Dziecko z ADHD w szkole

Według definicji ADHD objawy nadpobudliwości muszą pojawić się przed 7. rokiem życia. Często jednak dzieci z ADHD trafiają do specjalistów dopiero w młodszym wieku szkolnym. To właśnie wtedy rodzice zaczynają się szczególnie niepokoić.

Objawy ADHD

Różnice między dzieckiem z ADHD a jego rówieśnikami stają się coraz bardziej widoczne. Dzieje się tak pomimo braku istotnych różnic pod względem ilorazu inteligencji. 

Nadmierna impulsywność i nadruchliwość negatywnie wpływają na ocenę zachowania dziecka przez nauczycieli. Jest ono postrzegane jako nieposłuszne, niegrzeczne – dostaje etykietkę „trudnego ucznia”. Problemy w koncentracji i deficyty uwagi w znacznym stopniu utrudniają naukę i prowadzą do dodatkowo upośledzają funkcjonowanie dziecka w klasie. Niepowodzenia w szkole obniżają samoocenę dziecka, odbierają motywację do dalszej nauki i nierzadko prowadzą do zdobycia relatywnie niskiego poziomu wykształcenia w odniesieniu do posiadanych możliwości intelektualnych. Szkoła staje się źródłem porażek i wielu negatywnych informacji zwrotnych dla dziecka. Ciągle mu się coś nie udaje, dostaje uwagi, gorsze oceny, może być stawiane za antyprzykład dla pozostałych uczniów, rodzice są częściej wzywani do szkoły. Poszukiwanie akceptacji i uznania swoich możliwości w innych obszarach może się wiązać z chęcią zaimponowania rówieśnikom. Nietrudno wtedy o zachowania ryzykowne, używanie substancji psychoaktywnych (narkotyki, alkohol), wagarowanie, przemoc itp. Dla zwiększenia komfortu życia dziecka z ADHD, adekwatnego wykorzystania jego możliwości intelektualnych, a także dla uniknięcia kosztownych społecznie powikłań, ważne jest umiejętne wspieranie go w pokonywaniu trudności szkolnych.

Trudności dziecka z ADHD

Dziecku z ADHD trudno jest wysiedzieć w jednym miejscu przez nawet krótki czas, a co dopiero jeśli jest to 45 minut... Nie jest łatwo powstrzymać się przed wierceniem, wstawaniem z ławki i chodzeniem po klasie. Na domiar złego dziecko z ADHD ma trudności w zapamiętaniu nowego materiału, co wynika w dużej mierze z zaburzeń uwagi. Trudno jest mu wybrać z dużej ilości informacji te, które są istotne i na których powinno się skupić.

Łatwo się rozprasza pod wpływem konkurencyjnych bodźców, takich jak dźwięki zza okna, czy nawet pozostałe fragmenty czytanego tekstu. Dlatego też dużo łatwiej dziecku przyswoić materiał przekazany w postaci krótkich, zwięzłych, konkretnych zdań, w punktach, wyróżniony w tekście np. innym typem czcionki. Trudności w koncentracji i utrzymaniu uwagi sprawiają, że dziecko czuje się często zdezorientowane, nie ma jasności, co powinno w tym momencie robić, ciężko mu zaplanować pracę. Sytuację dziecka z ADHD pogarsza fakt, że trudnościom wynikającym z niskiej koncentracji, nadmiernej impulsywności i ruchliwości często towarzyszy dysleksja (trudności w nauce czytania), dysortografia (popełnianie błędów ortograficznych pomimo znajomości reguł pisowni), dysgrafia (trudności w pisaniu) czy dyskalkulia (zaburzenie zdolności matematycznych).

Czytanie, pisanie i liczenie, to umiejętności, na które szkoła kładzie szczególny nacisk. Pozwalają one uczniom gromadzić i komunikować wiedzę, a co za tym idzie pomagają poznawać i organizować sobie otaczający świat. Deficyty w tych obszarach są więc dużą trudnością dla dziecka i dodatkowo zmniejszają szanse na sukces w edukacji, a co za tym idzie możliwość osiągnięcia przyjemności i satysfakcji.
Z wymienionymi specyficznymi trudnościami szkolnymi nierzadko współwystępują u dziecka z ADHD zaburzenia językowe. Mogą przejawiać się m.in w zbyt szybkim i głośnym mówieniu, częstym odbieganiu od tematu, braku umiejętności budowania poprawnych wypowiedzi pod względem stylistycznym i gramatycznym, nie przestrzeganiu ogólnie przyjętych zasad prowadzenia konwersacji. To kolejny czynnik znacznie utrudniający zdobywanie wiedzy i odnoszenie sukcesów szkolnych. Co więcej, zaburzenia językowe znacznie upośledzają możliwości komunikacji z rówieśnikami i z dorosłymi, co może prowadzić do izolacji, poczucia osamotnienia i dalej – niskiej samooceny.

Zachowanie dziecka z ADHD

Zachowanie dziecka z ADHD w klasie i na przerwach jest trudne do zaakceptowania przez nauczycieli i pozostałych uczniów. Może wprowadzać chaos i dezorganizację, a przez swoja powtarzalność być szczególnie męczące i irytujące. Dobrze jednak pamiętać, że samemu dziecku z nadpobudliwością też nie jest wygodnie. Ponosi ono ogromne konsekwencje swojego zaburzenia, któremu ani ono, ani nikt inny nie jest winny. Stworzenie dziecku odpowiednich warunków do nauki pomaga w wykorzystaniu jego potencjału i złagodzeniu negatywnych skutków ADHD. Szkoła nie musi być dla niego koszmarem.