Enterostomia

Weryfikacja merytoryczna:

Lek. Tomasz Makos - lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu gastroenterologii i onkologii klinicznej.

Enterostomia jest procedurą, podczas której chirurg poprzez nacięcie powłoki brzusznej dostaje się do jelita cienkiego, a powstały w ten sposób otwór umożliwia mu drenaż. Miejsce otwarcia nazywane jest stomią. Stomia umożliwia odprowadzanie na zewnątrz gazów i kału. Enterostomia może być czasowa lub stała. Nazwa różni się w zależności od części jelita, które jest używane do jej tworzenia. Jeśli dotyczy jelita krętego, (najniższego z trzech części jelita cienkiego), operacja nazywana jest ileostomią. Jeśli zaś dotyczy jelita czczego, które jest środkowym odcinkiem jelita cienkiego, operacja nosi nazwę unostomii. Niektórzy ludzie używają słowa "stomia" do określania wszystkich rodzajów enterostomii.

Wskazania do enterostomii

Enterostomie są stosowane w celu otwarcia nowego przejścia dla gazów i kału, gdy normalne funkcjonowanie jelit zostanie zaburzone lub gdy choroba jelit nie może być leczona lekami bądź za pomocą mniej radykalnej operacji. W zależności od rodzaju zabiegu i jego rozległości stomię wykonuje się na pewien czas lub na stałe. Stomię definitywną wykonuje się po usunięciu odbytnicy i odbytu a także w przypadkach nieoperacyjnych nowotworów, które w znaczny sposób zwężają światło jelita. Stomię czasową wykonuje się w celu łatwiejszego gojenia zespolonego na nowo jelita po wycięciu zmian nienowotworowych np. polipów jelita. Daje  to także możliwość poprawy stanu ogólnego pacjenta.

Kiedy stosuje się enterostomię?

• Segmentalne zapalenie jelita,
• Leczenie ran postrzałowych lub innych penetrujących ran brzucha,
• Umieszczenie rurki do usunięcia karmienia jelitowego,
• Usunięcie chorej części jelita. W chorobie Crohna, polipowatości rodzinnej i wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego, 
• Leczenie zaawansowanego raka lub innych przyczyn niedrożności jelit.

Przygotowanie do enterostomii i możliwe powikłania

Przed zabiegiem założenia stomii pacjent powinien być poinformowany o konieczności wykonania stomii. Wiele pacjentów normalnie funkcjonuje z workiem stomijnym, choć początkowo może to wydawać się niemożliwie. Przed zabiegiem powinno być określone miejsce, w którym będzie umieszczona stomia, tak by położenie nie utrudniało prawidłowej pielęgnacji worka stomijnego, a także by ograniczyć możliwość zakażenia fekaliami rany pooperacyjnej. Miejsce założenia worka stomijnego jest dobierane indywidualnie. Prawidłowa higiena i pielęgnacja worka stomijnego nie sprawiają wiele trudności, nie są również krępujące dla tych, którzy opanowali obsługę zestawu stomijnego. W Polsce istnieje wiele poradni „chorych ze stomią”, w których pacjenci otrzymają profesjonalną pomoc medyczną, jak również wsparcie psychologiczne w razie potrzeby.

Jak każdy zabieg chirurgiczny enterostomie mogą spowodować:

• Podrażnienia skóry spowodowane przez wyciek płynów trawiennych na skórę wokół przetoki są najczęstszym powikłaniem,
• Biegunka,
• Kamienie żółciowe lub kamienie w drogach moczowych,
• Zapalenie jelita cienkiego,
• Niedrożność jelit,
• Krwawienie z żylaków, krwawienie z naczyń krwionośnych wokół przetoki.