Hormony a otyłość

Nadwagę rozpoznajemy, jeśli BMI wynosi 25–29,9, otyłość – przy BMI powyżej 30. BMI = masa ciała (kg)/wzrost do kwadratu (m²). Nadwaga lub otyłość występuje się w Polsce aż u 65% kobiet po menopauzie. Jest to odsetek alarmujący i to bynajmniej nie dlatego, że zbyt duża waga wywołuje negatywny efekt estetyczny i tym samym psychologiczny u dotkniętej nią kobiety.

Ten aspekt otyłości/nadwagi jest ważny, ale nie najistotniejszy. Otóż otyłość, szczególnie otyłość brzuszna (a ta dominuje u starszych pań), znacznie zwiększa ryzyko poważnych chorób prowadzących do śmierci lub zniedołężnienia.

Jak widać, lista chorób, do których może prowadzić otyłość, jest długa. Warto więc zapoznać się z przyczynami tej przypadłości u pań po menopauzie, aby wiedzieć, jak się jej ustrzec.

U około 60% kobiet występuje nagły wzrost masy ciała w okresie menopauzy. Tkanka tłuszczowa lokalizuje się na brzuchu (nieprawidłowo duży obwód w pasie to więcej niż 88 cm), podobnie jak u mężczyzn. U młodszych kobiet tłuszcz odkłada się natomiast zwykle na udach i pośladkach (otyłość gynoidalna, czyli „kobieca”). Nie do końca wiadomo, dlaczego tak się dzieje – skąd bierze się nagła tendencja do otyłości, i to tej „męskiej”. Wiadomo zaś, że najbardziej narażone na tę przypadłość są panie, które unikają aktywności fizycznej i nie potrafią powstrzymać apetytu związanego nieraz ze wzmożonym stresem, który przeżywają w tym okresie, oraz ze zmianami nastroju. Często mówi się też o zmianach w stężeniach różnych substancji we krwi, które wywołują apetyt na określony rodzaj pożywienia. W szczególności u kobiet po menopauzie wzrasta stężenie galaniny (związku odpowiedzialnego za apetyt na tłuszcz), a obniżeniu ulega stężenie neuropeptydu Y (związku odpowiedzialnego za apetyt na węglowodany). Zmiany te prowadzą do powstania nowych nawyków żywieniowych – preferencji pokarmów tłustych, bogatoenergetycznych. Następstwem tych zmian, przy braku wystarczającej aktywności fizycznej, jest tycie.

Czasem pacjentki zgłaszając się do lekarza w okresie przekwitania, wyrażają obawy, że proponowana przez niego hormonalna terapia zastępcza wywoła u nich wzrost masy ciała. Udowodniono jednakże, że hormony powodują wręcz polepszenie w zakresie zaburzeń związanych z otyłością (zaburzeń gospodarki lipidowej, zaburzeń tolerancji glukozy, czasem zwanych stanem przedcukrzycowym).Natomiast nierzadko obserwowany wzrost masy ciała o 1–2 kg w początkowym okresie HTZ spowodowany jest nagromadzeniem wody w tkankach i jest to efekt przejściowy. A zatem jeśli otyłość pojawia się w czasie stosowania HTZ, winą za to obarczyć należy dodatni bilans energetyczny (zbyt dużą ilość tłuszczu w diecie, zbyt mało ruchu), niewywołany jednak przyjmowaniem hormonów.

Sposoby na otyłość przy menopauzie

Jeśli kobieta po menopauzie cierpi na otyłość lub nadwagę i jest gotowa podjąć walkę z nadmiarem tkanki tłuszczowej, powinna przyswoić sobie kilka podstawowych zasad stosowanych w odchudzaniu i dotyczących diety:
  • zmniejszyć liczbę spożywanych pokarmów, najlepiej o połowę; nie jadać do syta,
  • jeść kilka razy dziennie (najlepiej 5 posiłków),
  • nie głodować,
  • w razie głodu jeść warzywa, NIE słodycze czy słone przekąski,
  • pić wodę mineralną, która w ogóle nie dostarcza kalorii; szklanka wody wypita na 10 minut przed posiłkiem istotnie ogranicza ilość spożytego pokarmu,
  • nie pić alkoholu (jest bardzo kaloryczny: 0,5 litra piwa dostarcza 225 kcal, 100 g wina wytrawnego – 95 kcal),
  • zapisywać zjadane pokarmy, liczyć kalorie,
  • nie spieszyć się przy jedzeniu, nie jeść w biegu,
  • unikać wszelkich pokarmów bogatych w tłuszcz,
  • jeść ostatni posiłek (kolację) ok. godziny 18.00.

Przy stosowaniu „reżimu” dietetycznego nie należy zapominać o dostarczeniu wszystkich niezbędnych składników odżywczych. Szczególnie ważne, w ramach profilaktyki osteoporozy u pań po menopauzie, są wapń i witamina D umożliwiająca jego wchłanianie z jelit. Pamiętajmy więc o kefirach, maślankach i jogurtach (z niską zawartością tłuszczu), które są jednocześnie produktami o dość niskiej kaloryczności. Oprócz tego obowiązują zasady zdrowego odżywiania się aktualne dla osób w każdym wieku, zarówno szczupłych, jak i otyłych: spożywanie dużej ilości świeżych warzyw i owoców, produktów zbożowych oraz – jako podstawowego źródła tłuszczów – białego sera i oliwy z oliwek, jedzenie ryb kilka razy w tygodniu. Często bardzo przydatna okazuje się wizyta u dietetyka, który pomoże zmienić złe nawyki żywieniowe.

Sama dieta może się jednak okazać mało skuteczna w pozbywaniu się zbędnych kilogramów. Nie zapominajmy, że każda forma ruchu powoduje spalanie kalorii! Najbardziej polecane formy wysiłku fizycznego w nadwadze to: bieganie, jazda na rowerze, aerobik, ćwiczenia na siłowni z małym obciążeniem. Przy czym spalanie tłuszczu rozpoczyna się dopiero po 30 minutach od początku ćwiczeń. Najlepiej więc ćwiczyć co najmniej 45 minut minimum 3 razy w tygodniu. Jeśli osoba otyła jest zupełnie niewytrenowana lub choruje, należy od początku unikać dużego wysiłku. Bardzo ważna jest w każdym razie regularność w aktywności fizycznej. 

W niektórych przypadkach, po konsultacji z lekarzem, rozważyć można stosowanie leków wspomagających odchudzanie się, np.: metforminy (Metformax, Glucophage, szczególnie u osób z cukrzycą typu 2, nadciśnieniem tętniczym), sibutraminy (Meridia), orlistatu (Alli). Osobom z bardzo dużym BMI (powyżej 35–40) czasem proponuje się zabiegi operacyjne (zmniejszanie żołądka, zakładanie opaski zmniejszającej pojemność żołądka i inne). 

Bibliografia

  • Gittleman A., MENOPAUZA: jak właściwie się odżywiać, żyć zdrowo i zachować seksapil w tym okresie, Mada, Warszawa 2009, ISBN 978-83-89624-56-7
  • Lewiński A., Menopauza bez tajemnic, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3139-7
  • Szurkowska M. Leczenie otyłości i towarzyszących zaburzeń metabolicznych, Krakowskie Wydawnictwo Medyczne, Kraków 2006, ISBN 83-88203-30-4
  • Jarosz M., Kłosiewicz-Latoszek L., OTYŁOŚĆ - zapobieganie i leczenie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3468-X
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0
Komentarze
Wyloguj

Porady ekspertów

Do jakiego wieku można maksymalnie stosować HTZ?

Do jakiego wieku można maksymalnie stosować HTZ?

 Redakcja abcZdrowie Porady udziela Redakcja abcZdrowie Redakcja abcZdrowie.pl to zespół doświadczonych i zaangażowanych osób, z których wielu to eksperci z dziedziny medycyny, dla których dbałość o zdrowie to priorytet.
pokaż 5 następnych

Artykuły Hormonalna terapia zastępcza

Hormonalna terapia zastępcza Kiedy rozpocząć HTZ?

(...) w konsultacji z lekarzem.Coope J., Hormonalna terapia zastępcza w praktyce lekarza rodzinnego, Sanmedica, Warszawa 1996, ISBN 83-86516-22-4Skałba J., Hormonalna terapia zastępcza, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-2962-7Pertyński T., Diagnostyka ... przejście przez menopauzę, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2003, ISBN 83-7384-016-8(Hormonalna terapia zastępcza, czy stosować...

Przeciwwskazania do stosowania HTZOdtwórz wideo
Hormonalna terapia zastępcza Przeciwwskazania do stosowania HTZ

Hormonalna terapia zastępcza polega na uzupełnieniu niedoboru hormonów produkowanych przez jajniki w okresie menopauzalnym. Powinna być rozpoczęta jak najwcześniej, jak tylko pojawią się pierwsze objawy przekwitania. Terapię stosuje się przez około 8 lat, najczęściej trwa 3 lata i nie powoduje żadnych skutków ubocznych. Jednak nie wszystkie kobiety mogą być poddawane HTZ. Jakie są przeciwwskazania do hormonalnej terapii zastępczej? W trakcie stosowania HTZ mogą się ujawnić...

Czy wszystkie kobiety mogą być poddawane HTZ?Odtwórz wideo
Hormonalna terapia zastępcza Czy wszystkie kobiety mogą być poddawane HTZ?

W łagodzeniu objawów menopauzy stosuje się hormonalną terapię zastępczą, która bazuje na doustnym przyjmowaniu naturalnych estrogenów z pochodnymi progesteronów. HTZ stosuje się jednak w zależności od przypadku, więc pierwsza...

Czy HTZ może powodować nowotwory?Odtwórz wideo
Hormonalna terapia zastępcza Czy HTZ może powodować nowotwory?

W okresie menopauzy wiele kobiet decyduje się na tzw. hormonalną terapię zastępczą, która sprawia, że czas przekwitania nie są już tak dokuczliwy. Wczesnymi objawami, które najczęściej się pojawiają w tym wieku są: ogólna drażliwość,...

Hormony
Choroby i dolegliwości Hormony

Endokrynologia zajmuje się działaniem hormonów oraz związanymi z nimi chorobami. Choroby...

Otyłość
Układ pokarmowy Otyłość

Otyłość jest uważana za pandemię XXI wieku. Częstość występowania otyłości na świecie gwałtownie...

Waga a zdrowie Co to jest otyłość?

Kiedyś otyłość uważana była za symbol dobrobytu i bogactwa. Dziś jest to choroba cywilizacyjna....

Przyczyny żylaków Otyłość a żylaki

Żylaki kończyn dolnych to najczęstsza postać przewlekłej niewydolności żylnej. W krajach uprzemysłowionych...

Przyczyny depresji Otyłość a depresja

Otyłość jest dla wielu ludzi poważnym problemem. Tryb życia zmienił się: ludzie nie mają na...

Przyczyny trądziku Hormony a trądzik

Częstą przyczyną trądziku jest zwiększona produkcja hormonów płciowych w okresie poprzedzającym...

Odżywki dla sportowców Hormony wzrostu

Hormon wzrostu przyśpiesza przyrost masy mięśniowej organizmu poprzez zwiększenie syntezy białek i gromadzenie azotu. Jakie są znane stymulatory hormonu wzrostu i jak taki hormon działa?

Waga a zdrowie Otyłość u kobiet

Otyłość i nadwaga to dwa schorzenia uznane za choroby cywilizacyjne. Otyłość u kobiet to zazwyczaj otyłość udowo-pośladkowa. Nazwa ta powstała od miejsca, w którym gromadzi się nadmiar tłuszczu.

Hormony w menopauzie
Hormonalna terapia zastępcza Hormony w menopauzie

Menopauza jest naturalnym procesem, który przechodzi każda kobieta w określonym wieku....

Ból brzucha a hormony
Ból brzucha u kobiet Ból brzucha a hormony

Endokrynologia jest nauką o gruczołach i hormonach, które kontrolują wszystkie funkcje...

Łysienie a zmiany hormonalne Hormony tarczycowe a łysienie

Prawidłowe poziomy hormonów tarczycy nie mają wpływu na włosy i postęp procesu łysienia....

Przyczyny raka piersi Hormony a rak piersi

Rak piersi jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet (ok. 20% zachorowań na nowotwory...

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij