Czas rekalcynacji

Czas rekalcynacji jest to inaczej czas krzepnięcia osocza po uwapnieniu. Jony wapniowe są niezbędne do aktywacji kaskady procesów krzepnięcia krwi. Z tego względu dodanie do probówki z osoczem cytrynianowym chlorku wapniowego powoduje, że w wyniku aktywacji wewnątrzpochodnego układu krzepnięcia z udziałem czynników XII, XI, IX i VIII zostaje aktywowany czynnik X, a następnie dochodzi do przekształcenia nieaktywnej protrombiny (białko osocza, nieaktywna postać trombiny, II czynnik krzepnięcia krwi) w aktywną trombinę, która to z kolei powoduje przemianę fibrynogenu w fibrynę (włóknik), czyli substancję białkową, stanowiącą podstawowy składnik skrzepu krwi. Badanie czasu rekalcynacji służy właśnie do oceny wewnątrzpochodnej drogi aktywacji układu krzepnięcia. Wartości nieprawidłowe występują między innymi w przypadku osoczowych skaz krwotocznych, czyli zaburzeniach wykrzepiania krwi związanych z niedoborami różnych osoczowych czynników krzepnięcia. Ze względu na niską czułość, brak standaryzacji metody i w związku z tym niską powtarzalność wyników, a także ze względu na istnienie lepszych metod oceny układu krzepnięcia, badanie to ma obecnie raczej wartość historyczną i jest rzadko wykonywane.

Sposób oznaczania i wartości prawidłowe czasu rekalcynacji

W celu oznaczenia czasu rekalcynacji pobiera się próbkę krwi żylnej, najczęściej z żyły łokciowej. Materiałem do badania jest osocze cytrynianowe lub osocze cytrynianowe bogatopłytkowe, czyli osocze otrzymane po dodaniu próbki krwi do probówki zawierającej 3,8% roztwór cytrynianu sodu (stosunek osocza do cytrynianu powinien wynosić 9:1). Następnie do tak otrzymanego osocza dodaje się chlorek wapnia, co powoduje aktywację procesów krzepnięcia i powstanie skrzepu krwi. Czas zmierzony od dodania chlorku wapniowego do powstania skrzepu jest to właśnie czas rekalcynacji.

Prawidłowe wartości wyniku badania są uzależnione od rodzaju osocza i wynoszą:

•  100 - 180 sekund, w przypadku osocza cytrynianowego;
•  75 - 135 sekund, w przypadku osocza cytrynianowego bogatopłytkowego.

Do zbadania czasu rekalcynacji należy przygotować się jak do zwykłego badania krwi, to znaczy na pobranie należy zgłosić się na czczo (po co najmniej 8-godzinnej przerwie od ostatniego posiłku). Należy pamiętać, że wynik oznaczenia może być niemiarodajny w przypadku kobiet w ciąży i będących w trakcie krwawienia miesiączkowego.

Interpretacja wyników oznaczania czasu rekalcynacji

Czas rekalcynacji może ulec wydłużeniu w następujących przypadkach:

•  niedobór czynników krzepnięcia V, VIII, IX, X, XI, XII – najczęściej przyczyną ich niedoboru jest upośledzona synteza w przebiegu różnych chorób wątroby, ale może to być także wrodzony niedobór czynnika VIII (hemofilia typu A), czynnika IX (hemofilia typu B), czynnika XI (hemofilia typu C);
•  leczenie heparyną – heparyna hamuje procesy krzepnięcia krwi; w przypadku stosowania heparyny niefrakcjonowanej niezbędne jest monitorowanie układu krzepnięcia, jednak ze względu na większą czułość badania wykorzystuje się w tym celu oznaczanie APTT, a nie czas rekalcynacji;
•  krążące antykoagulanty – przeciwciała antyfosfolipidowe występujące w przypadku zespołu antyfosfolipidowego oraz tocznia rumieniowatego;
•  niski poziom fibrynogenu (dysfibrynogenemia) – również związany z upośledzeniem jego syntezy przez wątrobę;
•  zaburzenia zewnątrzpochodnego układu krążenia – aktywacja zewnątrzpochodnego mechanizmu krzepnięcia krwi występuje w wyniku kontaktu wynaczynionej krwi z uszkodzonymi tkankami; czas rekalcynacji nie jest specyficzny dla szlaku zewnątrzpochodnego; aby w przebiegu tych zaburzeń doszło do wydłużenia czasu rekalcynacji muszą być one znaczne.

Skrócenie czasu rekalcynacji występuje w przypadku stanów nadkrzepliwości krwi, ale nie ma większego znaczenia diagnostycznego. Nieprawidłowe wyniki mogą być także związane z błędem podczas oznaczania czasu rekalcynacji.