Histeria

Histeria jest poważnym zaburzeniem nerwicowym najczęściej o podłożu psychiczno-emocjonalnym. Charakteryzuje się stanem skrajnej nadpobudliwości emocjonalnej człowieka: nadmiernej ekstrawersji, wzmożonej emocjonalności i płaczliwości, a także demonstrowaniem zachowań, które są powodowane nieuzasadnionym lękiem o własne funkcjonowanie. Histeria jest chorobą trudną do zdiagnozowania i leczenia, z czasem przybiera coraz drastyczne formy, a brak terapii może spowodować uciążliwe skutki dla chorego i jego najbliższych.

Co to jest histeria?

Powszechne traktowanie histerii i histeryków oscyluje na granicy politowania i irytacji. W dużym procencie przypadków ataki histerii są kojarzone z „huśtawką emocjonalną”, a histeryk/histeryczka to osoba niepotrafiąca panować racjonalnie nad sytuacją, łatwo ulegająca nieuzasadnionym, silnym 
i skrajnym emocjom. Zatem histeria nie jest postrzegana jako poważne zaburzenie nerwicowe. Wręcz przeciwnie, histeria uważana jest za słabość psychiczną, a posiada na tyle pejoratywne zabarwienie emocjonalne, że wywołuje u świadków rozdrażnienie, zniecierpliwienie, irytację, a nawet politowanie. W potocznym znaczeniu histeryk to ktoś, kogo nie należy traktować poważnie, a jedynie ignorować do momentu ustabilizowania się jego emocji.

Medycyna traktuje histerię jako krytyczne zaburzenie równowagi nerwowej spowodowane przez urazy psychiczne lub przeciążenie układu nerwowego. Histerii towarzyszą objawy nerwicowe, wynikające z wewnętrznych cech osobowościowych człowieka. Kumulacja pewnych cech osobowościowych pod wpływem zaburzeń nerwicowych przybiera postać nagłych 
i nieoczekiwanych zmian nastroju, którym towarzyszą ataki histerii – reakcje zupełnie odmienne od powszechnie przyjętych. Stąd najbardziej charakterystyczne cechy histerii to: brak logicznego myślenia, szybkość nieprzemyślanego działania, agresywne lub zupełnie pasywne podejście do sytuacji, silne stany emocjonalne – płacz, lęk, agresja, krzyk itp.

Przyczyny histerii

Wszystkie choroby o podłożu neurologicznym, w tym także histeria, nie mają do końca określonych 
i udokumentowanych czynników je wywołujących. Na ich powstawanie wpływają predyspozycje neurologiczne i osobowościowe, a także okoliczności zewnętrzne.

Współczesna medycyna nie łączy histerii z genetyką czy nawet skłonnością do jej dziedziczenia. Badania naukowe potwierdzają, że wpływ na powstawanie histerycznych postaw mają pierwsze lata życia dziecka, kiedy to kształtuje się jego charakter i przyswajane są schematy pewnych zachowań. Wtedy pojawiają się zalążki trudności emocjonalnych i nerwic, w tym także histerii.

Większość specjalistów podkreśla, że podłożem histerii są lęk i brak możliwości obrony przed nim, odczuwana rozbieżność między możliwościami a osiągnięciami. Na ukształtowanie się osobowości histerycznej mają wpływ także: brak ciepła w dzieciństwie, nerwowi rodzice, frustracja, zazdrość 
i rywalizacja.

Objawy histerii

Ataki histerii często występują razem z dolegliwościami cielesnymi, m.in. bóle w jamie brzusznej, kołatanie 
i zaburzenia akcji serca, uczucie duszności w gardle i zaburzenia miesiączkowania u kobiet. Do tego można dołączyć: wymioty, uporczywą czkawkę, zawroty głowy, szumy w uszach, a nawet zatrzymanie oddawania moczu i wybroczyny w różnych miejscach ciała. Czasem pojawiają się znieczulenia niepokrywające się z unerwieniem anatomicznym oraz przeczulice. Wszystkie objawy cechuje duża zmienność i intensywność, w większości przypadków zależą od sugestywnych wpływów otoczenia.

Z ośrodkowych objawów neurologicznych podczas ataków histerii mogą wystąpić: napady drgawkowe, ślepota, niemota i głuchota, porażenia połowicze, a nawet zaburzenia chodzenia 
i stania, brak koordynacji ruchowej.

W psychologii mamy do czynienia z osobowością histeryczną, której dominującą cechą jest niedojrzałość emocjonalna, zmienność nastrojów, brak poczucia tożsamości, podległość osądom otoczenia. Histeryk zachowuje się przesadnie emocjonalnie, dlatego wywołuje wrażenie nieautentyczności czy teatralności. Nie jest to jednak świadome udawanie – wynika to 
z usposobienia osoby histerycznej, z właściwych jej sposobów reagowania. Osobowość histeryczną cechuje przewaga czynności instynktownych i umotywowanych uczuciowo nad logicznym rozumowaniem przyczynowo-skutkowym. Zdaniem Pawłowa, podczas ataku histerii podkora ma przewagę nad korą mózgową.

Osobowość histeryczna pozbawia się jednostkowej tożsamości, uzależnia się od otoczenia, jego aprobaty bądź oceny. Brak poczucia bezpieczeństwa wyraża się właśnie zależnością od innych, co doprowadza do zahamowania samodyscypliny, samoakceptacji i motywacji własnej, 
a wywołuje silną agresję i walkę emocjonalną.