Depresja i mania

Mgr Kamila Krocz - psycholog społeczny, autorka wielu publikacji dotyczących rozwoju osobistego oraz warsztatów z doradztwa zawodowego i komunikacji...
Depresja i mania to zaburzenia nastroju. Wiele osób traktuje depresję jako wymysł, wymówkę, która pozwoli na nieproduktywną pracę, lenistwo. Głęboki, uporczywy smutek, który nie pozwala na normalne funkcjonowanie – a tak charakteryzuje się depresję – nie jest traktowany przez nich jako jednostka chorobowa. A przecież depresja jest chorobą – chorobą z kręgu zaburzeń nastroju. Podobnie jest z manią, która należy do grupy zaburzeń afektywnych. Mania to niejako odwrotność depresji i apatii. Czym manifestuje się epizod maniakalny i jakie są charakterystyczne objawy depresji? Co to jest dystymia? Na czym polega leczenie zaburzeń nastroju?
Co to jest depresja?
Depresję można podzielić na:
- epizod depresyjny – łagodny, umiarkowany, ciężki;
- dystymię – długotrwałe obniżenie nastroju o niewielkim nasileniu;
-
zaburzenia depresyjne nawracające.
Na depresję można właściwie zachorować w każdym wieku, najwięcej przypadków zachorowań jest jednak w wieku od kilkunastu do trzydziestu kilku lat. Może wystąpić również w wieku szkolnym czy nawet w przedszkolu. Częściej chorują na nią kobiety. Może to być związane z wahaniami hormonów, na jakie są narażone w czasie miesiączki, ciąży czy menopauzy. Poza tym, skłonność do depresji może być przekazywana genetycznie. Aby rozpoznać epizod depresyjny, dolegliwości muszą trwać nie krócej niż dwa tygodnie oraz powinny spełniać poniższe kryteria – minimum dwa z tej grupy:
- nastrój depresyjny;
- utrata zainteresowań i przeżywania przyjemności;
- zwiększona męczliwość.
Minimum dwa z tej grupy:
- osłabienie koncentracji i uwagi;
- niska samoocena i mała wiara w siebie;
- poczucie winy i małej wartości;
- pesymistyczne, czarne widzenie przyszłości;
- myśli i czyny samobójcze;
- zaburzenia snu;
- zmniejszony apetyt.
Rozpoznanie depresji
Nie we wszystkich przypadkach depresja jest prawidłowo rozpoznawana. Szacuje się, że około 50% chorych na depresję nie trafia do lekarzy specjalistów. Dzieje się tak, ponieważ często objawy depresji są niespecyficzne, ograniczony jest dostęp do poradni specjalistycznych oraz dlatego, że czasami nasilenie objawów jest niewielkie albo nakładają się na inne. O depresji atypowej (inaczej maskowanej lub depresji z objawami somatycznymi) mówimy wtedy, gdy obniżonemu nastrojowi towarzyszą inne objawy z różnych układów czy narządów, np.: bóle kręgosłupa, bóle brzucha, bóle oraz kołatanie serca, bóle głowy, bezsenność.
Dolegliwości te utrzymują się, mimo że wykluczymy jakiekolwiek ich przyczyny (wykonane badania dodatkowe nie wykazują żadnych nieprawidłowości). Około 90% chorych ma myśli samobójcze, wyraża niechęć do życia, myśli o odebraniu go sobie. Specjaliści wskazują, że ryzyko targnięcia się na swoje życie wynosi 15-25% w ciągu całego życia chorego i zależy od nasilenia choroby. Największe zagrożenie odebrania sobie życia przez pacjentów występuje w okresie bezpośrednio po wypisaniu ze szpitala, kiedy to w wyniku leczenia obserwujemy wzrost aktywności chorego, ale nie nastąpiła jeszcze poprawa obniżonego nastroju. Podwyższone ryzyko samobójstwa utrzymuje się przez blisko rok od opuszczenia szpitala, a także w przypadku nadużywania alkoholu oraz substancji psychoaktywnych (narkotyków).
Objawy manii
Mania to zaburzenie psychiczne należące do grupy zaburzeń afektywnych, czyli takich, które charakteryzują się występowaniem podwyższonego bądź drażliwego nastroju. Stany maniakalne mogą być przyczyną euforii i innych przyjemnych doświadczeń bądź przeciwnie – być źródłem frustracji i gniewu, które przeradzają się w urojenia prześladowcze. Uczucie euforii występuje u 71% chorych, drażliwość u 80%, obniżony nastrój u 72%, a u 69% jego chwiejność. Objawami manii są:
- gonitwa myśli – jest stanem, który występuje u 71% chorych;
- odhamowanie seksualne;
- hiperbulia, czyli pobudzenie psychoruchowe – jest to objaw manii, który pojawia się u 87% chorych;
- przymus mówienia – jest to objaw, który występuje u niemal wszystkich chorych (98% chorych);
- niemożność skupienia się i koncentracji;
- zawyżona samoocena i zmniejszenie krytycyzmu – chory na manię prześladowczą podejmuje nieracjonalne i nieprzemyślane działania;
- zmniejszona potrzeba snu (kilkudniowy, całkowity brak potrzeby snu występuje u 81% chorych).
Mania prześladowcza pojawia się, gdy w organizmie następuje wzrost serotoniny i adrenaliny. Jest to dokładna odwrotność depresji. Uważa się, że stan ten może być spowodowany niektórymi chorobami, a są nimi:
- nadczynność tarczycy;
- niewydolność nerek;
- padaczka skroniowa – występują napady częściowo złożone, czyli takie, które są efektem wyładowań w płacie skroniowym mózgu; mogą występować jako omamy węchowe, smakowe, urojenia wzrokowe czy słuchowe; częste jest także pojawianie się zjawiska deja vu lub silne ataki wspomnień z przeszłości;
- pelagra – choroba wywołana niedoborem witaminy B3, która objawia się zapaleniem skóry na wyraźnie odsłoniętych częściach ciała (twarz, dłonie), biegunką, otępieniem, agresją;
- pląsawica Huntingtona – choroba genetyczna, atakująca ośrodkowy układ nerwowy, która powoduje otępienie i niemożność kontrolowania własnych ruchów;
- stwardnienie rozsiane – choroba powodująca wieloogniskowe uszkodzenie (demielinizacja i rozpad aksonów) tkanki nerwowej;
- toczeń rumieniowaty układowy;
- zespół Cushinga – objawy chorobowe wynikające z podwyższonego poziomu kortyzolu; najbardziej charakterystycznym objawem choroby jest nagromadzenie tkanki tłuszczowej na karku, w okolicach nadobojczykowych, twarzy (tzw. twarz księżycowata) i tułowiu.
Chorobę może wywołać także szereg substancji aktywnych, do których należą: amfetamina, cymetydyna, DOPA, kaptopryl, kokaina, kortykosterydy, leki cholinolityczne, przeciwmalaryczne oraz przeciwwirusowe, psychodeliki. Leczenie manii odbywa się za pomocą leków stabilizujących nastrój (sole litu) oraz leków przeciwpadaczkowych (kwas walproinowy, karbamazepina). W początkowym etapie choroby stosuje się leki przeciwpsychotyczne.
Warto zwrócić jeszcze uwagę na zjawisko depresji u osób starszych. Często traktowana jest ona jako stan przynależny wiekowi, jednak powinna być leczona, jak każda inna choroba w tym wieku. Dzięki lekom przeciwdepresyjnym, które są bezpieczne i dobrze tolerowane przez starszych pacjentów, depresja daje się wyleczyć i poprzez to podnosi się jakość życia osoby.
Artykuły Depresja i mania
Jak rozróżnić gorszy dzień od rzeczywistej depresji? Otóż istnieją objawy, których wystąpienie może być zapowiedzią tego problemu emocjonalnego. Jeśli zauważysz je u siebie, udaj się do specjalisty!

Depresja maskowana przybiera „maski” innych dolegliwości chorobowych, np. zaburzeń snu, anoreksji, myśli natrętnych albo zaburzeń lękowych. Jak rozpoznać depresją atypową?
Aleksytymia oznacza dosłownie „brak słów dla emocji”. Inaczej bywa określana jako analfabetyzm emocjonalny albo ślepota uczuciowa. Aleksytymik myli stany uczuciowe z pobudzeniem fizjologicznym.
Według ostatnich badań naukowych, depresja w połączeniu z zażywaniem antydepresantów może przyczynić się do zwiększenia ryzyka udaru mózgu. Stwierdzenie to dotyczy w szczególności kobiet.

Antydepresanty wydawane są wyłącznie na receptę. Do głównych leków przeciwdepresyjnych należą związki trójpierścieniowe, SSRI, inhibitory monoaminooksydazy oraz stabilizatory nastroju, np. sole litu.
Wyuczona bezradność przypomina bardzo depresję. Osoby bezradne i depresyjne wierzą w swoją bezwartościowość, nieskuteczność działań, roztaczają wizję samych porażek, są bierne i apatyczne.
Depresja wśród dzieci i młodzieży to coraz częstszy problem. Niestety, brak apetytu, drażliwość, dąsy, złe wyniki w nauce odczytuje się częściej jako problem wychowawczy niż zaburzenia nastroju.
Depresja anaklityczna to rodzaj depresji u niemowląt w wyniku długotrwałego rozstania z matką. Maluch odseparowany od matki jest apatyczny, drażliwy, nie chce jeść i wykazuje zahamowania rozwoju.

Depresję endogenną nazywa się zamiennie depresją ciężką albo depresją dużą. Powstaje ona w wyniku zaburzeń biologicznych. Objawy osiowe to melancholia i utrata radości życia.

Depresja jednobiegunowa objawia się m.in. smutkiem, niską samooceną i lękiem. Przeciwieństwo depresji jednobiegunowej to depresja dwubiegunowa, inaczej zaburzenie maniakalno-depresyjne.

Epizod maniakalny to zaburzenie afektywne, które objawia się euforią, podnieceniem psychoruchowym, drażliwością i wzrostem samopoczucia. Stany maniakalne mogą wiązać się z objawami psychotycznymi.
Cyklotymia to utrwalone zaburzenie nastroju, które charakteryzuje się niestabilnością samopoczucia. Cyklotymik doświadcza wahań nastroju od lekkiej postaci depresji do stanów hipomanii.
Kto jest najbardziej narażony na depresję ? Bez wątpienia kobiety. Ryzyko depresji u kobiet jest dwukrotnie większe niż u mężczyzn. Dodatkowo bardziej narażone na depresję są kobiety rozwiedzione ...

Depresja postrzegana jest w społeczeństwie jako wstydliwa przypadłość. Znanych jest jednak wiele osób ze świata show-biznesu czy polityki, które otwarcie mówią o swojej chorobie. Wśród nich należy ...

Dzięki postępowi medycznemu rozwinęły się również metody leczenia depresji . Sposoby, które stosowano wcześniej – odpowiednia dieta, upuszczanie krwi, elektrowstrząsy i lobotomia – dziś stopniowo ...

Depresja pogarsza jakość życia chorego, ogranicza jego zdolność do pracy i nauki, wpływa na kontakty z bliskimi. Co zrobić, gdy praca przestaje być możliwa? Czy wrócić do pracy po epizodzie ...

Depresję bardzo trudno jest zdiagnozować, dopóki nie manifestują się nasilone objawy. Niestety nie ma nadal opracowanych testów laboratoryjnych czy też badań obrazowych, które pomogłyby w ...

Depresja to ciężka choroba – można ją jednak pokonać. By tak się stało, trzeba przede wszystkim zacząć się leczyć. Ten krok jest dla chorego zwykle bardzo trudny. Często, mimo coraz gorszego ...

Szacuje się, że kobiety chorują na depresję aż dwa razy częściej niż mężczyźni. Jaki jest dokładny związek depresji z płcią i czy rzeczywiście kobiety są bardziej podatne na zaburzenia nastroju? Z ...
Rozpoczęcie leczenia depresji to dla chorego może być bardzo trudny moment, wiążący się ze zgodą na wizytę u lekarza psychiatry lub lekarza pierwszego kontaktu, zrozumieniem diagnozy i akceptacją ...

Wiele osób traktuje depresję jak wyrok i poddaje się jeszcze przed rozpoczęciem leczenia. Tymczasem, chociaż choroba jest ciężka, można ją pokonać. Jednym z rodzajów depresji jest dystymia. ...
Osobowość człowieka kształtuje się przez całe jego życie pod wpływem życiowych doświadczeń. Ludzie różnią się między sobą pod względem nasilenia cech osobowości, a niektóre z nich sprzyjają ...

Samobójstwo to tragedia, która zdarza się coraz częściej. Czasem nie da się jej zapobiec, ale są również takie sytuacje, kiedy człowiek daje otoczeniu znać, że dzieje się z nim coś złego, że życie ...

Depresja to najczęściej występujące zaburzenie nastroju. Należy pamiętać, że tylko lekarz może w pełni zdiagnozować i orzec, że dany pacjent cierpi na zaburzenia nastroju. Testy psychologiczne ...
Jesteś zmęczony, nie możesz spać, boli cię głowa, serce albo żołądek, nie masz apetytu? Uważaj, to może być depresja . Ta podstępna choroba objawia się nie tylko złym nastrojem. Spadek ...

Rodzina i przyjaciele osób chorych na depresję często nie wiedzą, jak zachowywać się w ich towarzystwie, co robić, co mówić, czego unikać. Nie wiedzą, jak dana osoba zareaguje i czy nie zrobią jej ...

Depresja dotyka i kobiety, i mężczyzn. Panom trudniej jednak zdecydować się na leczenie. Bo przecież facet to twardziel, a chłopaki nie płaczą. Jak więc mogliby się przyznać do słabości? Gdyby ...

Sport to zdrowie . Czy może być panaceum na wszystkie choroby? Czy w przypadku depresji sport może poprawić samopoczucie ? Większość twierdzi, że sport gwarantuje zadowolenie z życia. Lekarze i ...

Depresja duża, depresja lękowa, depresja poporodowa, depresja sezonowa, depresja maskowana – to tylko niektóre rodzaje depresji. Klasyfikacja zaburzeń depresyjnych jest trudna i niejednoznaczna. ...

„Jest taki dzień i każdy tak ma, że czasem jest źle i jakoś nie tak, a potem jest noc i znowu jest dzień i uwierz mi, że uśmiechniesz znów się”. Tak mówią słowa piosenki i jej autor ma rację, ...

Trudno wskazać konkretne przyczyny depresji, ponieważ jest to schorzenie o wielopłaszczyznowym podłożu, stąd też istnieje kilka hipotez, które przybliżają złożoność patomechanizmu choroby. ...

Według najnowszych badań przeprowadzonych przez amerykańskich naukowców, psychoterapia kognitywna (poznawcza) jest skuteczną metodą zwalczania objawów depresji . Co więcej, okazuje się, że ...
Neurofeedback to nowoczesna metoda terapii, która według badaczy z Uniwersytetu w Montrealu może okazać się skuteczna w leczeniu depresji . Jest to terapia pokrewna do biofeedbacku, która pozwala ...

Szaro, ponuro, dzień coraz krótszy – jesień to moment, kiedy najczęściej atakuje nas depresja sezonowa. SAD (ang. Seasonal Affective Disorder) powoduje obniżenie nastroju, rozdrażnienie, senność , ...

W zależności od rodzaju depresji , nasilenie i rodzaj objawów u chorych może mieć inny charakter. Ze względu na czas trwania zaburzenia nastroju depresję dzieli się na epizod depresyjny, ...

Depresja (ang. depression ) to poważna choroba afektywna, która skutecznie obniża jakość życia. Dlatego dobrze jest zrobić wszystko, by jej zapobiec. W tym celu należy poznać, jakie są pierwsze ...

Choroba afektywna dwubiegunowa to zaburzenie psychiczne, które charakteryzuje się naprzemiennym występowaniem depresji i manii. Są to dwa zupełnie odmienne stany, które łączy jedna rzecz, a ...

Smutek , zniechęcenie, niewytłumaczalne poczucie przygnębienia i brak zrozumienia ze strony najbliższych. To tylko niektóre trudności, które towarzyszą każdego dnia osobie z dystymią. Jeszcze nie ...



