Hemoglobina

Hemoglobina (Hb, HGB) jest to białko, które zawierają krwinki czerwone, odpowiadające za przenoszenie tlenu do tkanek. Badanie hemoglobiny wykonywane jest podczas badania krwi, jakim jest morfologia, a więc podstawowe badanie diagnostyczne. Jej badanie umożliwia wykrycie obecność nieprawidłowej hemoglobiny we krwi. Poziom hemoglobiny zależny jest od wieku i płci. U kobiet jest mniejszy, ze względu na comiesięczną utratę pewnych ilości krwi podczas krwawienia miesiączkowego. Czasami oznaczany jest także hemoglobina glikowana.

Spis treści

Co to jest hemoglobina?

Hemoglobina oznaczona jest skrótem Hb lub HGB. Jest to białko zawarte w erytrocytach, którego zasadniczą funkcją jest przenoszenie tlenu z płuc do tkanek organizmu. Krwinek czerwonych jest najwięcej, stąd krew przyjmuje barwę czerwoną – jest to kolor krwi utlenionej (tętniczej).

Co wpływa na glikemię?

Takie dolegliwości jak: hamowanie wytwarzania glukozy w wątrobie i... »

Po dostarczeniu tlenu do miejsc docelowych, kolor krwi zmienia się na ciemnoczerwony (taką krew nazywamy żylną). Hemoglobina zbudowana jest z dwóch par podjednostek białkowych. Każda z podjednostek zawiera cząsteczkę hemu (grupa prostetyczna), w której centralnie znajduje się cząsteczka żelaza, dzięki której możliwe jest przenoszenie cząsteczki tlenu. Hem odpowiedzialny jest za czerwony kolor krwi. Dzięki czterem podjednostkom jedna cząsteczka hemoglobiny może przenieść od 1 do 4 cząsteczek tlenu.

W zależności od rodzaju podjednostek możemy wyróżnić kilka rodzajów hemoglobiny. Są to:

HbA (HbA1) (2α2β) – prawidłowa hemoglobina u dorosłych;
HbA2 (2α2δ) – prawidłowa hemoglobina u dorosłych, jej ilość to około 1,5% – 3% całkowitej hemoglobiny;
HbF (2α2γ) – hemoglobina płodowa, po urodzeniu jest zastępowana normalna hemoglobiną, ponieważ słabiej uwalnia tlen w tkankach przy wyższym ciśnieniu parcjalnym tlenu; w życiu płodowym jest bardzo ważna, ponieważ ma większe powinowactwo do tlenu niż zwykła hemoglobina HbA, odpowiedzialna jest za pobranie tlenu z krwi matki, przeniesienie go przez łożysko i uwolnienie w tkankach płodu; u dorosłych może występować w niewielkiej ilości - do 2% całkowitej hemoglobiny.

Badanie i normy hemoglobiny

Badanie poziomu hemoglobiny wykonuje się podczas badania krwi. Jest to podstawowe badanie diagnostyczne większości chorób. Krew może być pobrana z opuszki palca lub z żyły łokciowej, po wcześniejszym zdezynfekowaniu palca.

Stężenie hemoglobiny we krwi jest zależne od wieku, płci i szeregu różnych czynników. Dawniej istniało wiele metod określenia stężenia hemoglobiny. Obecnie, zgodnie z zaleceniem Międzynarodowego Komitetu Standaryzacji w Hematologii, powszechna jest metoda cyjanomethemoglobinowa, która stosowana może być jako metoda manualna. Wzrost stężenia hemoglobiny u dorosłych, zdrowych ludzi może być w sposób przybliżony wyliczany z wartości hematokrytu. Czasami oznaczana jest hemoglobina glikowana HbA1c, pomocna w ocenie występowania cukrzycy.

Normy ilościowe we krwi dorosłego człowieka wynoszą około 11,0 - 17,5 g/dl, jednak ze względu na różne metody pomiarowe każde laboratorium analityczne ustala własne normy. Należy zauważyć, iż fizyczne stężenie hemoglobiny u mężczyzn jest wyższe niż u kobiet.

Normy:

kobiety: 11,5 – 16,0 g/dl (7,2 – 10,0 mmol/l);
mężczyźni: 12,5 – 18,0 g/dl (7,8 – 11,3 mmol/l);
noworodki: 14,2 – 19,6 g/dl (8,8 – 12,2 mmol/l).

Niska hemoglobina, a więc obniżony poziom hemoglobiny jest na ogół spowodowany niedokrwistością i stanami przemęczenia organizmu. Wysoka hemoglobina, tj. zwiększone stężenie hemoglobiny zaś obserwuje się w nadkrwistości i w zaburzeniach gospodarki wodno-elektrolitowej.

Przypisy

Brunzel N.A. Diagnostyka laboratoryjna, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-264-5

Dunstan R. Interpretacja wyników badań laboratoryjnych, Via Medica, Gdańsk 2002, ISBN 83-89012-96-0

Kokot F., Kokot S. Badania laboratoryjne - zakres norm i interpretacja, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2711-X

Linki zewnętrzne

Objawy kliniczne i zmiany laboratoryjne w diagnostyce różnicowej niedokrwistości

Artykuły Hemoglobina

Haptoglobina

Haptoglobina (Hp) to tzw. białko ostrej fazy, czyli białko surowicy krwi syntezowane przez wątrobę, zmieniające stężenie we krwi w odpowiedzi na stany zapalne w organizmie, np. zapalenie jelit , ...

Dobowy profil glikemii

Dobowy profil glikemii wyznacza się poprzez pomiar stężenia glukozy we krwi , za pomocą glukometru, kilkakrotnie w ciągu doby. Tego typu samokontrola cukrzycy jest pomocna nie tylko w korygowaniu ...

Stężenie glukozy w osoczu po spożyciu pokarmu określane jest mianem glikemii poposiłkowej (PPG). Zazwyczaj rośnie ono 10 minut po rozpoczęciu jedzenia. Dzieje się tak wskutek wchłaniania wodorowęglowodanów. Jeśli chodzi o jej stężenie to w przypadku  zdrowych osób glikemia po nocnym 8-10-godzinnym okresie nieprzyjmowania pokarmu wynosi zazwyczaj 70--110 mg/dl (glikemia na czczo), zaś maksymalna wartość jest obecna 60 minut po rozpoczęciu spożywania pokarmów (rzadko przekracza 140 mg/dl i powraca do wartości sprzed posiłku w czasie 2-3 godzin). Przedłużenie czasu trwania PPG i jednocześnie podwyższenie jej wartości powoduje hamowanie wytwarzania glukozy w wątrobie, zaburzenia wydzielania insuliny i glukagonu, a także wątrobowego wychwytu glukozy. Dzieje się tak u osób chorych na cukrzycę typu 1 i 2.<br />
<br />
Jeśli chodzi o czynniki od których zależy PPG to można wymienić tu: wydzielanie insuliny i glukagonu, a także ich  wpływ na metabolizm glukozy w wątrobie i tkankach obwodowych oraz wchłanianie wodorowęglanów.<br />
<br />
Dlaczego pomiar glikemii poposiłkowej jest tak istotny? Na to pytanie odpowie ekspert - prof. dr hab. Waldemar Karnafel, diabetolog.

Zapotrzebowanie na białko

Białko warunkuje prawidłowy rozwój organizmu. Jednakże nadmiar białka w diecie prowadzi do niewydolności nerek oraz wątroby, dlatego należy je spożywać w odpowiednich ilościach.

Niedobór żelaza

Żelazo jest pierwiastkiem, który zapobiega niedokrwistości, jak również jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Niedobór żelaza powoduje łamliwość paznokci i wypadanie włosów.

Złamanie otwarte

Złamanie otwarte to bardzo niebezpieczny typ złamania kości. Pojawiająca się rana jest łatwą drogą dla wniknięcia drobnoustrojów. Może dojść do trudnego do wyleczenia zakażenia tkanki kostnej.

Leczenie cery naczynkowej

Cera naczynkowa przysparza wielu problemów. Powoduje, że kobiety boją się, iż rumieńce na twarzy utrzymywać się będą dwie, trzy godziny po wejściu z mrozu do ciepłego pomieszczenia. Ponadto z ...

Cera naczynkowa wymaga specjalnej pielęgnacji. Z zaburzeniami naczynkowymi można walczyć przez zastosowanie dobrych kosmetyków lub leczenie zabiegowe.

Talasemia

Talasemia to choroba wrodzona, spowodowana przez nieprawidłowe tworzenie się łańcuchów hemoglobiny – białka, które pełni bardzo ważną rolę w naszym organizmie. Hemoglobina przenosi tlen i ...

Produkty zawierające żelazo

Produkty bogate w żelazo to podstawa żywieniowa kobiety, która jest w ciąży. Kobiety w tym szczególnym czasie powinny regularnie wykonywać badanie morfologiczne krwi na obecność żelaza. Jeśli ...

Żelazo we krwi

Żelazo we krwi jest ważnym parametrem w diagnozie różnych chorób. Pomiar stężenia tego mikroelementu pozwala na zdiagnozowanie choroby, jaką jest wrodzona hemochromatoza. Badanie stężenia żelaza ...

Anemia, inaczej niedokrwistość to zmniejszona ilość hemoglobiny we krwi, która jest najczęściej spowodowana niedoborem żelaza. Około 80% wszystkich rodzajów anemii wynikają właśnie z braku tego pierwiastka w organizmie. Główne przyczyny niedoboru żelaza to: niewłaściwa dieta uboga w mięso i warzywa zielone, typu szpinak czy sałata oraz duża utrata krwi z organizmu, np. w wyniku obfitych menstruacji. Czynniki, które wpływają na niski poziom żelaza to również upośledzenie wchłaniania z układu pokarmowego. Utrata krwi może być wynikiem poważnych obrażeń i urazów. Najczęściej dotyczy kobiet w młodym wieku, które mają zaburzenia miesiączkowania. Bardzo często problemy z krwawieniem pojawiają się u kobiet po menopauzie.<br />
<br />
Niedobór żelaza u mężczyzn pojawia się po przebytych zabiegach, np. usunięciu żołądka,  jelita lub w przebiegu niektórych dolegliwości, np. choroby Leśniewskiego Cohna, choroby trzewnej. Dodatkowo, dieta uboga w fosforany i szczawiany jest również przyczyną niedoboru żelaza u wielu panów.

Właściwości fizykochemiczne moczu

Właściwości fizykochemiczne moczu oznaczane są w badaniu ogólnym moczu , wykonywanym w przypadku podejrzenia chorób układu moczowego, chorób ogólnoustrojowych (jak cukrzyca czy nadciśnienie ...

Barwnik żółciowy, który jest rozpuszczalny w wodzie i może być obecny w moczu każdego zdrowego człowieka nosi nazwę urobilinogen.<br />
<br />
Jest on produktem metabolizmu bilirubiny i jego wydalanie na dobę powinno wynosić 0-4 mg (0-67 umol). Zwiększona ilość świadczy o wzmożonym wydalaniu urobilinogenu, czego symptomem jest bardziej intensywny, żółtawo-brązowy kolor. Takie zjawisko może być oznaką zwiększonej produkcji bilirubiny na przykład przy rozpadzie krwinek czerwonych (hemoliza) lub być objawem uszkodzenia wątroby (np. jej wirusowe zapalenie). Innym powodem takiego stanu rzeczy może być również jedzenie tłustych posiłków czy niedawno przebyty dość intensywny wysiłek fizyczny. Do wystąpienia tego zaburzenia może dojść również poprzez przewlekłe zaparcia, które powodują upośledzenie krążenia jelitowo-wątrobowego żółci, a więc nasilają produkcję urobilinogenu.<br />
<br />
Jak zinterpretować domowe badanie na obecność urobilinogenu w moczu? Wyczerpującej odpowiedzi na to zagadnienie udzieli krok po kroku Lekarz Łukasz Dubielecki.

Kruchość osmotyczna

Badanie kruchości osmotycznej pozwala wykryć czy krwinki czerwone mają skłonność do rozpadania się. Badanie wykonuje się, aby dowiedzieć się, czy u badanego występuje niedokrwistość hemolityczna ...

Szpiczak mnogi

Szpiczak mnogi (syn. szpiczak plazmocytowy, ang. multiple myeloma) to choroba, w której dochodzi do wzrostu liczby komórek plazmatycznych, zwanych plazmocytami. Plazmocyty są komórkami układu ...

Szpiczak jest nieco częściej diagnozowany u panów, za to aż dwukrotnie częściej pojawia się u przedstawicieli rasy czarnej niż u białej.

Co to jest toczeń rumieniowaty układowy, czyli historia wielkiego mistyfikatora

Toczeń rumieniowaty układowy to złożona choroba, która może mieć wiele różnorodnych objawów.

Rola składników pokarmowych

Pod pojęciem „składniki odżywcze” rozumie się wszystkie te substancje zawarte w pożywieniu, które muszą być dostarczone organizmowi, aby mógł on prawidłowo funkcjonować. Zalicza się do nich ...

Badanie krwi

Badania krwi są bardzo popularnym narzędziem diagnostycznym. Zarówno morfologia krwi, jak i pomiar cholesterolu czy glukozy może dać wiele informacji o tym, co dzieje się wewnątrz organizmu, a ...

Badania krwi mogą wykryć wiele nieprawidłowości w funkcjonowaniu organizmu.

Pytania do eksperta

Niski poziom hemoglobiny w badaniach krwi

Witam! Pracuję w charakterze wysiłkowym (trening fizyczny), objętość treningowa na poziomie 20 godzin tygodniowo. Dieta zbilansowana, różnorodna, od pewnego czasu regularnie robię badania krwi, ze względu na spadek wyników sportowych oraz zawroty głowy podczas sesji treningowych. Pomimo robionej już przerwy w okresie roztrenowania, poziom hemoglobiny nie wzrastał do wartości prawidłowych. Od ...

Odpowiada: lek. med. Magdalena Szymańska

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin