Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Czas krzepnięcia

Czas krzepnięcia to czas, jaki upływa od chwili pobrania próbki krwi z żyły do momentu całkowitego jej skrzepnięcia w probówce. Proces wykrzepiania krwi może się odbywać się na drodze aktywacji układu zewnątrzpochodnego (zależnego od tromboplastyny tkankowej) lub na drodze aktywacji układu wewnątrzpochodnego (zależnego od kontaktu z ujemnie naładowaną powierzchnią, np. kolagenem odsłoniętym po uszkodzeniu ściany naczynia). Aktywacja obu tych układów zapoczątkowuje kaskadę reakcji, w których podstawową rolę odgrywają osoczowe czynniki krzepnięcia. To właśnie one prowadzą ostatecznie do przemiany fibrynogenu w fibrynę (włóknik), która tworzy skrzep krwi i hamuje krwawienie. Czas krzepnięcia służy do oceny prawidłowego przebiegu wszystkich tych procesów. Przyczyną jego wydłużenia może być, np. niedobór któregoś z czynników osoczowych biorących udział w procesie krzepnięcia krwi. Należy jednak pamiętać, że ze względu brak standaryzacji metody i małą powtarzalność wyników oznaczania, a także ze względu na dostępność lepszych metod, badanie czasu krzepnięcia jest obecnie rzadko wykonywane.

1. Sposób oznaczania i wartości prawidłowe czasu krzepnięcia

Czas krzepnięcia bada się w próbce krwi żylnej, pobranej najczęściej z żyły łokciowej. Przed pobraniem krwi na badanie należy być na czczo, ostatni posiłek powinien być spożyty nie później niż 8 godzin przed badaniem.

Czas krzepnięcia krwi oznacza się najczęściej metodą Lee-White'a. Metoda ta pozwala na ocenę sprawności całego układu krzepnięcia, ze szczególnym uwzględnieniem aktywności czynnika Hagemana (jest to dwunasty osoczowy czynnik krzepnięcia krwi). Czasem określa się go również jako czynnik kontaktu lub czynnik szklany. Jeśli pomiar przeprowadzany jest w szklanych probówkach, to w zależności od temperatury, wartości prawidłowe będą wynosiły 4 - 10 minut, w temperaturze 37 stopni, a 6 - 12 minut, w temperaturze 20 stopni.

Należy jednak pamiętać, że ze względu na trudności w wystandaryzowaniu metody oznaczania trudno jest jednoznacznie ustalić prawidłowy wynik czasu krzepnięcia krwi i dlatego wyniki są różne w poszczególnych laboratoriach. Ponadto trzeba uwzględnić, że na czas krzepnięcia mają wpływ takie czynniki, jak:

  • rozmiar probówek;
  • rodzaj materiału, z którego została wykonana probówka (szkło, silikon);
  • rodzaj szkła, z którego są wykonywane.

Z uwagi na wszystkie te zależności i dużą rozbieżność wyników pomiaru czasu krzepnięcia, został on zastąpiony oznaczeniami czasu protrombinowego PT i czasu kaolinowo- kefalinowego APTT.

2. Interpretacja wyników oznaczania czasu krzepnięcia

Do wydłużenia czasu krzepnięcia dochodzi w sytuacjach:

  • leczenia heparyną – jest to substancja, która hamuje proces krzepnięcia, a jej stosowanie wymaga monitorowania układu hemostazy; jednak ze względu na wspomniane wyżej trudności w oznaczaniu czas krzepnięcia nie jest na ogół stosowany do monitorowania leczenia heparyną niefrakcjonowaną; do celu tego służy oznaczanie APTT; jeśli jednak pomimo tego zastosujemy oznaczanie czasu krzepnięcia, to w przypadku stosowania heparyny niefrakcjonowanej powinien on być wydłużony od 1,5 do 3 razy w stosunku do wartości prawidłowych;
  • niedoboru czynników krzepnięcia - II, V, VIII, IX, X, XI, XII – niedobór tych czynników prowadzi do powstania osoczowych skaz krwotocznych – przyczyną ich powstania może być upośledzenie syntezy tych czynników w przebiegu różnych schorzeń wątroby;
  • hemofilii - wrodzona skaza krwotoczna spowodowana niedoborem czynników krzepnięcia VIII, IX, lub XI; choroba ta wymaga ciągłego uzupełniania brakującego czynnika, zwłaszcza przed planowanymi zabiegami czy operacjami chirurgicznymi, w przeciwnym razie dochodzi do zagrażających życiu krwotoków;
  • krążących antykoagulanty - przeciwciała antyfosfolipidowe pojawiające się w zespole antyfosfolipidowym i w toczniu układowym.

Pamiętajmy jednak, że prawidłowy czas krzepnięcia nie jest równoznaczny z brakiem zaburzeń homeostazy. Wynik badania na krzepliwość krwi może być zafałszowany, jeśli przeprowadzi się go w czasie trwania krwawienia miesiączkowego i w okresie ciąży.

Bibliografia

  • Jastrzębska M. Diagnostyka laboratoryjna w hemostazie, OINPHARMA, Warszawa 2009, ISBN 978-83-61364-05-4
  • Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
  • Hyla-Klekot L., Kokot F., Kokot S. Badania laboratoryjne - Zakres norm i interpretacja, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4301-3

Źródła zewnętrzne

Magdalena Pikul,
Komentarze

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Czas krzepnięcia - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Czas krzepnięcia
Normy laboratoryjne

Czynniki krzepnięcia

Czynniki krzepnięcia są niezbędne w procesie powstawania skrzepów i gojenia się ran. Ich produkcja ma miejsce w wątrobie, a ich pobudzenie do działania następuje, kiedy dochodzi do zranienia. Złożony proces krzepnięcia nazywa się kaskadą. W procesie...

Krew i naczynia krwionośne

Zaburzenia krzepnięcia krwi

Zaburzenia krzepnięcia krwi

Zaburzenia krzepnięcia krwi charakteryzują się skłonnością do przedłużających się krwawień samoistnych, np. obfite miesiączki u kobiet, krwawienie z zębów po umyciu lub po zabiegach, np. po zastrzyku. W procesie krzepnięcia krwi biorą udział płytki...

Normy laboratoryjne

Czas fibrynolizy

Fibrynoliza jest fizjologicznym, kaskadowym procesem, związanym z rozpuszczaniem powstających w naczyniach krwionośnych skrzepów, w wyniku aktywacji układu krzepnięcia. Aby zachować płynność krwi krążącej, a jednocześnie skutecznie hamować ewentualnie...

Normy laboratoryjne

Czas rekalcynacji

Czas rekalcynacji jest to inaczej czas krzepnięcia osocza po uwapnieniu. Jony wapniowe są niezbędne do aktywacji kaskady procesów krzepnięcia krwi. Z tego względu dodanie do probówki z osoczem cytrynianowym chlorku wapniowego powoduje, że...

Normy laboratoryjne

Czas reptylazowy

Czas reptylazowy (czas RT) jest to modyfikacja czasu trombinowego, w którym do badania wykorzystuje się zamiast trombiny odczynnik reptylazowy (trombinopodobny enzym), otrzymywany z jadu żmii Bothrops Atrox. Czas ten, podobnie jak czas trombinowy,...

Związki

Czas na bezwstydne wakacje

Wakacje powoli dobiegają końca, ale lato trwa przecież nadal! Wycieczka już po wysokim sezonie urlopowym, to bardzo dobry pomysł dla wszystkich, którzy chcą trochę odetchnąć i w nieco bardziej kameralnych warunkach cieszyć się romantyczną wyprawą....

Normy laboratoryjne

Czas kefalinowy (PTT)

Czas kefalinowy (PTT) służy do oceny wewnątrzpochodnej drogi aktywacji układu krzepnięcia. Droga ta jest zależna od kaskady reakcji z udziałem czynników krzepnięcia XII, XI, IX i VIII, które prowadzą do powstania aktywnego czynnika X. Z...

Normy laboratoryjne

Czas protrombinowy (PT)

Badanie czasu PT, czyli czasu protrombinowego, jest używane do oceny zewnątrzpochodnej drogi aktywacji układu krzepnięcia, co jest uwarunkowane zawartością w osoczu czynników krzepnięcia V, VII, X, a także protrombiny i fibrynogenu. Do aktywacji...

Normy laboratoryjne

Czas trombinowy (TT)

Czas trombinowy (TT) jest to czas przejścia fibrynogenu w fibrynę. Przekształcenie fibrynogenu do fibryny stanowi ostatni etap skomplikowanej kaskady reakcji, jaką stanowi proces krzepnięcia krwi. Na drodze aktywacji szlaku wewnątrzpochodnego lub zewnątrzpochodnego...

Ćwiczenia

Jak znaleźć czas na ćwiczenia?

Jak znaleźć czas na ćwiczenia?

W dzisiejszym zabieganym świecie bardzo trudno jest znaleźć czas na ćwiczenia. Są jednak osoby, które potrafią wpleść kilka ćwiczeń w swój grafik.

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500