Czynniki krzepnięcia

Czynniki krzepnięcia są niezbędne w procesie powstawania skrzepów i gojenia się ran. Ich produkcja ma miejsce w wątrobie, a ich pobudzenie do działania następuje, kiedy dochodzi do zranienia. Złożony proces krzepnięcia nazywa się kaskadą. W procesie kaskadowym określa się trzy drogi – drogę zewnątrzpochodną (przy uszkodzeniu tkanek), drogę wewnątrzpochodną (przy uszkodzeniu naczyń krwionośnych) i drogę wspólną. Droga zewnątrzpochodna i droga wewnątrzpochodna charakteryzują się innymi czynnikami krzepnięcia. Obie drogi łączą się w drogę trzecią, zwaną wspólną. Proces krzepnięcia krwi kończy się przemianą czynnika I (fibrynogenu) we włókna fibryny, które tworzą sieć w miejscu rany. Powstały skrzep pozostaje na skórze do czasu wygojenia rany. Czynniki krzepnięcia są również odpowiedzialne za rozpuszczenie strupa po spełnieniu swojej roli.

Spis treści

Kiedy wykonywane jest badanie czynników krzepnięcia krwi?

Czynniki krzepnięcia oznaczane są w próbce krwi w przypadku, gdy otrzymany wynik czasu protrombinowego PT lub czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji aPTT jest nieprawidłowy. Jeżeli czasy te są przedłużone oznaczany jest poziom czynnika krzepnięcia krwi (jednego lub kilku), którego niedobór sugerują PT i aPTT. Badanie wykonywane jest także w przypadku podejrzenia występowania skazy krwotocznej. Jeżeli podejrzewane jest wrodzone zaburzenie krzepnięcia krwi, badaniu podlegają także członkowie rodziny, aby potwierdzić skazę u pacjenta, a także zbadać, czy są oni nosicielami lub czy też występuje u nich to zaburzenie. Oznaczanie czynników krzepnięcia krwi wykonywane jest także u osób z nadmiernymi krwawieniami lub wybroczynami, a także przy podejrzeniu nabytej choroby, która powoduje nadmierne krwawienie, np. DIC, niedobór witaminy K, rzucawka poporodowa czy choroby wątroby.

Interpretacja wyników badania czynników krzepnięcia

Do zbadania czynników krzepnięcia pobierana jest próbka krwi, zazwyczaj z żyły łokciowej. Czynniki krzepnięcia posiadają swoje nazwy i oznaczone są numerami.

Najważniejsze czynniki krzepnięcia, to:

czynnik I - fibrynogen;
czynnik II - protrombina;
czynnik V - proakceleryna;
czynnik VII - prokonwertyna;
czynnik VIII - czynnik antyhemofilowy A;
czynnik IX - czynnik antyhemofilowy B;
czynnik X - czynnik Stuarta-Prowera;
czynnik XI - czynnik Rosenthala;
czynnik XII - czynnik Hagemana;
czynnik XIII - czynnik stabilizujący fibrynę.

Nieprawidłowości w krzepnięciu krwi
Kiedy ilość czynników krzepnięcia jest nieprawidłowa, istnieje niebezpieczeństwo wykrwawienia. Zaburzenia czynników krzepnięcia krwi mogą się wiązać z chorobą dziedziczną (np. hemofilią) lub nabytą (np. schorzenia wątroby lub choroby nowotworowe). Prawidłowe funkcjonowanie niektórych czynników krwi jest zależne od witaminy K, zatem niedobór tego składnika powoduje zaburzenia krzepnięcia krwi. Działanie zaburzające krzepliwość krwi mają również niektóre leki.

Nieprawidłowe wyniki czasu protrombinowego PT i czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji aPTT wskazują na niedobory czynników krzepnięcia krwi:

aPTT jest przedłużony, a PT prawidłowy - niedobór czynników VIII, IX, XI lub XII;
aPTT jest prawidłowy, a PT przedłużony - niedobór czynników I, II, V, VII lub X;
zarówno aPTT, jak i PT przedłużone - niedobór może dotyczyć drogi wspólnej lub wielu czynników krzepnięcia.

Podwyższony poziom czynników krzepnięcia związany jest głownie z urazem, zapaleniem lub ostrą chorobą. Niebezpieczny jest wysoki poziom fibrynogenu, ponieważ może on zwiększać ryzyko zakrzepicy.

Niski poziom czynników krzepnięcia krwi spowodowany jest mocznicą, chorobą wątroby, DIC, niedoborem witaminy K. Obniżenie ich we krwi może powodować choroba nowotworowa, choroby szpiku kostnego, jad węży, zażywanie leków przeciwzakrzepowych lub może pojawić się w wyniku omylnego zażywania takiego leku. Niezmiernie ważne jest to, że zmniejszona aktywność czynników krzepnięcia może pojawić się u osób po transfuzji ze względu na to, że ich aktywność spada w przechowywanej krwi.

Przypisy

Jastrzębska M. Diagnostyka laboratoryjna w hemostazie, OINPHARMA, Warszawa 2009, ISBN 978-83-61364-05-4

Sułek K., Wąsak-Szulkowska E. Hematologia w praktyce, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3418-9

Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2

Linki zewnętrzne

Wybrane polimorfizmy genetyczne w układzie krzepnięcia a ryzyko zawału serca

Artykuły Czynniki krzepnięcia

Zaburzenia krzepnięcia krwi

Zaburzenia krzepnięcia krwi charakteryzują się skłonnością do przedłużających się krwawień samoistnych, np. obfite miesiączki u kobiet , krwawienie z zębów po umyciu lub po zabiegach, np. po ...

Brak krzepnięcia krwi powoduje występowanie krwotoków, krwiaków i krwawień z błon śluzowych.

Czas krzepnięcia

Czas krzepnięcia to czas, jaki upływa od chwili pobrania próbki krwi z żyły do momentu całkowitego jej skrzepnięcia w probówce. Proces wykrzepiania krwi może się odbywać się na drodze aktywacji ...

Koagulogram

Kiedy zachodzi podejrzenie, że układ krzepnięcia nie działa prawidłowo, lekarz zleca zazwyczaj wykonanie oznaczenia kilku parametrów, pozwalających na wstępną jego ocenę. Wyniki takich badań są ...

Hemofilia

Hemofilia, inaczej zwana też krwawiączką, spowodowana jest wrodzonym brakiem we krwi czynników krzepnięcia krwi . Wyróżniamy 3 typy hemofilii: A, B i C. Hemofilia jest chorobą wrodzoną w 75% ...

Miażdżyca

Czujesz, że ziębną Ci palce lub cała stopa? Masz wysoki poziom złego cholesterolu ? To może być niedokrwienie kończyn dolnych, a jego przyczyną w 98% jest miażdżyca. Nie lekceważ tych objawów, ...

Choroby serca są przyczyną aż 50% zgonów w naszym kraju. Statystyki dowodzą, że u ponad 150 000 osób zauważono zawał serca; liczba ta nieustannie rośnie. Dolegliwości związane z układem krążenia są spowodowane przez szybkie tempo życia, nieustanny stres, brak czasu na zdrowe posiłki oraz nieleczone choroby, które prowadzą do niedokrwienia serca.<br />
<br />
Zawał serca to rodzaj martwicy części komórek mięśnia sercowego, która powstaje w wyniku ogniskowego niedokrwienia. Występuje najczęściej u osób z chorobą wieńcową. Może mieć charakter pełnościenny, gdy martwica mięśnia obejmuje całą ścianę od wsierdzia, aż do osierdzia serca, oraz niepełnościenny. Bardzo rzadko zawał serca ma charakter rozsianych ognisk tkanki martwiczej.<br />
<br />
Czynniki sprzyjające zawałowi serca to przede wszystkim permanentne przepracowanie, brak wypoczynku oraz intensywne emocje. Większą zachorowalność na dolegliwości układu krążenia odnotowano u osób, które chorują na cukrzycę, są otyłe i mają wysoki poziom „złego cholesterolu” we krwi.<br />
<br />
Bezpośrednio do zawału serca dochodzi w wyniku pęknięcia lub krwotoku tętnic wieńcowych serca oraz zakrzepu śródnaczyniowego. Diagnostyka zawału opiera się na stwierdzeniu powyższych objawów oraz zastosowaniu badań dodatkowych.

Osteoporoza

Osteoporoza to układowa choroba kości, charakteryzująca się małą masą i obniżoną jakością tkanki kostnej, co w konsekwencji prowadzi do zwiększonej podatności szkieletu na złamania, nawet po ...

Leczenie osteoporozy ma na celu zwiększenie masy kości.

Białko S

Białko S wspólnie w białkiem C pełnią w organizmie funkcję naturalnych inhibitorów procesów krzepnięcia. Stanowią one istotny element równowagi między aktywnością czynników prozakrzepowych, a ...

Antytrombina III

Antytrombina III (AT III) jest jednołańcuchową glikoproteiną, antygenem. Syntetyzowana jest głównie w wątrobie, ale też w komórkach śródbłonka naczyń krwionośnych, megakariocytach i płytkach krwi ...

Krwawiące dziąsła

Krwawienie z dziąseł to przykry objaw, który najczęściej powstaje przy myciu zębów, a także podczas żucia twardego jedzenia. Jeśli dziąsła krwawią, trzeba jak najszybciej udać się do lekarza.

Krwotok poporodowy

Po porodzie macica kobiety ulega licznym zmianom. Musi upłynąć trochę czasu, aby matka „doszła do siebie”. W okresie połogu może pojawić się krwotok poporodowy. Nieduże krwawienie z dróg rodnych ...

Krwotok mózgowy

Krwotok mózgu, czyli krwotok mózgowy, to udar spowodowany przedostaniem się krwi poza naczynie mózgowe. W konsekwencji doprowadza do niszczenia tkanki przez wynaczynioną krew. Najczęściej dochodzi ...

Skaza krwotoczna

Skaza krwotoczna (ang. purpura) jest to nabyta lub dziedziczona skłonność do nadmiernego krwawienia w obrębie tkanek i narządów. Charakterystycznym objawem, od którego pochodzi nazwa choroby, jest ...

W przypadku skaz krwotocznych uwidaczniają się zmiany w obszarze drobnych naczyń krwionośnych, płytek krwi i krzepnięcia.

Krwawienie po porodzie

Krwawienie po porodzie nie jest powodem do zmartwień, chyba że ilość wydalanej krwi jest nadmierna. Wówczas ma miejsce krwotok poporodowy, który wymaga interwencji lekarskiej.

Tłuszcz, który pomoże zawałowcom

Tłuszcz zazwyczaj kojarzy się z czymś, co naszemu sercu szkodzi. Tymczasem specjalny jego rodzaj - intralipidy - może wręcz uratować życie osobom po zawale serca.

Trombocytopenia

Trombocytopenia, zwana inaczej małopłytkowością, oznacza liczbę płytek krwi poniżej 150 tys./mm3. To najczęściej występująca nabyta skaza krwotoczna . W prawidłowych warunkach w organizmie ...

Laserowe zamykanie naczynek

Laserowe zamykanie naczynek polega na naświetlaniu rozszerzonego naczynka, które w efekcie obkurcza się i zamyka na trwałe. Laserowe zamykanie naczynek to popularny zabieg dermatologii estetycznej.

Żyłki na nogach to kompleks wielu kobiet. Siedzący tryb życia, brak aktywności fizycznej oraz praca w pozycji stojącej (np.: kosmetyczka, ekspedientka czy stomatolog) to niektóre czynniki sprzyjające powstaniu kłopotliwych dolegliwości. Defekty na nogach stanowią wstydliwy problem szczególnie wiosną i latem. Wiele kobiet ukrywa widoczne naczynka pod ubraniem, nie nosi krótkich spodek czy spódnic, nawet w gorące i upalne dni.<br />
<br />
Trwałe rozszerzenie naczyń włosowatych uwidacznia się w postaci czerwonych „nitek”, które mogą ściśle przylegać i objawiać się permanentnym zaczerwienieniem. Na szczęście, w gabinecie kosmetycznym można poddać się laserowemu zamykaniu naczynek. Zabieg pozwala zmniejszyć widoczność żyłek i uszczelnić naczynia krwionośne. „Nitki” są mniej widoczne, zabieg jest bardzo bezpieczny i pozwala w miarę szybko pozbyć się problemu.

Progeria

Progeria to inaczej zespół progerii Hutchinsona-Gilforda lub HGPS (z angielskiego Hutchinson-Gilford progeria syndrome). Jest to wyjątkowo rzadka choroba wywołana mutacją genu LMNA. Mutacja ta ...

Zakrzepowe zapalenie żył

Zakrzepowe zapalenie żył jest to choroba, w przebiegu której następuje utrudniony przepływ krwi. Przyczyną zakrzepowego zapalenia żył jest powstający w żyłach skrzep, który najczęściej tworzy się ...

Zakrzepica żył głębokich ma często poważne skutki, dlatego pilne jest rozpoznanie tego schorzenia. Często jest początkiem powstania żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.

Transfuzja krwi

Transfuzja krwi to przetoczenie pewnej ilości krwi lub składników krwi. Zabieg wykonuje się zwykle w momencie zagrożenia życia - by uzupełnić składniki krwi - gdy doszło do silnego krwawienia, w ...

Celem transfuzji jest substytucja składników krwi.

Co to jest osteoporoza?

Dzisiejszy styl życia – pośpiech, fatalna dieta, nadmierna ilość spożywanych używek oraz brak ruchu silnie wpływa na nasze zdrowie. Nie zdajemy sobie sprawy, że takie postępowanie również nie jest ...

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin