Cytologia - normy

Cytologia jest badaniem przesiewowym w kierunku raka szyjki macicy. Badanie to określa zmiany zachodzące w szyjce macicy, w tym nadżerkę, stany zapalne oraz zmiany nowotworowe. Regularnie wykonywana cytologia umożliwia wykrycie groźnych zmian na tyle wcześnie, że możliwe jest ich skuteczne leczenie.

Kiedy przeprowadza się badanie cytologiczne?

Po raz pierwszy badaniu cytologicznemu powinno się poddać po rozpoczęciu współżycia (lub nie później niż po ukończeniu 25. roku życia). Od tego momentu cytologię należy wykonywać regularnie co rok. Najlepszym momentem na przeprowadzenie cytologii jest czas między czwartym dniem po menstruacji, a czwartym dniem poprzedzającym kolejną miesiączkę. Na dzień przed badaniem należy powstrzymać się od współżycia. Kobieta powinna także zrezygnować ze stosowanych leków dopochwowych i irygacji na przynajmniej dwa dni przed poddaniem się badaniu cytologicznemu.

Przebieg badania cytologicznego

Badanie cytologiczne polega na pobraniu próbki z szyjki macicy kobiety, a następnie poddaniu jej analizie laboratoryjnej. Próbkę pobiera się przy użyciu specjalnej szczoteczki, a w trakcie tej czynności badana może odczuć lekkie szczypanie. Rozmaz pobierany jest z tarczy szyjki macicy oraz z kanału szyjki, po czym próbki nanosi się na szkiełka i utrwala je specjalnymi odczynnikami.

Metody cytologii

Obecnie w podawaniu wyniku badania cytologicznego wykorzystuje się dwa systemy: klasyfikację Papanicolau lub system Bethesda. Klasyfikacja Papanicolau opiera się na pięciostopniowej skali i jest w Polsce powszechnie stosowana. W niektórych krajach zastąpiono ją systemem oceny opisowej (system Bethesda), który dodatkowo określa, czy próbka zawiera odpowiedni materiał do oceny, a także dokładny opis zmian, w tym rodzaj zakażenia, obecność nieprawidłowych komórek oraz stan hormonalny badanej. System ten w razie konieczności umożliwia podjęcie odpowiedniego leczenia.

Wyniki cytologii

Wynik badania cytologicznego, w zależności od placówki, gdzie przeprowadzone jest badanie, odbiera się po kilku dniach lub tygodniach. Wynik stanowi jeden z pięciu stopni skali Papanicolau, przy czym im niższy wynik, tym lepiej.

• I grupa – prawidłowe komórki nabłonka płaskiego i gruczołowego;
• II grupa – najczęściej spotykany wynik, szczególnie u kobiet prowadzących aktywne życie seksualne; w rozmazie stwierdza się komórki zapalne, brak jest jednak komórek nieprawidłowych (przedrakowych);
• III grupa – określana jest jako wynik „podejrzany”; w rozmazie obecne są nieprawidłowe komórki dysplastyczne, które mogą się przekształcić w komórki nowotworowe; stopień dysplazji może być określony jako mały, średni lub duży; zmiany małego stopnia są czasami wynikiem silnego stanu zapalnego i mogą ustąpić po poddaniu pacjentki odpowiedniemu leczeniu; średni lub duży stopień dysplazji jest wskazaniem do dodatkowych badań, np. kolposkopii lub biopsji;
• IV grupa – w rozmazie obecne są komórki atypowe, wskazujące na raka przedinwazyjnego, czyli takiego, którego komórki występują na razie tylko w nabłonku; wcześnie wykryty, nowotwór ten jest w 100% wyleczalny;
• V grupa – wskazuje na zmiany złośliwe; w tym przypadku można uratować życie pacjentki, o ile atypowe komórki nie są liczne, a leczenie zostanie podjęte wystarczająco wcześnie.

Cytologia jest niezwykle ważnym badaniem umożliwiającym wczesne wykrycie jednego z najczęstszych rodzajów nowotworów u kobiet. Odpowiednio wczesne wykrycie niepokojących zmian daje duże szanse na całkowite wyleczenie.