Czas kaolinowo-kefalinowy (ATPP)

Czas kaolinowo-kefalinowy, inaczej czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (ATPP), służy do oceny drogi wewnątrzpochodnej aktywacji układu krzepnięcia. Do wewnątrzpochodnej aktywacji układu krzepnięcia dochodzi głównie w wyniku kontaktu krwi z odsłoniętym kolagenem w uszkodzonej ścianie naczynia. Droga ta jest zależna od aktywności takich osoczowych czynników krzepnięcia, jak czynnik XII, XI, IX i VIII, a także od czynnika X, który przekształca protrombinę w aktywną trombinę, a ta z kolei przekształca fibrynogen w fibrynę, czyli główny element skrzepu zamykającego uszkodzone naczynie. Oznaczanie czasu APTT jest wykonywane przede wszystkim w celu monitorowania leczenia heparyną niefrakcjonowaną, a także w diagnostyce wrodzonych i nabytych skaz krwotocznych.

Sposób oznaczania i wartości prawidłowe APTT

W celu oznaczenia APTT pobiera się próbkę krwi żylnej, najczęściej z żyły łokciowej.
Materiałem do badania jest, tzw. osocze cytrynianowe lub osocze cytrynianowe ubogopłytkowe, czyli osocze pobrane do probówki z 3,8% roztworem cytrynianu sodu, co ma na celu związanie jonów wapnia i zahamowanie procesu krzepnięcia. Stosunek osocza do cytrynianu wynosi 9:1.
Do tak przygotowanego osocza dodaje się aktywator układu wewnątrzpochodnego jakim jest kaolin, a także fosfolipid kefalinę. Następnie dodaje się chlorek wapnia i mierzy czas do powstania w probówce skrzepu krwi.
W warunkach prawidłowych czas kaolinowo-kefalinowy wynosi od 26 - 40 sekund.
Należy pamiętać, że aby wyniki badania APTT były prawidłowe trzeba przeprowadzić go na czczo, po co najmniej 8-godzinnym odstępie od ostatniego posiłku.

Interpretacja wyników oznaczania APTT

Do wydłużenia czasu APTT dochodzi przede wszystkim w przypadku takich stanów chorobowych jak:

• hemofilia typu A (wrodzony niedobór VIII czynnika krzepnięcia krwi), typu B (wrodzony niedobór IX czynnika krzepnięcia krwi), typu C (wrodzony niedobór XI czynnika krzepnięcia krwi);
• niedobór czynników krzepnięcia X, protrombiny lub fibrynogenu (na przykład w przypadku różnych chorób wątroby, która to jest odpowiedzialna za syntezę tych czynników);
• choroba von Willebranda – związana z niedoborem czynnika von Willebranda, który warunkuje prawidłową adhezję płytek krwi oraz osłania czynnik VIII krzepnięcia;
• zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego DIC.

Czas APTT jest także przedłużony u osób leczonych niefrakcjonowaną heparyną. Jego oznaczanie jest podstawowym sposobem monitorowania leczenia przeciwkrzepliwego za pomocą tej heparyny. W warunkach prawidłowych przy stosowaniu heparyny niefrakcjonowanej czas kaolinowo-kefalinowy powinien być przedłużony od 1,5 do 2,5 razy w stosunku do wartości prawidłowych.
Ponadto do wydłużenia APTT dochodzi przy stosowaniu doustnych antykoagulantów, jak acenokumarol i warfaryna, a także w niedoborach witaminy K.

Przyczyną skrócenia czasu APTT mogą być stany nadkrzepliwości krwi (ale nie ma to znaczenia diagnostycznego), a także nieprawidłowo wykonane badanie.

Należy również pamiętać, że wartości odbiegające od normy mogą pojawić się nie tylko w stanach chorobowych, ale także w okresie ciąży i przy krwawieniu miesiączkowym.