Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Jak radzić sobie w sytuacji kryzysowej?

1. Śmierć bliskiej osoby a depresja

Znacząca, dotkliwa strata – a nawet sama jej groźba – należy do najczęstszych czynników, wywołujących depresję. Większość ludzi po bolesnym okresie smutku i żałoby, wraca z czasem do równowagi, ale niektórzy pogrążają się w depresji. Chorzy często wiążą jej wystąpienie z niedawno przeżytą śmiercią bliskiej osoby. Dla dziecka czy nastolatka szczególnie trudne bywa osiągnięcie równowagi emocjonalnej po śmierci rodzica. Inne straty, np. zwolnienie z pracy, mogą również wyzwolić depresję. Osoby mające za sobą epizod (czy epizody) depresji, są podatniejsi na jej nawrót w następstwie przyszłych dramatów życiowych.

2. Nieudany związek a depresja

Epizod depresji mogą wywołać konflikty w małżeństwie lub związku partnerskim. Szczególnie usposabia do niej rozwód, lub zerwanie długotrwałej, ważnej relacji. Jak wynika z badań, ryzyko depresji w grupie osób rozwiedzionych, lub żyjących 
w separacji, jest dwukrotnie wyższe w porównaniu z grupą osób żyjących w stabilnych małżeństwach. Trwałe związki uczuciowe nie eliminują stresu. Ale wydają się „amortyzować” życiowe wstrząsy i tym samym zapewnić pewną ochronę, przed wewnętrzną destabilizacją.

3. Sytuacje stresowe a wydarzenia życiowe

Stres, zgodnie z jego teorią, zostaje wywołany przez każdą większą zmianę w życiu – zarówno na gorsze, jak i na lepsze. Dowolne wydarzenie, ale o istotnym ciężarze gatunkowym, może więc zwiększać ryzyko depresji, zwłaszcza u ludzi, predysponowanych do niej genetycznie. Wśród czynników z tej kategorii można wymienić:

  • traumatyczne przeżycia w rodzaju katastrofy czy groźnego wypadku samochodowego,
  • naturalne przełomowe momenty ludzkiego życia, jak np. okres dojrzewania, podjęcie pierwszej pracy czy przejście na emeryturę.

To, w jaki sposób stawiamy czoło tym doniosłym zmianom, zależy od naszej ogólnej postawy życiowej, charakteru, osobistej sytuacji i wielu jeszcze innych czynników. Niektórzy mogą przeżywać zakończenie kariery zawodowej jako wielką stratę i zdradzać z tego powodu objawy depresji, podczas gdy inni powitają je 
z ulgą, czy nawet z radością, jako odzyskaną wolność czy szansę na zajęcie się tym, o czym od dawna marzyli.

4. Stres a praca zawodowa

Niezliczone reportaże, filmy i komiksy potwierdzają wszechobecność stresu 
w życiu współczesnych pracowników. Jak wynika z niektórych badań, firmy tracą rocznie około 16 dni roboczych na jednego pracownika, wyłącznie z powodu następstw stresu, stanów lękowych i depresji. Pracujące matki dodatkowo zmagają się ze stresem „dwóch etatów”, ponieważ prowadzenie domu i wychowanie dzieci, obciążają je w znacznie większym stopniu niż mężczyzn. Według badań macierzyństwo dodaje kobietom racjonalnej 
i emocjonalnej motywacji do pracy, choć jednocześnie w sposób istotny obciąża je fizycznie 
i psychicznie, zwiększając tym samym ryzyko wystąpienia depresji.

5. Sposoby radzenia sobie z sytuacją kryzysową

Jedną z ważniejszych przyczyn, z których jedni pogrążają się w depresji, 
w następstwie różnorodnych problemów życiowych, podczas, gdy inni pokonują porównywalne, czy nawet obiektywnie większe przeszkody z sukcesem, jest indywidualny styl radzenia sobie z trudnościami. Aktywne podejście do problemów, nastawione na poszukiwanie rozwiązań (styl zadaniowy), wydaje się chronić przed depresją znacznie bardziej niż podejście bierne i skoncentrowane na emocjach. Można wskazać na kilka taktyk radzenia sobie z sytuacją kryzysową związane ze strategią zadaniową:

  • monitorowanie stresu,
  • strukturalizacja 
i wykorzystywanie umiejętności społecznych.

Monitorowanie stresu polega na uświadamianiu sobie zwiększonego napięcia oraz możliwych przyczyn tego stanu, zaś strukturalizacja polega na zbieraniu informacji o stresorze, przeglądzie dostępnych zasobów i planowaniu sposobu ich wykorzystania. umiejętności społeczne dotyczą asertywności, wchodzenia w bliskie związki 
i ujawniania siebie. Można je wykorzystywać w radzeniu sobie z sytuacją kryzysową za pomocą wsparcia społecznego.

6. Cechy stylu pozytywnego radzenia sobie z sytuacjami kryzysowymi

Do głównych cech pozytywnego stylu radzenia sobie z trudnościami, należą:

  • obecność silnej, osobistej „grupy wsparcia”, złożonej z przyjaciół i członków rodziny,
  • predyspozycje do dostrzegania dobrych stron, nawet w sytuacjach trudnych 
i problematycznych,
  • szerokie wykorzystywanie umiejętności rozwiązywania problemów,
  • dzielenia się własnymi problemami i obawami z innymi i podtrzymywanie relacji przyjaźni.

7. Sposoby radzenia sobie w sytuacji kryzysowej

  • uznanie faktu, że ból jest normalną reakcją emocjonalną – doświadczanie bólu nie jest stanem pożądanym, ale jest jednocześnie naturalną reakcją na sytuację, zdarzenie, stratę, która miała dla nas ogromne znaczenie,
  • pozwolenie sobie na przeżywanie uczuć – wiele osób myśli: „Już dawno powinnam się z tym uporać”, „Nie powinienem pozwalać, żeby to tak bardzo bolało”, „Mam ochotę płakać, jak dziecko”, „Muszę być silny”. Tacy ludzie doświadczają uczuć, ale nie chcą się do nich przyznać, wypierają je ze świadomości, często myśląc o sobie krytycznie,
  • pozwolenie sobie na wyrażanie uczuć – wyrażanie bolesnych uczuć jest zdrowe, szczególnie, jeśli możemy opowiadać o swoich emocjach osobie, która nas słucha, do której mamy zaufanie, której na nas zależy i która nas nie osądza. Przyjaciele mówią czasem: „Będzie dobrze. Wszystko się jakoś ułoży. Dasz sobie radę”. Mają dobre intencje, ale w ich słowach kryje się sugestia, że nie powinniśmy płakać, ani się smucić. Zaprzeczanie uczuciom w niczym nie pomaga, przeciwnie, przeszkadza w ich wyrażaniu i w odzyskiwaniu równowagi.
  • utrzymywanie kontaktu z przyjaciółmi i z członkami rodziny, którzy potrafią nas wesprzeć – kiedy próbujemy leczyć emocjonalne rany, nie powinniśmy myśleć o tym, że musimy być dzielni i samodzielnie dać sobie radę ze wszystkim,
  • utrzymywanie realistycznego spojrzenia na życie i na własną osobę – trzeba odważnie spojrzeć na swoje życie, na siebie samego, na to, co pozytywne 
i negatywne. Wiele osób uczy się wyrażać swoje uczucia i zachowuje realistyczną ocenę rzeczywistości, dzięki prowadzeniu dziennika. Warto przelewać na papier najgłębsze emocje (suche opisywanie faktów nie pomaga, lepiej jest pisać od serca),

Angażowanie się w rozwiązywanie problemów w taki sposób, by możliwy był powrót do zdrowia – w chwili głębokiej żałoby lub rozpaczy, często jest to trudne, ale warto się zmobilizować. Odnoszenie choćby drobnych sukcesów (metodą małych kroków) w sytuacjach kryzysowych, jest budujące, wyzwala energię do dalszych działań, pozytywnie wpływa na samoocenę, daje poczucie sprawstwa, a co istotne, pozwala na odzyskiwanie kontroli nad własnym życiem.

Bibliografia

  • Beck J., Terapia poznawcza – podstawy i zagadnienia szczegółowe, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2005, ISBN 83-233-1986-3.
  • Briers S., Pokonaj depresję, stres i lęk, czyli terapia poznawczo-behawioralna w praktyce, Samo Sedno, Warszawa 2011, ISBN 978-83-62482-37-5.
  • Heszen I., Sęk H., Psychologia zdrowia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007, ISBN 83-01-15050-1.
  • Klimasiński K., Elementy psychopatologii i psychologii klinicznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2000, ISBN 83-233-1414-4.
Psycholog Izabela Gieryszewska,
Komentarze

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Stres - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Stres
Stres

Codzienny stres

(...) takiego zachowania nie jest wysoka temperatura. Jest nim stres. Reakcja naszego organizmu na oddziaływanie otoczenia. Czym jest stres? Dlaczego w ogóle występuje? Co sprawia, że każdy reaguje na niego na swój własny spos ... ótkiej wycieczki po zagadnieniach związanych ze stresem. Spis treści Skąd się wziął i czym jest stres? „Moje zainteresowanie biologią ... choć opisujące zupełnie inne sytuacje, mają wspólny mianownik. Jest nim stres. Sytuacja druga, jest...

Stres

Jak uniknąć nadmiaru czynników stresujących?

(...) kontrolowania najistotniejszych czynników wywołujących stres: Możemy kontrolować własne myśli. Możemy kontrolować własną sytuację ... brzmi – dużo! Stres emocjonalny i umysłowy powoduje taką samą hormonalną reakcję w organizmie jak stres fizyczny, chemiczny i termiczny. Człowiek, który jest w stanie zmniejszyć stres emocjonalny i umysłowy, może obniżyć ryzyko rozwoju ... , że przewlekły niekontrolowany stres emocjonalny i umysłowy wiązał się z 6-krotnie większym prawdopodobieństwem wywołania raka i...

Stres

Zapobieganie stresowi

Stres to uczucie, które powstaje w reakcji na określone zdarzenia. Reakcja na stres mobilizuje organizm do sprostania ... na stres ze względu na słaby układ nerwowy albo niski próg tolerancji na frustracje. Możemy myśleć o stresujących wydarzeniach w negatywnym rozumieniu. Wówczas stres wywołują takie sytuacje, jak: utrata pracy, trudności w domu lub w szkole. Jednak każda zmiana, nawet ta na lepsze, wywołuje stres, jak: ciąża, ślub czy zakup nowego domu. W idealnym świecie być może...

Stres

Skutki stresu

(...) całego organizmu może mieć długotrwała ekspozycja na stres. Stres mobilizuje, ułatwia koncentrację, czasem pomaga wykonać zadanie, ale tylko wtedy, gdy trwa krótko, a po nim możemy wypocząć. Zupełnie inne skutki niesie stres intensywny i przewlekły. Może ... stresu? Jak sytuacje stresowe wpływają na psychikę i jak podnieść odporność na stres? Spis treści Jak działa stres? Stres ... ? Stres dotyczy każdego człowieka bez względu na płeć czy wiek. Postęp cywilizacji czy też zmieniające się warunki...

Stres

Stres w ciąży

Stres jest zjawiskiem subiektywnym i może być definiowany jako fizyczne oraz psychiczne reakcje na sytuację, w kt ... . Czy urodzę zdrowe dziecko? Jak wychowam takiego maluszka? Jak sobie poradzę? Stres nasila się jeszcze bardziej, kiedy kobieta stoi ... . Jak stres wpływa na ciążę? Spis treści Stres a ciąża Krótkotrwały i lekki stres nie jest szkodliwy dla zdrowia mamy ani ... ótkim czasie, o tyle długotrwały stres jest już potencjalnie niebezpieczny. Szczególnie negatywne skutki dla rozwoju...

Stres

Joga - metoda na stres nie tylko dla kobiet!

(...) otoczeniu, bo podświadomie chcą bronić swoich najbliższych. Jak działa stres na nasz organizm, oddech i umysł? Organizm Stres zaburza ... i w dalszej kolejności do zawału serca lub udaru mózgu. Stres również wpływa na nasze mięśnie, kortyzol – zwany ... ów z University of California już nawet krótkotrwały stres zaburza pracę mózgu, negatywnie wpływając na funkcję uczenia się ... życia, jakim jest stres.Po pierwsze ruch – tłumaczy Wiktor Morgulec, dyplomowany nauczyciel jogi wg. metody B.K.S...

Stres

Cukrzyca a stres

Cukrzyca i stres to podwójny dyskomfort i napięcie emocjonalne. Choroba stanowi bowiem naturalne źr ... sobie z przeszkodami. W jaki sposób stres wpływa na cukrzycę? Jaki jest związek między cukrzycą a stresem? Jaki wpływ ma napięcie ... metabolicznymi. Co łączy cukrzycę i stres? Stres to stan mobilizacji sił organizmu, swoisty alarm dla człowieka, który komunikuje go: „Zacznij się bronić”. Każda potrzeba, zagrożenie czy wymagania ze strony środowiska to stres dla organizmu,...

Stres

Objawy stresu

(...) Stres jest nieodłącznym elementem naszego życia. Wielu z nas dotyka on ze wzmożoną siłą. Ciągłe bieganie, wieczny brak czasu, dom, praca – wszystko to wywołuje stres. Jak sobie z nim radzić, aby nie zwariować? Stres jest trudnym przeciwnikiem, ale da się z nim wygrać. Spis treści Przyczyny i skutki stresu Stres powoduje wiele czynników. Różne problemy, z którymi nie potrafimy sobie poradzić, często są bezpośrednią przyczyną stresu. Stres w pracy – może być spowodowany strachem przed...

Stres

Stres psychologiczny

Stres psychologiczny nie doczekał się uniwersalnej i powszechnie akceptowanej definicji. W znaczeniu potocznym kojarzony ... óre są spowodowane trudną sytuacją, przeciążeniem czy chorobą. Za stres psychologiczny można uznać taką zmianę w otoczeniu, kt ... ? Jakie są stresory i fazy reakcji na stres? Jak walczyć ze stresem? Spis treści Psychologia stresu Obecnie daje się wyróżnić trzy główne nurty koncepcji w ujmowaniu stresu psychologicznego: Stres rozumiany jako bodziec, sytuacja...

Stres

Przyczyny stresu

(...) na ulicy, chorobą, egzaminem, rozwodem itd. Stres towarzyszy człowiekowi od narodzin do śmierci. Jesteśmy na niego skazani, ale wiedza o stresie stanowi jeden ze sposobów redukcji lęku przed nim i dostrzegania jego pozytywnego wydźwięku. Stres ... . dystres i eustres. Wymienia się także konkretne fazy reakcji na sytuacje trudne, czynniki determinujące odporność na stres oraz sposoby walki ze stresem. Spis treści Rodzaje stresu Słownik psychologiczny rozróżnia dwa rodzaje stresu: stres...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500