Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Czynniki krzepnięcia

microscope-275984-1920_c25c.jpg
Zdjęcie autorstwa PublicDomainPictures / CC0 1.0

Czynniki krzepnięcia są niezbędne w procesie powstawania skrzepów i gojenia się ran. Ich produkcja ma miejsce w wątrobie, a ich pobudzenie do działania następuje, kiedy dochodzi do zranienia. Złożony proces krzepnięcia nazywa się kaskadą. W procesie kaskadowym określa się trzy drogi – drogę zewnątrzpochodną (przy uszkodzeniu tkanek), drogę wewnątrzpochodną (przy uszkodzeniu naczyń krwionośnych) i drogę wspólną. Droga zewnątrzpochodna i droga wewnątrzpochodna charakteryzują się innymi czynnikami krzepnięcia. Obie drogi łączą się w drogę trzecią, zwaną wspólną. Proces krzepnięcia krwi kończy się przemianą czynnika I (fibrynogenu) we włókna fibryny, które tworzą sieć w miejscu rany. Powstały skrzep pozostaje na skórze do czasu wygojenia rany. Czynniki krzepnięcia są również odpowiedzialne za rozpuszczenie strupa po spełnieniu swojej roli.

1. Kiedy wykonywane jest badanie czynników krzepnięcia krwi?

Czynniki krzepnięcia oznaczane są w próbce krwi w przypadku, gdy otrzymany wynik czasu protrombinowego PT lub czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji aPTT jest nieprawidłowy. Jeżeli czasy te są przedłużone oznaczany jest poziom czynnika krzepnięcia krwi (jednego lub kilku), którego niedobór sugerują PT i aPTT. Badanie wykonywane jest także w przypadku podejrzenia występowania skazy krwotocznej. Jeżeli podejrzewane jest wrodzone zaburzenie krzepnięcia krwi, badaniu podlegają także członkowie rodziny, aby potwierdzić skazę u pacjenta, a także zbadać, czy są oni nosicielami lub czy też występuje u nich to zaburzenie. Oznaczanie czynników krzepnięcia krwi wykonywane jest także u osób z nadmiernymi krwawieniami lub wybroczynami, a także przy podejrzeniu nabytej choroby, która powoduje nadmierne krwawienie, np. DIC, niedobór witaminy K, rzucawka poporodowa czy choroby wątroby.

2. Interpretacja wyników badania czynników krzepnięcia

Do zbadania czynników krzepnięcia pobierana jest próbka krwi, zazwyczaj z żyły łokciowej. Czynniki krzepnięcia posiadają swoje nazwy i oznaczone są numerami.

Najważniejsze czynniki krzepnięcia, to:

  • czynnik I - fibrynogen;
  • czynnik II - protrombina;
  • czynnik V - proakceleryna;
  • czynnik VII - prokonwertyna;
  • czynnik VIII - czynnik antyhemofilowy A;
  • czynnik IX - czynnik antyhemofilowy B;
  • czynnik X - czynnik Stuarta-Prowera;
  • czynnik XI - czynnik Rosenthala;
  • czynnik XII - czynnik Hagemana;
  • czynnik XIII - czynnik stabilizujący fibrynę.

3. Nieprawidłowości w krzepnięciu krwi

Kiedy ilość czynników krzepnięcia jest nieprawidłowa, istnieje niebezpieczeństwo wykrwawienia. Zaburzenia czynników krzepnięcia krwi mogą się wiązać z chorobą dziedziczną (np. hemofilią) lub nabytą (np. schorzenia wątroby lub choroby nowotworowe). Prawidłowe funkcjonowanie niektórych czynników krwi jest zależne od witaminy K, zatem niedobór tego składnika powoduje zaburzenia krzepnięcia krwi. Działanie zaburzające krzepliwość krwi mają również niektóre leki.

Nieprawidłowe wyniki czasu protrombinowego PT i  czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji aPTT wskazują na niedobory czynników krzepnięcia krwi:

  • aPTT jest przedłużony, a PT prawidłowy - niedobór czynników VIII, IX, XI lub XII;
  • aPTT jest prawidłowy, a PT przedłużony - niedobór czynników I, II, V, VII lub X;
  • zarówno aPTT, jak i PT przedłużone - niedobór może dotyczyć drogi wspólnej lub wielu czynników krzepnięcia.

Podwyższony poziom czynników krzepnięcia związany jest głownie z urazem, zapaleniem lub ostrą chorobą. Niebezpieczny jest wysoki poziom fibrynogenu, ponieważ może on zwiększać ryzyko zakrzepicy.

Niski poziom czynników krzepnięcia krwi spowodowany jest mocznicą, chorobą wątroby, DIC, niedoborem witaminy K. Obniżenie ich we krwi może powodować choroba nowotworowa, choroby szpiku kostnego, jad węży, zażywanie leków przeciwzakrzepowych lub może pojawić się w wyniku omylnego zażywania takiego leku. Niezmiernie ważne jest to, że zmniejszona aktywność czynników krzepnięcia może pojawić się u osób po transfuzji ze względu na to, że ich aktywność spada w przechowywanej krwi.

Bibliografia

  • Jastrzębska M. Diagnostyka laboratoryjna w hemostazie, OINPHARMA, Warszawa 2009, ISBN 978-83-61364-05-4
  • Sułek K., Wąsak-Szulkowska E. Hematologia w praktyce, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3418-9
  • Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2

Źródła zewnętrzne

Ewa Janeczko, Marta Bednarska,
Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Czynniki krzepnięcia - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Czynniki krzepnięcia
Czynniki krzepnięcia

Wskaźnik INR

Badanie krzepnięcia krwi jest podstawowym badaniem krwi używanym do stwierdzenia parametru powodującego zaburzenia. Jeśli badanie wykaże niską krzepliwość krwi mogą występować krwawienia a ryzyko powstania skrzepu jest małe. Przy wysokiej krzepliwości...

Normy laboratoryjne

Czas krzepnięcia

Czas krzepnięcia to czas, jaki upływa od chwili pobrania próbki krwi z żyły do momentu całkowitego jej skrzepnięcia w probówce. Proces wykrzepiania krwi może się odbywać się na drodze aktywacji układu zewnątrzpochodnego (zależnego od tromboplastyny...

Krew i naczynia krwionośne

Zaburzenia krzepnięcia krwi

Zaburzenia krzepnięcia krwi charakteryzują się skłonnością do przedłużających się krwawień samoistnych, np. obfite miesiączki u kobiet, krwawienie z zębów po umyciu lub po zabiegach, np. po zastrzyku. W procesie krzepnięcia krwi biorą udział płytki...

Przyczyny impotencji

Czynniki ryzyka impotencji

Przyczyny impotencji zgoła można podzielić na dwie duże grupy. Pierwszą z nich stanowią zaburzenia spowodowane chorobą organiczną, obejmujące zarówno wady wrodzone, jak i po

Okulistyka

Czynniki wpływające na zdrowie oczu

Ludzkie oko to jeden z najdelikatniejszych, najbardziej skomplikowanych i tajemniczych narządów naszego ciała. Jednym z najważniejszych elementów oka jest siatk&oacut

Astma

Czynniki ryzyka astmy

Przyczyny astmy nadal pozostają niejasne, wiadomo jednak, że usposabiają do niej czynniki genetyczne. Astma występuje rodzinnie, jednak nie zidentyfikowano konkretnych, odpowiedzialnych za nią genów. Podejrzewa się, że dziedziczona jest raczej...

Włosy

Czynniki wpływające na wzrost włosów

Wzrost włosów zależy od wielu czynników, przede wszystkim od czynników genetycznych, hormonalnych, ale także od naszego stanu zdrowia. Ilość włosów poja

Przyczyny astmy

Czynniki genetyczne a astma

Astma jest chorobą, która często występuje rodzinnie. Nie dziedziczy się jednak w prosty sposób, jak kolor oczu czy włosów. Przyczyny choroby są złożone i zale

Przyczyny żylaków

Czynniki ryzyka rozwoju żylaków

Czynniki, które zwiększają ryzyko rozwoju żylaków nóg zaburzają przepływ krwi w kończynach dolnych. Utrudniają one odpływ krwi poprzez żyły powierzchowne i głę

Obniżona odporność

Czynniki ryzyka obniżonej odporności

Obniżona odporność doprowadza do częstszych, przewlekłych i nawracających zakażeń, stając się tym samym przyczyną trwałych powikłań, znacznie upośledzić jakość życia, a nawet mu za

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500