Dzieci się biją

Bójki wśród rodzeństwa zdarzają się kilka razy dziennie. Rodzice starają się im zapobiegać na różne sposoby. Starszemu rodzeństwu tłumaczą, że powinno być odpowiedzialniejsze, młodszemu zaś, że takie zachowanie jest złe i nie można postępować w taki sposób. Potem rodzice rozsądzają spory, wymierzają kary i nie widzą żadnej poprawy. Podczas bójki rodzeństwa można również w ogóle nie interweniować. Dzieci zdobędą więcej doświadczenia, jeśli rodzice przestaną angażować się w ich konflikty. Co robić, gdy dzieci się biją? Rozdzielać, stawiać do kąta, dawać klapsa, krzyczeć czy udawać, że nie ma problemu?

Wychowywanie dzieci

Rodzice uważają, że wychowanie dziecka polega na zapewnieniu mu bezpieczeństwa fizycznego, jak i emocjonalnego, na wskazywaniu właściwego sposobu postępowania, na nauce norm i zasad. Właśnie z tego powodu często zabierają decydujący głos w konfliktach między rodzeństwem. Tymczasem, zdaniem psychologów, dzieci bardzo szybko uczą się, jak wiele mogą ugrać od rodziców, jeśli pokażą się im jako cierpiący i pokrzywdzeni przez brata lub siostrę.

Odczuwają słodycz zemsty, gdy rodzice dokonują „sprawiedliwej” kary na rodzeństwie. Natomiast ukarane dziecko pozostaje w odczuciu niesprawiedliwości i krzywdy, złości i buntu. Wtedy najczęściej szuka okazji do rozładowania napięcia i na pewno odegra się na bracie lub siostrze, gdy podczas następnej bójki to ono pobiegnie do rodziców na skargę. Jest to tak zwana spirala konfliktu – zjawisko polegające na tym, że każde z dzieci stara się zaangażować rodziców i zagarnąć do swojej strony sporu. Często to właśnie młodsze rodzeństwo, po kłótni ze starszym, zaczyna szukać pomocy u rodziców. Dorośli najczęściej je popierają i tłumaczą starszemu, żeby nie biło, nie szarpało, nie dokuczało i nie zabierało zabawek młodszej siostrze lub młodszemu bratu, ponieważ jest mniejsza/mniejszy, wrażliwszy/wrażliwsza itd.

Młodsze rodzeństwo błyskawicznie uczy się pozostawania w roli ofiary. Rodzice, którzy podejmują się rozsądzania dziecięcych konfliktów, typują winnego (tego, który zaczął bójkę) i jego ofiarę. Jeśli schemat się powtarza, rodzice muszą dokładnie przyjrzeć się rodzeństwu i zastanowić się, czy ich zachowanie nie sprzyja pozostawaniu dzieci w tych samych rolach. Jeśli rodzice utrwalają ten schemat swoimi reakcjami, to muszą wiedzieć, że to nie wpłynie korzystnie na sposób radzenia sobie dzieci w przyszłości.

Jak wychować grzeczne dziecko?

Oto kilka zasad.

• Brak reakcji na kłótnie – kiedy z dziecinnego pokoju dochodzą odgłosy walki, rodzice powinni pomyśleć, że z konfliktu pociechy wyniosą ważne doświadczenie.
• Opisywanie sytuacji konfliktowej – kiedy płacz i podniesione głosy narastają, rodzice powinni wejść do pokoju i starać się opisać dzieciom, co widzą i słyszą, np.: „Słyszę, że krzyczycie na siebie coraz głośniej, a Kasia płacze. Widzę, że wyrywacie sobie lalki. Wasze krzyki przeszkadzają mi w pracy. Mam nadzieję, że się dogadacie w sprawie tej lalki ciszej i spokojniej. Przypominam, że lalką rządzi ten, kto jest jej właścicielem”.
• Rozdzielanie bijących się dzieci – nie należy dociekać, kto jest winnym. Dzieci należy ustawić w przeciwnych kątach w pokoju i kazać im się tam uspokoić w ciągu 5 minut, a potem nakłonić do spokojnego rozwiązania konfliktu. Ważne, aby każde dziecko otrzymało takie samo pouczenie od rodziców.

Dzięki tym metodom, agresja u dzieci zostanie opanowana. Poza tym, w ten sposób rodzice okażą zaufanie swoim dzieciom, wyrażą troskę o nie oraz przypomną obowiązujące zasady i jeszcze raz potwierdzą konieczność ich przestrzegania. Dodatkowo podkreślą, że nie faworyzują żadnego z nich, ale darzą miłością rodzicielską zarówno młodszego, jak i starszego potomka.