Dieta w chorobach nerek

Nerki zalicza się do najważniejszych narządów znajdujących się w organizmie człowieka. Wszelkie zaburzenia w ich funkcjonowaniu negatywnie wpływają na stan zdrowia. W wyniku wielu chorób może dojść do niewydolności nerek, a z czasem również do nieodwracalnego upośledzenia ich funkcji. W leczeniu chorób nerek dużą rolę odgrywa właściwe odżywianie. Wszelkie błędy żywieniowe stanowią bowiem dodatkowe obciążenie dla tych narządów. Odpowiednia dieta w chorobach nerek wspomaga proces leczenia. Jak więć powinna wyglądać dieta na nerki?

Spis treści:
  1. 1. Dieta na nerki
  2. 2. Dieta w kamicy nerkowej
  3. 3. Dieta w kamicy szczawianowej
  4. 4. Dieta w kamicy moczanowej
  5. 5. Dieta w kamicy fosforanowej
  6. 6. Dieta w kamicy cystynowej
  7. 7. Dieta przy niewydolności nerek
  8. 8. Dieta dla osób poddawanych dializie

1. Dieta na nerki

Najważniejsze jest ograniczenie lub nawet całkowite wyeliminowanie soli z diety. Niestety nie wystarczy tutaj schowanie solniczki. Sól ukrywa się w wędzonych mięsach, wędlinach, oliwkach, kwaszonej kapuście, wędzonych rybach oraz daniach mrożonych i puszkowanych.

Ponadtonależy ograniczyć spożycie mięsa. Podwyższa ono stężenie wapnia, szczawianów oraz kwasu moczowego, co bardzo sprzyja powstawaniu kamieni nerkowych. Badania dowodzą, że ryzyko wystąpienia kamicy nerek wzrasta trzykrotnie u osób jedzących dużo mięsa. Białko zaś jest czynnikiem zakwaszającym płyny ustrojowe oraz mocz.

Do powstawania kamicy nerkowej przyczyniają się też produkty bogate w szczawiany, których nadmiar zostaje zatrzymany w nerkach w postaci złogów. Trzeba więc zrezygnować z warzyw, takich jak: szpinak, rabarbar, buraki i botwina.

Wspaniałym obrońcą w walce z kamieniami nerkowymi jest woda. Przy skłonnościach do złogów nerkowych trzeba pić do ośmiu szklanek dziennie. Rozcieńczanie moczu ułatwia wydalanie nadmiaru szczawianów i wapnia, co zapobiega łączeniu się i krystalizowaniu tych związków. Wodę powinno się pić samą lub z dodatkiem soku jabłkowego. Herbata, czekolada, słodkie napoje czy soki powodują dodatkowe zakwaszenie moczu, tworząc warunki do powstawania kamieni.

O swoje nerki można zadbać wprowadzając do diety błonnik. Jego najlepszymi źródłami – dla osób skłonnych do odkładania się kamieni – są otręby ryżowe i kukurydziane.

2. Dieta w kamicy nerkowej

Kamica nerkowa to schorzenie nerek polegające na wytrącaniu się w drogach moczowych złogów w postaci kamieni. Najczęściej kamienie tworzone są ze szczawianów wapnia (70-80%), ponadto mogą być zbudowane z fosforanu amonowo-magnezowego (10%), fosforanu wapnia (5-10%), kwasu moczowego (5-10%) lub cystyny (1-3%). Przy chorobach nerek istotne znaczenie odgrywa ilość przyjmowanych płynów, spożywanej soli kuchennej oraz białka. Planując dietę, należy wziąć pod uwagę masę ciała chorego, bilans wodny i stężenie elektrolitów we krwi. W każdej postaci kamicy nerkowej należy pić duże ilości wody – powyżej 3 litrów na dobę, aby zapobiec wytrącaniu się złogów kamieni oraz ułatwić wydalanie już występujących. Należy zmniejszyć spożywanie soli kuchennej oraz białka (głównie pochodzenia roślinnego, czyli fasoli, soi, soczewicy na rzecz mięsa i ryb).

W przypadku kamicy wapniowej należy zmniejszyć spożycie produktów bogatych w wapń, a należą do nich np.: mleko, śmietana, twaróg i ser żółty. Ponadto trzeba ograniczyć spożycie ryb oraz czekolady. Dieta w kamicy moczanowej powinna być bogata w warzywa i owoce. Jednocześnie należy zrezygnować z takich produktów, jak wątróbka, cynaderki, baranina, wieprzowina, sardynki, śledzie, czekolada, kawa, kakao, orzechy i mocna herbata. Jako źródło białka podaje się mleko oraz jego przetwory. Przy kamicy szczawianowej konieczne jest wyeliminowanie z diety produktów zawierających kwas szczawiowy. Do produktów tych należą: szpinak, szczaw, czekolada, kakao, rabarbar i mocna herbata. Dodatkowo trzeba zmniejszyć spożycie wapnia.

3. Dieta w kamicy szczawianowej

Produkty niewskazanymi w kamicy szczawianowej są: czekolada, kakao, szczaw, szpinak, rabarbar, botwina, cytryna, agrest, suszone śliwki, suszone figi, rzepa, nasiona roślin strączkowych, mocna herbata, kawa, ostre przyprawy (w tym pieprz).

Produkty dozwolone w ograniczonych ilościach: cukier, mleko, jajka, ziemniaki, śliwki, truskawki, marchew, buraki, pomidory, zielony groszek, groch oraz inne rośliny strączkowe.

Produkty zalecane: duże ilości płynów, mięso, zwłaszcza drobiowe, ryby, kapusta, ogórki, cebula, owoce (poza wymienionymi wyżej), masło, produkty zbożowe oraz zioła (ziele nawłoci, rdestu ptasiego i skrzypu).

Pacjenci cierpiący na postać jelitową tej kamicy powinni zwiększyć ilość wapnia w pożywieniu, co spowoduje zmniejszenie wchłaniania szczawianów.

4. Dieta w kamicy moczanowej

Aby zmniejszyć zawartość kwasu moczowego w moczu, należy ograniczać spożycie związków purynowych. Związki te występują w mięsie i jego wyrobach, należy więc zmniejszyć spożywanie tych produktów do 150 g na dobę.

Produkty niewskazane: podroby (wątroba, nerki, mózg i serca), sardynki, czekolada, kakao, mocna herbata, kawa, wieprzowina, baranina, śledzie, kawior, orzechy.

Produkty dozwolone w ograniczonych ilościach: ryby, mięso wołowe, cielęce lub drób, wywary mięsne i grzybowe, rośliny strączkowe (groch, fasola, soczewica i bób) oraz masło.

Produkty zalecane: duża ilość płynów, w tym wody mineralnej, warzywa, owoce, mleko, chudy ser, ziemniaki, cukier oraz potrawy mączne.

5. Dieta w kamicy fosforanowej

Produkty zabronione: sery, rośliny strączkowe i ich nasiona, alkaliczne wody mineralne.

Produkty dozwolone w ograniczonych ilościach: ziemniaki, warzywa, owoce, mleko, jajka.

Produkty zalecane: duże ilości płynów, mięso, ryby, sery, chleb, wszystkie rodzaje kasz, makarony, masło, zioła (ziele skrzypu, owocnia fasoli, korzeń wilżyny, kwiat wiązówki).

W leczeniu kamicy fosforanowej najistotniejsze jest zakwaszenie moczu. Nie można jednak tego osiągnąć wyłącznie dzięki diecie, dlatego konieczne jest włączenie leków zakwaszających.

6. Dieta w kamicy cystynowej

Produkty zabronione: szpinak, rabarbar, agrest, rodzynki, śliwki, goździki, borówki, winogrona, rośliny strączkowe, kakao oraz szczaw.

Produkty dozwolone w ograniczonych ilościach: mleko i przetwory mleczne, fasola, pomidor, brukselka, pomarańcza, ananas, truskawka.

Produkty zalecane: inne produkty roślinne.

7. Dieta przy niewydolności nerek

W diecie na niewydolność nerek należy zwrócić uwagę na wiele czynników.

  • Ilość spożywanych kalorii – chorzy z prawidłową masą ciała, powyżej 60 roku życia powinni dostarczać organizmowi 35 kcal/kg masy ciała na dobę, a chorzy poniżej 60 roku życia – od 30 do 35 kcal/kg masy ciała na dobę, czyli ok. 2000-2500 kcal/dobę. U chorych mało aktywnych wystarczające spożycie to 1800-2000 kcal/dobę.
  • Białko – o jego ilości w diecie decyduje stężenie mocznika i kreatyniny w osoczu krwi oraz klirens kreatynowy (GFR). Ograniczenie białka zapobiega konieczności leczenia dializacyjnego. Minimalna zawartość białka, jaką musi zawierać dieta, to 20 g na dobę z dodatkiem aminokwasów egzogennych. Średnie ograniczenie białka wynosi 40-50 g na dobę, natomiast małe ograniczenie to 60-70 g na dobę. Białko powinno być pełnowartościowe, z produktów pochodzenia zwierzęcego: chude mięso, chude mleko, sery twarogowe, białko jaj, kefir, jogurt.
  • Tłuszcze – ich spożycie przy niewydolności nerek nie wymaga ograniczenia, warto jednak wybierać te pochodzenia roślinnego, czyli na przykład oliwę z oliwek, olej sojowy, słonecznikowy, rzepakowy. Z kolei niewskazany są: smalec, łój, margaryny twarde, słonina, a także tłuste mięsa, jak baranina, wieprzowina, podroby, kaczka, gęś, tłuste ryby, sery żółte i topione, boczek, pasztety, parówki.
  • Spożycie płynów – ilość przyjmowanych płynów powinna być uzależniona od takich czynników, jak obrzęki, nadciśnienie tętnicze i ilość wydalanego moczu. Należy przy tym uwzględnić płyny zawarte w zupach, sosach, warzywach i owocach.
  • Sód – przy wyrównanej niewydolności nerek ograniczenie spożycia sodu nie jest konieczne. Dobrą regułą jest jednak niespożywanie więcej niż 1 łyżeczki soli dziennie.
  • Fosfor – chorzy z niewydolnością nerek powinni ograniczyć spożycie produktów bogatych w fosfor, w tym podrobów, produktów zbożowych, serów dojrzewających podpuszczkowych i topionych, roślin strączkowych, ryb, żółtek jaj, grzybów, wędlin i mleka w proszku.
  • Potas – przy wyrównanej niewydolności nerek zapotrzebowanie na potas jest większe niż zwykle, natomiast w okresie schyłkowej niewydolności powinno być ograniczone do 1500-2000 mg na dobę. Oznacza to konieczność wykluczenia z diety suchych nasion strączkowych, otrębów, kakao, czekolady, orzechów, suszonych owoców, bananów, awokado, pomidorów, ziemniaków, warzyw liściastych i grzybów.

8. Dieta dla osób poddawanych dializie

Pacjenci poddawani dializom często są niedożywieni, dlatego też konieczne jest zwiększenie ilości dostarczanych kalorii do 35-40 kcal/kg masy ciała na dobę. Głównym źródłem węglowodanów w ich diecie powinny być produkty zbożowe, takie jak makarony, kasze, mąka skrobiowa, chleb skrobiowy niskobiałkowy. Konieczne może się okazać uzupełnienie białka za pomocą preparatów odżywczych, gdyż w trakcie dializ dochodzi do jego utraty. Z kolei zapotrzebowanie na tłuszcz wynosi 30-35% energii przy dializie pozaustrojowej i 35-40% energii przy dializie otrzewnowej. Jako źródło tłuszczów należy wybierać produkty pochodzenia roślinnego (oleje i oliwy) zamiast produktów zwierzęcych. Leczenie z zastosowaniem dializ wymaga ograniczenia spożycia potasu, fosforu i sodu. Z kolei uzupełniać należy spożycie witaminy A, C i D.

Dieta na chore nerki ma ogromne znaczenie, gdyż spożywanie niektórych produktów, zwłaszcza tych bogatych w białko, potas, fosfor i sód, jest dla tego narządu dużym obciążeniem. Rezygnując z nich, odciążamy i tak źle pracujące nerki.

Porozmawiaj o tym na Forum Żywienie i fitness »
Lubię to!
1

Pytania do specjalistów

Dieta przy niewydolności nerek

Witam. Chciałabym wiedzieć przede wszystkim do jakiego lekarza się udać. Obecnie ważę 117 kg, przy wzroście 178 cm. Dużo się ruszam, choćby ze względu na fakt, że pracuje fizycznie. Cierpię na niewydolność nerek (zaczęło się od ostrego zapalenia nerek)....

Odpowiada: Lek. Paweł Baljon Lek. Paweł Baljon i 3 innych
Ból nerek i białkomocz - co robić?

Od dłuższego czasu borykam się z choroba nerek, lekarze nie wiedzą co mi dokładnie jest, objawy mam podobne do kamicy nerkowej, wylądowałam nawet w szpitalu, najpierw stwierdzili kolkę nerkową potem infekcje nerek, tyle, że po wyjściu ze szpitala dalej...

pokaż 5 następnych

Artykuły Dieta w chorobach nerek

Dieta w chorobach nerek Kamica moczanowa - dieta

Dieta w kamicy moczanowej polega na ograniczeniu w dużej ilości produktów zawierających puryny. Są to związki organiczne, które występują w mięsach i jego wyrobach. Najwięcej jest ich w podrobach, grzybach i czekoladzie. Zdrowa dieta bazuje...

Dieta w chorobach nerek Preparaty pochodzenia naturalnego na infekcje dróg moczowych

Wyziębienie organizmu, przerost gruczołu krokowego, infekcje dróg rodnych, ciąża, okres pomenopauzalny, to najczęstsze przyczyny powstawania stanów zapalnych dróg moczowych. Statystycznie częściej występują one u kobiet, u...

Dieta w chorobach nerek Dieta w kamicy szczawianowej

Kamica szczawianowa jest chorobą polegającą na odkładaniu się w drogach moczowych kamieni szczawianowych. Jak zauważono, stężenie szczawianów w moczu jest znacznie większe po spożyciu produktów zawierających wspomniane związki. Z tego...

Diety dla chorych Dieta w chorobach tarczycy

Zaburzenia pracy tarczycy leczy się głównie farmakologicznie, jednakże zastosowanie odpowiedniej diety wspomaga proces leczenia. Dieta w chorobach tarczycy to tak zwana dieta tarczycowa. Ma ona na celu przede wszystkim zapobieganie niedoborom ważnych...

Diety dla chorych Dieta w chorobach zapalnych jelit

Dieta w chorobach zapalnych jelit jest koniecznością. Osoby cierpiące na choroby jelit powinny szczególnie uważać na to, co spożywają. Nawet żywność powszechnie uważana za zdrową może nasilić schorzenie. Do takich produktów...

Dieta w chorobach prostaty
Diety dla chorych Dieta w chorobach prostaty

Przerost prostaty, czyli gruczołu krokowego, dotyczy niemal połowy mężczyzn powyżej 50 roku życia. W przebiegu tego schorzenia występuje utrudnione oddawanie moczu. Leczenie chorób prostaty jest w wielu przypadkach bardzo skuteczne, ale jego...

Depresja w chorobach neurologicznych: przyczyny Odtwórz wideo
Depresja i mania Depresja w chorobach neurologicznych: przyczyny

Chorobom neurologicznym, takim jak stwardnienie rozsiane czy choroba Alzheimera, dość często towarzyszy depresja. Trudno jest określić dokładne przyczyny takiego stanu rzeczy. Do stanów depresyjnych na pewno predestynują przewlekłe choroby obejmujące...

Depresja w chorobach neurologicznych Odtwórz wideo
Depresja i mania Depresja w chorobach neurologicznych

Depresja jest bardzo częstym powikłaniem chorób neurologicznych, takich jak stwardnienie rozsiane czy choroba Alzheimera. Szacuje się, że na zaburzenia depresyjne cierpi ponad połowa chorych na różnego rodzaju choroby neurologiczne. Depresja...

Zdjęcie RTG w chorobach reumatologicznych
Ortopedia i reumatologia Zdjęcie RTG w chorobach reumatologicznych

Zdjęcie RTG to obraz ciała, który powstał dzięki wyemitowanej dawce promieni rentgenowskich. Ten sposób wykorzystania promieniowania to wielki postęp w diagnostyce medycznej. Badanie RTG pomaga ustalić jaka choroba jest przyczyną wystąpienia...

Diagnostyka chorób prostaty Rezonans magnetyczny w chorobach prostaty

Obecnie najdokładniejszą metodą nieinwazyjnego badania gruczołu krokowego w przypadku raka stercza jest przezodbytnicze badanie ultrasonograficzne TRUS. Wykorzystując bliskie położenie prostaty w stosunku do odbytnicy, sonda TRUS dociera wręcz bezpośrednio...

pokaż 10 następnych