Hematokryt

Hematokryt jest jednym z parametrów ocenianych w standardowym badaniu krwi. W typowym wydruku badania oznaczany jest skrótowo jako Ht lub HCT. Dostarcza on informacji, jaki procent krwi stanowią elementy morfotyczne, konkretnie erytrocyty, czyli czerwone krwinki. Morfologia krwi to podstawowe badanie diagnostyczne, które polega na ilościowym i jakościowym ocenieniu elementów strukturalnych krwi. To badanie krwi pozwala określić stan zdrowia badanego, poprzez wykrycie potencjalnych procesów chorobowych zachodzących w organizmie.

Jak wygląda badanie hematokrytu?

Hematokryt stanowi stosunek objętościowy skoagulowanych erytrocytów do objętości całej krwi, wyrażany w procentach bądź ułamkach. Klasyczny sposób oznaczenia wskaźnika hematokrytowego to metoda mikroskopowa lub mikrohematokrytowa, polegająca na kontrolowanym wirowaniu krwi w skalibrowanej kapilarze. Do badania pobierana jest próbka krwi z żyły łokciowej lub opuszki palca, natomiast z pięty u noworodków. Badanie poziomu hematokrytu polega na zmierzeniu względnej zawartości krwinek czerwonych we krwi. Wyrażony jest on jako % frakcji komórkowej krwi. Jeżeli np. zawartość hematokrytu wynosi 30%, oznacza to, że na 100 ml krwi przypada 30 ml krwinek czerwonych.

Wyniki badania hematokrytu

Wartość hematokrytu zależy od ilości krwinek czerwonych i ilości osocza krwi. Hematokryt ulega także zmianie, gdy następuje zmiana objętości. Przy zmniejszeniu objętości erytrocytów zmniejsza się wartość hematokrytu, analogicznie dzieje się przy zwiększeniu objętości krwinek czerwonych.

Normy hematokrytu zależą od wieku i płci i wynoszą odpowiednio:

• noworodki:  48 - 69%;
• 6. - 12. r.ż.:  35 - 45%;
• 13. - 18. r.ż. (dziewczynki): 36 - 46%;
• 13 - 18 r.ż. (chłopcy): 37 - 49%;
• dorośli – kobiety: 36 - 46%;
• dorośli – mężczyźni: 41 - 53%.

Wysoki hematokryt

Wzrost poziomu hematokrytu może być spowodowany przez:

• wzrost liczby krwinek czerwonych – nadkrwistość pierwotna (czerwienica prawdziwa); nadkrwistość wtórna (przebywanie na dużych wysokościach, nowotwory nerek, przewlekłe choroby płuc);
• stany zmniejszonej objętości krążącego osocza;
• wywołaną utratę osocza poprzez oparzenia, zapalenie otrzewnej;
• odwodnienia wywołane przez obfite biegunki, uporczywe wymioty, moczówkę prostą, nadmierne pocenie się.

Osoby zamieszkałe w górach mają fizjologicznie podwyższony hematokryt. Związane jest to z mniejszą zawartością tlenu wraz ze wzrostem wysokości.

Niski hematokryt

Spadek poziomu hematokrytu może być spowodowany przez:

• zmniejszenie liczby krwinek czerwonych w wyniku ostrego krwawienia;
• niedokrwistość z niedoboru żelaza czy inne rodzaje niedokrwistości;
• niedobory witamin i soli mineralnych;
• marskość wątroby;
• choroby szpiku kostnego (choroba popromienna, guzy, fibroza);
• choroby nowotworowe;
• przewodnienia;
• ciążę (zwłaszcza drugą połowę).

Badanie hematokrytu jest ważnym elementem całego badania morfologicznego krwi. Wraz z oznaczeniem innych wskaźników pozwala na określenie stanów chorobowych organizmu, szczególnie niedokrwistości czy nadkrwistości. Ważne jest rutynowe wykonywanie morfologii krwi, ponieważ wczesne wykrycie chorób, gdy często brak jest jeszcze widocznych objawów, zmniejsza czas i zwiększa skuteczność zastosowanego leczenia.