania leków rozszerzających oskrzela. Należą do nich przede wszystkim:

  • szybko i krótko działające beta2-mimetyki wziewne (salbutamol, fenoterol),
  • długo działające beta2-mimetyki wziewne (formoterol, salmeterol),
  • leki przeciwcholinergiczne (bromek ipratropium, bromek tiotropium).

Zarówno osoby chore na astmę oskrzelową, a także ich bliscy, powinni dokładnie znać objawy i schemat postępowania w przypadku wystąpienia nagłego skurczu oskrzeli. Właściwa ocena sytuacji i szybkie podanie leków rozkurczających oskrzela, może w takim wypadku okazać się działaniem ratującym życie.

Bibliografia

  • Neal M.J. Farmakologia w zarysie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3117-6
  • Chazan R., Pneumonologia i alergologia praktyczna - badania diagnostyczne i terapia, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2011, ISBN 978-83-7522-061-2
  • Droszcz W. (red.), Choroby płuc. Diagnostyka i terapia, Urban & Partner, Wrocław 1999, ISBN 83-85842-04-7
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Komentarze

Pytania do specjalistów

+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 0 odpowiedzi Uporczywy kaszel i odgłosy świstu ~:

moim problemem jest uporczywy kaszel oraz zwiazane z nim dziwne odglosy, wydobywajace sie z pluc. Jestem w trakcie leczenia zatok, podczas wiekszego kataru, lapie mnie mokry kaszel, ktoremu towarzysza wyraznie slyszalne świsty wydobywajace sie z pluc...

~ Pytania do specjalistów 1 odpowiedź Kłucia serca a wada wrodzona serca ~:

Chciałabym zasięgnąć porady odnośnie kłuć, jakie odczuwam od dłuższego czasu. Mam wadę wrodzoną serca, a dokładniej PMP ubytek w części pierwotnej, rozszczepienie przedniego płatka zastawki mitralnej, nieprawidłowy spływ żyły płucnej dolnej do PP .

pokaż 5 następnych

Artykuły Przebieg astmy

Przebieg astmy Prawidłowe oddychanie pomoże walczyć z astmą

Męczący kaszel, ostre duszności i świszczący oddech to objawy astmy, które bardzo często utrudniają życie chorym. Na szczęscie jest nadzieja, że będzie można je skutecznie złagodzić. Dwoje naukowców z Southern Methodist University w Dallas...

Nadreaktywność oskrzeli
Przebieg astmy Nadreaktywność oskrzeli

Nadreaktywność oskrzeli to nadmierna skłonność do zwężania się oskrzeli pod wpływem różnych czynników w stężeniach, które u zdrowych osób nie wywołują wyraźnej reakcji. Jej występowanie jest charakterystyczne dla astmy...

Napad duszności
Przebieg astmy Napad duszności

Duszność to subiektywne odczucie braku powietrza i trudności w oddychaniu, często związane z przyspieszeniem i spłyceniem oddechu. Osoby z dusznością zazwyczaj opisują ją jako brak tchu, trudność w nabraniu powietrza. Czasem duszność odczuwana jest jako...

Przebieg astmy Stan astmatyczny

Stanem astmatycznym określa się ciężkie zaostrzenie astmy oskrzelowej lub przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), w którym podstawowe leki stosowane w napadach astmy nie przynoszą oczekiwanego efektu. Stanowi zagrożenie życia chorego i...

Astma przewlekła
Przebieg astmy Astma przewlekła

(...) óg oddechowych, czego konsekwencją jest nieodwracalny ubytek przestrzeni wentylacyjnej. Naturalny przebieg astmy Astma może rozwinąć się ... ów przebiegających bez występowania objawów chorobowych). Przebieg astmy ujawniającej się w wieku dorosłym często jest...

Przebieg astmy Uwaga na jesienne ataki astmy

Macie w domu małego, kaszlącego astmatyka? Sami cierpicie z powodu tej przewlekłej choroby, powodującej ostrą duszność i świszczący odech? Lekarze przypominają, że wczesna jesień to tradycyjnie okres wzmożonych ataków choroby. Trzeba się...

Rozstrzenie oskrzeli
Alergologia i pulmonologia Rozstrzenie oskrzeli

Rozstrzenie oskrzeli to jedna z chorób dróg oddechowych, polegająca na balonowatym lub cylindrycznym poszerzeniu oskrzeli, które stają się zwiotczałe i pokryte bliznami. Rozstrzenie powstaje zazwyczaj wskutek infekcji lub innej choroby,...

Zapalenie oskrzeli
Alergologia i pulmonologia Zapalenie oskrzeli

Zapalenie oskrzeli to choroba wirusowa lub bakteryjna (jest w 90 proc. wywoływana przez wirusy, w 10 proc. przez bakterie), często spotykana u dzieci. Wywołuje ją infekcja, ale może się do niej przyczynić chłodne i wilgotne powietrze, źle wietrzone pomieszczenie,...

Zapalenie oskrzeli jako powikłanie grypy
Układ oddechowy Zapalenie oskrzeli jako powikłanie grypy

Wiek szkolny to okres, kiedy występuje najwięcej zachorowań na ostre zapalenie oskrzeli. Co najmniej jeden epizod zapalenia oskrzeli występuje u jednej piątej ogółu dzieci pomiędzy 9 a 15 rokiem życia. Na ostre zapalenie oskrzeli każdego roku choruje...

Alergia dróg oddechowych Alergiczne zapalenie oskrzeli

Napady kaszlu oraz napady duszności mogą być objawami alergicznego zapalenia oskrzeli. Podobnie, astma jest chorobą alergiczną. To choroba na całe życie, ale wcześniej rozpoznana i dobrze leczona przez alergologa pozwala normalnie funkcjonować zarówno...

pokaż 10 następnych