Czynniki krzepnięcia

Czynniki krzepnięcia są niezbędne w procesie powstawania skrzepów i gojenia się ran. Ich produkcja ma miejsce w wątrobie, a ich pobudzenie do działania następuje, kiedy dochodzi do zranienia. Złożony proces krzepnięcia nazywa się kaskadą. W procesie kaskadowym określa się trzy drogi – drogę zewnątrzpochodną (przy uszkodzeniu tkanek), drogę wewnątrzpochodną (przy uszkodzeniu naczyń krwionośnych) i drogę wspólną. Droga zewnątrzpochodna i droga wewnątrzpochodna charakteryzują się innymi czynnikami krzepnięcia. Obie drogi łączą się w drogę trzecią, zwaną wspólną. Proces krzepnięcia krwi kończy się przemianą czynnika I (fibrynogenu) we włókna fibryny, które tworzą sieć w miejscu rany. Powstały skrzep pozostaje na skórze do czasu wygojenia rany. Czynniki krzepnięcia są również odpowiedzialne za rozpuszczenie strupa po spełnieniu swojej roli.

Spis treści:
  1. 1. Kiedy wykonywane jest badanie czynników krzepnięcia krwi?
  2. 2. Interpretacja wyników badania czynników krzepnięcia
  3. 3. Nieprawidłowości w krzepnięciu krwi

1. Kiedy wykonywane jest badanie czynników krzepnięcia krwi?

Czynniki krzepnięcia oznaczane są w próbce krwi w przypadku, gdy otrzymany wynik czasu protrombinowego PT lub czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji aPTT jest nieprawidłowy. Jeżeli czasy te są przedłużone oznaczany jest poziom czynnika krzepnięcia krwi (jednego lub kilku), którego niedobór sugerują PT i aPTT. Badanie wykonywane jest także w przypadku podejrzenia występowania skazy krwotocznej. Jeżeli podejrzewane jest wrodzone zaburzenie krzepnięcia krwi, badaniu podlegają także członkowie rodziny, aby potwierdzić skazę u pacjenta, a także zbadać, czy są oni nosicielami lub czy też występuje u nich to zaburzenie. Oznaczanie czynników krzepnięcia krwi wykonywane jest także u osób z nadmiernymi krwawieniami lub wybroczynami, a także przy podejrzeniu nabytej choroby, która powoduje nadmierne krwawienie, np. DIC, niedobór witaminy K, rzucawka poporodowa czy choroby wątroby.

2. Interpretacja wyników badania czynników krzepnięcia

Do zbadania czynników krzepnięcia pobierana jest próbka krwi, zazwyczaj z żyły łokciowej. Czynniki krzepnięcia posiadają swoje nazwy i oznaczone są numerami.

Najważniejsze czynniki krzepnięcia, to:

  • czynnik I - fibrynogen;
  • czynnik II - protrombina;
  • czynnik V - proakceleryna;
  • czynnik VII - prokonwertyna;
  • czynnik VIII - czynnik antyhemofilowy A;
  • czynnik IX - czynnik antyhemofilowy B;
  • czynnik X - czynnik Stuarta-Prowera;
  • czynnik XI - czynnik Rosenthala;
  • czynnik XII - czynnik Hagemana;
  • czynnik XIII - czynnik stabilizujący fibrynę.

3. Nieprawidłowości w krzepnięciu krwi

Kiedy ilość czynników krzepnięcia jest nieprawidłowa, istnieje niebezpieczeństwo wykrwawienia. Zaburzenia czynników krzepnięcia krwi mogą się wiązać z chorobą dziedziczną (np. hemofilią) lub nabytą (np. schorzenia wątroby lub choroby nowotworowe). Prawidłowe funkcjonowanie niektórych czynników krwi jest zależne od witaminy K, zatem niedobór tego składnika powoduje zaburzenia krzepnięcia krwi. Działanie zaburzające krzepliwość krwi mają również niektóre leki.

Nieprawidłowe wyniki czasu protrombinowego PT i  czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji aPTT wskazują na niedobory czynników krzepnięcia krwi:

  • aPTT jest przedłużony, a PT prawidłowy - niedobór czynników VIII, IX, XI lub XII;
  • aPTT jest prawidłowy, a PT przedłużony - niedobór czynników I, II, V, VII lub X;
  • zarówno aPTT, jak i PT przedłużone - niedobór może dotyczyć drogi wspólnej lub wielu czynników krzepnięcia.

Podwyższony poziom czynników krzepnięcia związany jest głownie z urazem, zapaleniem lub ostrą chorobą. Niebezpieczny jest wysoki poziom fibrynogenu, ponieważ może on zwiększać ryzyko zakrzepicy.

Niski poziom czynników krzepnięcia krwi spowodowany jest mocznicą, chorobą wątroby, DIC, niedoborem witaminy K. Obniżenie ich we krwi może powodować choroba nowotworowa, choroby szpiku kostnego, jad węży, zażywanie leków przeciwzakrzepowych lub może pojawić się w wyniku omylnego zażywania takiego leku. Niezmiernie ważne jest to, że zmniejszona aktywność czynników krzepnięcia może pojawić się u osób po transfuzji ze względu na to, że ich aktywność spada w przechowywanej krwi.

Bibliografia

  • Jastrzębska M. Diagnostyka laboratoryjna w hemostazie, OINPHARMA, Warszawa 2009, ISBN 978-83-61364-05-4
  • Sułek K., Wąsak-Szulkowska E. Hematologia w praktyce, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3418-9
  • Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2

Źródła zewnętrzne

Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Pytania do specjalistów

Wartości APTT a badanie układu krzepnięcia

Chciałam zapytać o wartość APTT. Ostatnio robiłam sobie badania okresowe, w tym badanie układu krzepnięcia. Mój wynik to 26,2 sek, przy czym normy tego laboratorium zostały określone 29-40. Czytałam jednak, że często ta norma zaczyna się od 26 sekund. Od...

Krwotoki z nosa u 2-latki

Dobry wieczór Moja 2 letnia córka miewa krwotoki z nosa w marcu miala robioną morfologię oraz badanie na krzepliwość krwi wyszło wzystko w normie tydzień temu przeziębiła się i krwotoki z nosa sie nasiliły badanie zostało powtórzone tym razem wyszła anemia...

Odpowiada: Dr n. med. Tomasz Grzelewski Dr n. med. Tomasz Grzelewski i 1 inny
pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~n...3 Pytania do specjalistów 3 odpowiedzi Krwotoki z nosa u 2-latki ~n...3:

Dobry wieczór Moja 2 letnia córka miewa krwotoki z nosa w marcu miala robioną morfologię oraz badanie na krzepliwość krwi wyszło wzystko w normie tydzień temu przeziębiła się i krwotoki z nosa sie nasiliły badanie zostało powtórzone tym razem wyszła anemia...

~ Pytania do specjalistów 2 odpowiedzi Kamienie na nerkach a kwalifikacja do zabiegu PCNL ~:

Witam. Jestem 2 lata po zabiegu PCNL i rewizji zaotrzewnowej spowodowanej krwiakiem. Obecnie mam kamienie wielkości 1,4mm i 1,6 mm. Zostałem początkowo zakwalifikowany do PCNL ale podczas pobytu w szpitalu zostałem odrzucony od zabiegu .

Artykuły Czynniki krzepnięcia

Wskaźnik INR
Czynniki krzepnięcia Wskaźnik INR

Badanie krzepnięcia krwi jest podstawowym badaniem krwi używanym do stwierdzenia parametru powodującego zaburzenia. Jeśli badanie wykaże niską krzepliwość krwi mogą występować krwawienia a ryzyko powstania skrzepu jest małe. Przy wysokiej krzepliwości...

Normy laboratoryjne Czas krzepnięcia

Czas krzepnięcia to czas, jaki upływa od chwili pobrania próbki krwi z żyły do momentu całkowitego jej skrzepnięcia w probówce. Proces wykrzepiania krwi może się odbywać się na drodze aktywacji układu zewnątrzpochodnego (zależnego od tromboplastyny...

Zaburzenia krzepnięcia krwi
Krew i naczynia krwionośne Zaburzenia krzepnięcia krwi

Zaburzenia krzepnięcia krwi charakteryzują się skłonnością do przedłużających się krwawień samoistnych, np. obfite miesiączki u kobiet, krwawienie z zębów po umyciu lub po zabiegach, np. po zastrzyku. W procesie krzepnięcia krwi biorą udział płytki...

Czynniki ryzyka nietrzymania moczu Odtwórz wideo
Przyczyny nietrzymania moczu Czynniki ryzyka nietrzymania moczu

Jeśli dochodzi do niezależnego od woli wypływu moczu przez cewkę moczową o takiej częstości i w takiej ilości, że staje się to istotnym problemem zdrowotnym lub społecznym takie zjawisko nazywa się nietrzymaniem moczu. Jest kilka rodzajów tej...

Rak piersi - czynniki ryzyka Odtwórz wideo
Czynniki ryzyka raka piersi Rak piersi - czynniki ryzyka

Czynniki ryzyka w każdym schorzeniu, jak np. w raku piersi, dzieli się na modyfikowalne i niemodyfikowalnie. Do tych drugich zaliczamy wszystkie takie, na które nie mamy wpływu, np.: płeć, wiek, rasę, czynniki genetyczne i biologiczne, obciążenia...

Czynniki ryzyka zaćmy Odtwórz wideo
Zaćma Czynniki ryzyka zaćmy

Zaćma jest chorobą, która bardzo często utożsamiana jest ze schorzeniem, które dotyka ludzi w starszym wieku. Ryzyko posiadania tej wady wzroku zwiększa się po 70 roku życia i polega na zmętnieniu soczewki, która wpływa na ostrość...

Czynniki ryzyka świńskiej grypy Odtwórz wideo
Świńska grypa Czynniki ryzyka świńskiej grypy

W dzisiejszych czasach często słyszy się o wirusie świńskiej grypy, czyli grypy AH1N1. Warto dowiedzieć się, jakie osoby są narażone na zachorowanie i dla których grypa ta stanowi istotne zagrożenie. W ten sposób łatwiej uchronić siebie...

Czynniki ryzyka chorób wątroby Odtwórz wideo
Wirusowe zapalenie wątroby Czynniki ryzyka chorób wątroby

Jakie czynniki mogą powodować choroby wątroby? Jak się okazuje, są to nie tylko wirusy. Innymi przyczynami pojawienia się problemów z wątrobą może być również niewłaściwa dieta, która  w konsekwencji doprowadza do podwyższenia...

Czynniki genetyczne a astma
Przyczyny astmy Czynniki genetyczne a astma

Astma jest chorobą, która często występuje rodzinnie. Nie dziedziczy się jednak w prosty sposób, jak kolor oczu czy włosów. Przyczyny choroby są złożone i zależą od współistnienia czynników środowiskowych, takich jak...

Okulistyka Czynniki wpływające na zdrowie oczu

Ludzkie oko to jeden z najdelikatniejszych, najbardziej skomplikowanych i tajemniczych narządów naszego ciała. Jednym z najważniejszych elementów oka jest siatkówka, a umieszczona na jej centralnej osi plamka żółta sprawia,...

pokaż 10 następnych