Ferrytyna

Ferrytyna to rodzaj białka obecnego we wszystkich komórkach organizmu - w szpiku kostnym, mięśniach, śledzionie, ale przede wszystkim w wątrobie. Białko to pełni bardzo ważną rolę w organizmie - magazynuje zapasy żelaza. Badanie poziomu ferrytyny jest najlepszym sposobem oceniającym poziom żelaza w organizmie. Pomaga stwierdzić, czy w organizmie brakuje lub czy jest nadmiar żelaza, zanim zaczną pojawiać się tego objawy. Dzięki badaniu poziomu ferrytyny w surowicy krwi można szybko stwierdzić niedobór żelaza lub przeładowanie żelazem (hemochromatozę).

Kiedy wykonywane jest badanie ferrytyny?

Badanie poziomu ferrytyny zleca się przy podejrzeniu problemów z poziomem żelaza we krwi oraz w przypadku leczenia niedoboru żelaza - można skontrolować efektywność terapii.

Badanie ferrytyny wykonywane jest, aby ocenić, czy żelazo zostaje magazynowane  w organizmie. Chociaż ferrytyna nie jest jedynym białkiem wiążącym żelazo we krwi (żelazo wiązane jest także przez hemosyderynę i w niewielkiej ilości krąży w postaci wolnej) to wiąże je w większości - u kobiet 80%, a u mężczyzn ok. 70%. Oznaczanie poziomu ferrytyny zalecane jest w przypadkach, gdy podczas badania hematokrytu i hemoglobiny, stwierdza się ich obniżony poziom. Szczególnie, gdy erytrocyty zawierają znacznie mniejszą ilość hemoglobiny i są bardzo małej wielkości, a więc występuje niedobarwliwość hipochromia i mikrocytoza. Badanie poziomu ferrytyny stosowane jest zatem w podejrzeniu niedokrwistości z niedoboru żelaza. Czasami lekarz zleca to badanie, gdy podejrzewany jest nadmiar żelaza w organizmie, wynikający z istnienia zaburzenia wrodzonego, jakim jest hemochromatoza lub hemosyderozy. To ostanie schorzenie to nadmierne przyswajanie żelaza w wyniku innej choroby lub jako powikłanie po wielokrotnej transfuzji krwi. 

Poziom ferrytyny zlecany jest, gdy występują takie objawy:

• łamliwość włosów i paznokci;
• prążki na paznokciach;
• zmiany na błonie śluzowej języka, gardła i przełyku;
• senność;
• bladość;
• omdlenia;
• bóle mięśni;
• zmniejszenie odporności;
• zaburzenia zdolności intelektualnych;
• pogorszenia nastroju;
• nerwowość;
• zawroty głowy;
• szum w uszach;
• przyśpieszenie akcji serca.

Objawy te mogą wskazywać na występowanie niedokrwistości z niedoboru żelaza.

Wyniki badania ferrytyny

Badanie poziomu ferrytyny to badanie krwi, a konkretnie surowicy. Do badania nie trzeba być na czczo. Próbka krwi pobierana jest najczęściej z żyły łokciowej lub z opuszki palca.

Norma ferrytyny jest inna dla mężczyzn i kobiet, odpowiednio:

• mężczyźni: 15 - 400 µg/l,
• kobiety: 10 - 200 µg/l.

Co oznacza nadmiar i niedobór ferrytyny?
Przyczyną niskiej ferrytyny jest niedobór żelaza. Może on być związany z obniżonym stężeniem białek w wyniku niedożywienia.

Przyczyny nadmiaru ferrytyny to:

• stany zapalne;
• reumatoidalne zapalenie stawów;
• uszkodzenie wątroby;
• martwica komórek wątroby;
• uszkodzenie śledziony;
• uszkodzenie komórek szpiku kostnego;
• przeładowanie żelazem (hemochromatoza pierwotna lub potransfuzyjna).

Przeładowanie żelazem może być następstwem niedokrwistości megaloblastycznej, aplastycznej, hemolitycznej.