Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Cukrzyca wtórna

Cukrzyca wtórna to postać cukrzycy, której przyczyną są różne zespoły chorobowe lub przyjmowane leki. Tak jak w przypadku cukrzycy typu 1 i typu 2 objawem cukrzycy wtórnej jest podwyższony poziom cukru we krwi. Cukrzyca nie jest jednak w tym przypadku wiodącą chorobą. Zwiększona glikemia jest spowodowana innymi chorobami lub wynika z przyjmowania substancji chemicznych zaburzających funkcję insuliny i metabolizm glukozy. Cukrzyca wtórna jest rzadką postacią cukrzycy, stanowiącą ok. 2-3% wszystkich przypadków.

1. Przyczyny cukrzycy wtórnej

Cukrzyca jest przewlekłą chorobą metaboliczną, objawiającą się podwyższonym stężeniem glukozy we krwi. Przyczyną cukrzycy może być niedobór insuliny, czyli hormonu trzustkowego obniżającego poziom cukru we krwi lub oporność niektórych komórek ciała (np. mięśni, wątroby) na insulinę (insulinooporność), co upośledza przenikanie glukozy do wnętrza komórek. W cukrzycy wtórnej zaburzenie regulacji poziomu cukru we krwi wynika z towarzyszących stanów chorobowych lub przyjmowanych leków.

1.1. Zaburzenia genetyczne a cukrzyca wtórna

Jednym z czynników odpowiedzialnych za wystąpienie cukrzycy mogą być mutacje genetyczne w obrębie genów odpowiedzialnych za funkcjonowanie komórek produkujących insulinę w trzustce, czyli tzw. komórek beta wysp trzustkowych. Dochodzi wtedy do niedostatecznego wydzielania insuliny i w efekcie do utrzymywania się zbyt wysokiego poziomu cukru we krwi.

Zaburzenia genetyczne prowadzące do cukrzycy mogą być także związane z działaniem insuliny. Jednym z nich jest defekt szlaku tworzenia insuliny, powodujący niezdolność do przekształcenia w insulinę jej prekursora – proinsuliny. W efekcie nie powstaje właściwy hormon, będący w stanie obniżyć poziom cukru we krwi. Inną przyczyną cukrzycy wtórnej jest wytwarzanie przez komórki wadliwych cząsteczek insuliny, które z większą trudnością wiążą się ze swoim receptorem i gorzej spełniają swoją funkcję regulacyjną. W przypadku powyższych zaburzeń konsekwencje zdrowotne zwykle są umiarkowane i objawiają się najczęściej różnie nasiloną insulinoopornością, czyli gorszą tolerancją węglowodanów.

1.2. Choroby a rozwój cukrzycy wtórnej

  • Choroby trzustki

Trzustka jest narządem odpowiedzialnym za produkcję i wydzielanie insuliny do krwi, w związku z czym jej uszkodzenie poprzez proces chorobowy lub uraz, może prowadzić do rozwoju cukrzycy. Najczęstsze przyczyny uszkodzenia trzustki mogące spowodować cukrzycę to zapalenie trzustki, uraz mechaniczny, rak trzustki oraz chirurgiczne usunięcie części lub całości tego narządu. Zazwyczaj  uszkodzenie trzustki musi być znaczne, aby doszło do wystąpienia cukrzycy wtórnej. Wyjątkiem jest rak trzustki, którego niektóre postacie powodują cukrzycę przy zajęciu nawet niewielkiej części trzustki.

W pewnych przypadkach także mukowiscydoza może doprowadzić do cukrzycy wtórnej. Jest to genetycznie uwarunkowana choroba polegająca na defekcie budowy kanałów chlorkowych, co powoduje podwyższone stężenie chlorków w pocie. Nazywana jest czasami chorobą “słonych dzieci”, ze względu na występujący od urodzenia, wyjątkowo słony pot. Konsekwencje wspomnianego zaburzenia dotyczą nie tylko potu, ale w zasadzie wszelkich wydzielin ustroju. W przypadku trzustki problem polega na zwiększonej gęstości soku trzustkowego. Lepka wydzielina może spowodować zaczopowanie przewodów, którymi enzymy trzustkowe są doprowadzane do dwunastnicy, aby wspomóc proces trawienia. Jeżeli przewody trzustkowe zostaną zaczopowane, dochodzi do zapalenia trzustki, które może doprowadzić do cukrzycy.

Inną wrodzoną ogólnoustrojową chorobą mogącą doprowadzić do cukrzycy jest hemochromatoza. Istotą tej choroby jest nieprawidłowy metabolizm żelaza, które odkłada się w tkankach. Po pewnym czasie komórki i narządy “przeładowane żelazem” mogą ulec trwałym uszkodzeniom. Jeżeli zniszczone zostaną komórki beta trzustki, dochodzi do rozwoju cukrzycy.

1.3. Zaburzenia hormonalne w cukrzycy wtórnej

W niektórych chorobach endokrynologicznych dochodzi do zwiększonego wydzielania hormonów, o działaniu przeciwstawnym do insuliny. Mogą one powodować hiperglikemię, czyli podwyższone stężenie glukozy we krwi. Cukrzyca może więc towarzyszyć chorobom, takim jak akromegalia (zwiększone wydzielanie hormonu wzrostu) czy zespół Cushinga (nadmiar glikokortykosteroidów). Zalicza się tu także pewne rodzaje nowotworów, np. guz glukagonowy i guz chromochłonny, które produkują  hormony wpływające na metabolizm węglowodanów. We wspomnianych przypadkach cukrzyca ustępuje, jeśli dojdzie do normalizacji stężenia hormonów pod wpływem leczenia, np. usunięcia guza.

1.4. Wpływ leków na rozwój cukrzycy wtórnej

Wiele rodzajów leków i substancji chemicznych zaburza wydzielanie insuliny. Substancje te nie wywołują bezpośrednio cukrzycy, ale mogą do niej doprowadzić u osób z insulinoopornością. Preparaty, które mogą przyczynić się do rozwoju cukrzycy wtórnej to np.:

  • glikokortykosteroidy,
  • hormony tarczycy,
  • kwas nikotynowy,
  • beta-mimetyki,
  • tiazydyl,
  • fenytoina,
  • interferon alfa,
  • Vacor (trutka na szczury).

1.5. Zakażenia a rozwój cukrzycy wtórnej

Niektóre zakażenia mogą doprowadzić do rozwoju cukrzycy, jeśli pod wpływem infekcji dojdzie do zniszczenia komórek beta, produkujących insulinę. Dotyczy to np. osób  z wrodzoną różyczką. Poza tym pewne infekcje wirusowe, np. cytomegalia, zakażenie wirusem Coxsackie B, adenowirusem lub świnka mogą także spowodować cukrzycę.

2. Objawy cukrzycy wtórnej

Objawy oraz kryteria rozpoznania cukrzycy wtórnej są takie same jak w przypadku cukrzycy typu 1 i cukrzycy typu 2. Aby cukrzycę uznać za wtórną, konieczne jest wykazanie choroby lub stanu przyczyniającego się do występowania podwyższonego poziomu cukru we krwi. Osoby z zaburzeniami hormonalnymi lub przyjmujące leki  hiperglikemizujące powinny regularnie kontrolować poziom cukru we krwi. Zwiększone stężenie glukozy nie powoduje często żadnych objawów, dopóki nie dojdzie do dramatycznego wzrostu glikemii, co może stanowić zagrożenie zdrowia i życia.

3. Leczenie cukrzycy wtórnej

Terapia w cukrzycy wtórnej zależy od przyczyny wystąpienia podwyższonego poziomu cukru we krwi. Jeżeli jest to choroba powodująca trwałe uszkodzenie trzustki, konieczne może być stałe przyjmowanie leków przeciwcukrzycowych lub insuliny. W przypadku przemijających czynników, jak np. tymczasowe przyjmowanie sterydów, cukrzyca zwykle ustępuje po zakończeniu terapii.

Cukrzyca wtórna jest typem cukrzycy, która rozwija się pod wpływem innych chorób lub przyjmowanych leków. Została wyszczególniona w klasyfikacji cukrzycy, biorącej pod uwagę przyczyny podwyższonego poziomu cukru we krwi, a nie jedynie sposoby jej leczenia. Pod pojęciem cukrzycy wtórnej kryje się więc nieprawidłowa glikemia, której przyczyną mogą być niektóre choroby genetyczne, choroby i urazy trzustki, leki zaburzające metabolizm węglowodanów oraz niektóre zakażenia. 

Bibliografia

  • Bernas M., Czech A., Tatoń J. Diabetologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3370-0
  • Gill G.V., Pickup J.C., Williams G. Cukrzyca - trudne pytania, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2001, ISBN 83-88778-13-7
  • Otto-Buczkowska E. Cukrzyca - patogeneza, diagnostyka, leczenie, Borgis, Warszawa 2005, ISBN 83-85284-50-8
  • Colwell J.A. CUKRZYCA - nowe ujęcie diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7
Ewa Drozdowicz,
Komentarze

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Rodzaje cukrzycy - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Rodzaje cukrzycy
Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca LADA

Cukrzyca typu LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults), według klasyfikacji etiologicznej jest cukrzycą typu 1A – o podłożu autoimmunologicznym. Co to znaczy? Ni mniej ni więcej to, że w organizmie chorego powstają przeciwciała przeciwko własnym...

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca MODY

(...) muszą stosować insulinoterapię lub środki doustne, bywa, że wystarczy odpowiednia dieta i wysiłek fizyczny. Rodzaje cukrzycy...

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca u kobiet a antykoncepcja

Wiele kobiet chce świadomie planować macierzyństwo, stąd duże zainteresowanie metodami zapobiegania ciąży. Antykoncepcja jest szczególnie istotna dla kobiet z cukrzycą, z uwagi na większego ryzyko zagrożenia dla kobiety i jej dziecka, kiedy ciąża...

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca młodzieńcza

Cukrzyca młodzieńcza jest to dawna nazwa cukrzycy typu 1, cukrzycy insulinozależnej. Swoją nazwę wzięła od tego, iż pojawia się w młodym wieku, w porównaniu z cukrzycą typu 2, której pierwsze objawy widoczne są u osób dorosłych.

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca brunatna

Cukrzyca brunatna lub brązowa czy przeciążenie żelazem, to inne nazwy choroby zwanej hemochromatozą pierwotną. Jest to metaboliczna choroba dziedziczna. Związana jest z odkładaniem się nadmiaru żelaza w tkankach. Do charakterystycznych objawów...

Rodzaje jaskry

Jaskra wtórna

Jaskra wtórna to choroba narządu wzroku polegająca na uszkodzeniu nerwu wzrokowego oraz komórek siatkówki, wywołana czynnikami patologicznymi zwiększającymi ci

Przyczyny niepłodności

Niepłodność wtórna

Problem niepłodności to, niestety, coraz powszechniejsze zjawisko. Jeśli po ponad roku usilnych starań o dziecko kobieta nie zachodzi w ciążę, można mówić o niepłodności. Pr

Osteoporoza

Osteoporoza wtórna

Osteoporoza wtórna to rodzaj osteoporozy, który pojawia się jako powikłanie stanu chorobowego lub następstwo pewnego stylu życia. Leczenie osteoporozy wtórnej

Choroby i dolegliwości

Cukrzyca

Cukrzyca to przewlekła choroba ogólnoustrojowa charakteryzująca się hiperglikemią, czyli podwyższonym stężeniem glukozy (cukru) we krwi. Schorzenie to wynika z defektu wydzielania lub działania insuliny. Insulina jest hormonem wytwarzanym w trzustce,...

Objawy cukrzycy

Impotencja a cukrzyca

Typowe dla cukrzycy jest stopniowe rozwijanie się objawów. Początkowo u pacjentów chorych na cukrzycę dochodzi do sporadycznych niepowodzeń w kontaktach seksualnych.

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500