Jak żyć z alkoholikiem?

Jak żyć z alkoholikiem? Jak sobie radzić z chorobą alkoholową członka rodziny? Te pytania zadaje niejedna kobieta, której przyszło borykać się z problemem alkoholizmu męża albo syna. Na tle choroby alkoholowej rozwijają się inne problemy rodziny – brak pieniędzy, demoralizacja dzieci, nadużycia seksualne, przemoc domowa itp. Kobiety bardzo często źle pojmują pomoc alkoholikowi. Zamiast zmobilizować go do walki z nałogiem, wspierają go w uzależnieniu, np. poprzez tłumaczenie go przed znajomymi, usprawiedliwianie jego „wybryków po alkoholu” albo podejmowanie dodatkowej pracy. W ten sposób rozwija się współuzależnienie, czyli koalkoholizm, charakteryzujący się uporczywym stresem i ciągłym pogotowiem emocjonalnym. Na czym polega współuzależnienie i jak sobie z nim radzić?

Spis treści:
  1. 1. Co to jest współuzależnienie?
  2. 2. Zachowania osoby współuzależnionej
  3. 3. Rady dla osób współuzależnionych

1. Co to jest współuzależnienie?

O współuzależnieniu mówi się często jako o „chorobie dobrych żon”, które intensyfikują swoje wysiłki, by zakamuflować fakt, że mąż ma problem z alkoholem. Współuzależnienie to życie z osobą uzależnioną, pełne negatywnych emocji, jak wstyd, poczucie winy, lęk, złość, poczucie krzywdy, żal, gniew, bezradność, cierpienie. Bardzo wiele osób współuzależnionych, najczęściej żon alkoholików, nie widzi potrzeby poszukiwania pomocy dla siebie samych i własnych dzieci. Całe życie koncentruje się wokół alkoholika i jego picia. Czym jest współuzależnienie? Nie ma jednej definicji. Współuzależnienie można rozumieć różnie, np. jako:

  • towarzyszenie nałogowcowi w jego uzależnieniu;
  • pozwalanie osobie uzależnionej na jej negatywne zachowania wobec nas samych oraz obsesyjne kontrolowanie zachowań uzależnionego;
  • wyuczone autodestrukcyjne zachowania, które utrudniają lub upośledzają zdolność przeżywania związku w oparciu o miłość i szacunek;
  • utrwaloną formę uczestnictwa w długotrwałej i niszczącej sytuacji życiowej.

Współuzależnienie nie dotyczy tylko i wyłącznie żon alkoholików. Współuzależnienie dotyczy każdego nałogu – hazardu, seksoholizmu, zakupoholizmu, lekomanii, narkomanii, hipochondrii, pracoholizmu, anoreksji itp. Współuzależnić może się każdy członek rodziny, np. córka, syn, matka. Do kouzależnienia dochodzi wówczas, gdy jeden partner wprowadza destrukcję, a drugi – dostosowuje się do tej destrukcji. Osoby współuzależnione mogą korzystać z pomocy placówek leczenia uzależnienia od alkoholu i współuzależnienia. Niestety, z takiego wsparcia korzysta bardzo mało osób. Utrudnieniem w zgłoszeniu się po pomoc są różnego rodzaju stereotypy i fałszywe przekonania, funkcjonujące w społeczeństwie, np.: „To nic nie zmieni”, „Co ludzie powiedzą”, „Dzieci muszą mieć ojca”, „Lepszy taki chłop niż żaden”, „Miłość małżeńska to poświęcenie”, „Nie mogę go zostawić, przecież ślubowałam na dobre i na złe” itp. Współuzależnione osoby nie chcą pomocy, bo nie widzą potrzeby pomagania sobie, wstydzą się oraz czują presję ukrywania i zaprzeczania problemowi. Czasem w wyniku współuzależnienia i kumulacji negatywnych przeżyć w sobie dochodzi do tragedii, np. zabójstwa męża alkoholika, który znęcał się nad dziećmi i maltretował żonę. Z rozpaczy i desperacji kobieta chwyta się najgorszego rozwiązania – albo morduje partnera, albo popełnia samobójstwo. Wcześniejsza interwencja i skorzystanie z pomocy terapeutycznej mogłyby uchronić przed najgorszym. Czasami jest jednak za późno.

2. Zachowania osoby współuzależnionej

Współuzależnienie to inaczej źle pojęta troska i pomoc osobie uzależnionej. To wsparcie, które zamiast pomagać, bardziej szkodzi. I to szkodzi wszystkim – i alkoholikowi, i partnerowi alkoholika, i dzieciom. Jak zachowuje się osoba współuzależniona?

  • Poddaje się rytmowi nałogu partnera. Zmienia godziny posiłków, obarcza dodatkowymi obowiązkami starsze dzieci, nakazuje zachować ciszę, bo „tatuś śpi i nie wolno mu przeszkadzać”, rezygnuje ze swoich potrzeb i planów.
  • Jest nadopiekuńcza, przez co nieświadomie zapewnia komfort dalszego picia. Wyręcza uzależnionego w obowiązkach domowych i opiece nad dziećmi, załatwia wszystkie sprawy, podejmuje dodatkową pracę, usprawiedliwia absencję męża alkoholika w pracy, spłaca długi partnera, kupuje piwo, opłaca detoksykację, załatwia zwolnienia lekarskie, ukrywa problem przed otoczeniem.
  • Godzi się na przemoc i obwinianie, znosi upokorzenia, pozwala wzbudzać w sobie poczucie winy: „Przez ciebie piję”, „Nie starasz się”, „Gdybyś była inna…”. Godzi się na lekceważenie, zdrady, romanse, pogardę, manipulacje, szantaże emocjonalne, gwałty małżeńskie. Spada jej poczucie własnej wartości, rezygnuje z prawa do szacunku i miłości oraz szans na rozwijanie własnych zainteresowań i kariery. Pozwala na utrwalenie się schematu: awantura, ciche dni i przeprosiny, które stanowią fazę miesiąca miodowego, by potem wszystko zaczęło się od początku – mimo składanych obietnic, partner znowu zaczyna pić.
  • Zaprzecza faktom. Mimo oczywistych dowodów, zaprzecza, że partner jest alkoholikiem. Dominuje zasada: „Rodzinnych brudów nie pierze się na zewnątrz”. Domownicy mają zakaz mówienia o rodzinnym problemie, jakim jest choroba alkoholowa, mają udawać, ze wszystko jest w porządku. Nierzadko dzieci są przymuszone do udawania radości i szczęścia rodzinnego, by zatuszować problem.
  • Nadmiernie kontroluje partnera. Przegląda notatki, listy, pliki w komputerze. Szpera po kieszeniach partnera, podsłuchuje rozmowy telefoniczne, podpytuje znajomych o zachowanie partnera, przyprowadza pijanego męża z imprez do domu, obwąchuje, śledzi, angażuje w obsesyjną kontrolę dzieci. Wymusza na alkoholiku składanie obietnic poprawy, szantażuje, że odejdzie, ale nie wprowadza słów w czyn. Jest niekonsekwentna i mało stanowcza.

Jeśli rozwiązujesz problemy męża alkoholika i starasz się łagodzić jego cierpienia, nie zważając na własne cierpienia i koszty emocjonalne, jeśli kłamiesz i usprawiedliwiasz jego negatywne zachowanie, ukrywasz jego złe postępki, nie pozwalasz źle się o nim wypowiadać, jeśli ignorujesz własne potrzeby, ciągle obwiniasz się za jego picie, jeśli czujesz się sfrustrowana, ale jednocześnie nie chcesz, by partner od ciebie odszedł, to niestety jesteś osobą współuzależnioną.

3. Rady dla osób współuzależnionych

Współuzależnienie jest to zespół zachowań mających na celu powstrzymanie osoby uzależnionej od picia. Zachowania te nie są jednak skuteczne, a paradoksalnie utrudniają alkoholikowi rozstanie się z nałogiem, potęgując cierpienia i poczucie bezradności u jego bliskich. Najlepszą obroną rodziny przed emocjonalnym wpływem alkoholizmu jest zdobycie wiedzy dotyczącej choroby oraz nauczenie się właściwego postępowania z alkoholikiem. Łatwo jest stać się częścią mechanizmu błędnego koła, zagubić się i ulec dezorientacji. Bywa nawet, że pomoc, której się udziela w jak najlepszej wierze, staje się dla osoby uzależnionej szkodliwa. Poczucie konieczności kontrolowania działań alkoholika, obarczanie się odpowiedzialnością za jego picie i koncentrowanie wysiłków na utrzymaniu go z daleka od alkoholu tworzą nad osobą pijącą parasol ochronny, nie pozwalają mu odczuć rzeczywistych konsekwencji picia i w efekcie podtrzymują rozwój nałogu. Ruchy takie, jak AA czy Al-Anon nie służą tylko osobom uzależnionym, ale także (a może przede wszystkim) tym, którzy z powodu choroby alkoholowej cierpią najbardziej – współuzależnionym.

Współuzależnienie to wspieranie osoby uzależnionej w jej nałogu, to dostosowanie się do niekorzystnej sytuacji życiowej. Współuzależnienie, podobnie jak sam nałóg alkoholowy, wymaga terapii. Dlaczego powstaje koalkoholizm? Bo osoba uzależniona odwołuje się do dobroci, życzliwości i wrażliwości partnera, apeluje do sumienia, by pomóc „cierpiącemu”. W ten sposób człowiek wpada w pułapkę współuzależnienia. Chce pomóc partnerowi, szkodząc sobie i utrwalając alkoholizm. Jak sobie pomóc? Jak wyrwać się z sideł współuzależnienia? Najważniejsza i najtrudniejsza jest konieczność zmiany myślenia osoby współuzależnionej. Trzeba przekierować uwagę z nadużywania alkoholu przez partnera na siebie i dzieci. Trzeba zdać sobie sprawę, że każdy odpowiada za siebie, że nie rozwiąże się problemów partnera, że nie przeżyje się za niego jego życia, że zamartwianie się o partnera alkoholika nie pomaga, że trzeba pozwolić mu sięgnąć dna, że nie wolno chronić go przed nieprzyjemnościami w związku z alkoholizmem.

  1. Pozwól partnerowi samodzielnie o sobie decydować, nawet jeśli to będą błędne decyzje.
  2. Nie przejmuj odpowiedzialności za czyny alkoholika.
  3. Zacznij czytać na temat alkoholizmu i koalkoholizmu.
  4. Przestań kontrolować i usprawiedliwiać występki alkoholika.
  5. Nazywaj rzeczy po imieniu – tatuś nie jest chory, ale jest pijany.
  6. Przestań pomagać alkoholikowi, zacznij pomagać sobie i dzieciom.
  7. Kochaj twardą i wymagającą miłością.
  8. Bądź konsekwentna – mów, co myślisz i rób, co mówisz.
  9. Poszukaj dla siebie wsparcia, np. w grupach Al-Anon.
  10. Nie pozwól się źle traktować ani obwiniać za picie męża.

Pamiętaj, że współuzależnienie to nie tylko towarzyszenie partnerowi w nałogu. To także stan, który wyniszcza i sprzyja zaburzeniom psychicznym, np. depresji, myślom samobójczym, wahaniom nastroju, samoodtrąceniu, chorobom psychosomatycznym, nerwicy, zaburzeniom seksualnym i innym nałogom (lekomanii itp.).

Bibliografia

  • Hellsten T., Wsparcie dla dorosłych dzieci alkoholików. Hipopotam w pokoju stołowym – dziedziczenie nałogu, pokonywanie wstydu, spotkanie z dzieckiem w sobie, wyjście ze współuzależnienia, Ravi, Łódź 2005, ISBN 83-7229-094-6.
  • Jampolsky L., Leczenie uzależnionej osobowości. Jak uwolnić się od nałogowych zachowań i uzależniających relacji, Czarna Owca, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7554-143-4.
  • Mellody B., Koniec współuzależnienia, Media Rodzina, Poznań 2000, ISBN 978-83-85594-58-1.
  • Mellody P., Toksyczne związki. Anatomia i terapia współuzależnienia, Jacek Santorski & Co, Warszawa 1993, ISBN 83-85386-45-9.
Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
0

Komentarze

Pytania do specjalistów

Depresja czy jak?

Wiem, że podobne pytanie już zostało zadane na tym forum, jednak nie wiem, gdzie indziej mogę znaleźć pomoc. Mam 16 lat, jestem dziewczyną. Zaczęło się chyba od tego, jak mój chłopak ze mną zerwał. Nie mogłam spać ani jeść przez tydzień, tzn. jadłam tylko...

Przeżywam kryzys w życiu rodzinnym

Czuję się samotna, choć mam 4 dzieci i męża. Mąż często wraca do domu pijany, dzieci nie słuchają co do nich mówię, najchętniej to bym z łóżka nie wstawała. W dzień często śpię, a potem mam wyrzuty, że nic nie zrobiłam. I tak w kółko. Mąż na to uwagi...

Odpowiada: Mgr Kamila Krocz Mgr Kamila Krocz
pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 2 odpowiedzi Spożywanie alkoholu przez chłopaka ~:

Witam, mam 25 lat, a mój chłopak 24 lata. Wydaje mi się, że jest alkoholikiem, a przynajmniej w tym kierunku zmierza. Na początku pił 2,3 piwa tygodniowo, teraz pije 2-4 razy wódkę. Raz jest to jeden drink raz kilka .

evelinka Pytania do specjalistów 4 odpowiedzi Nadużywanie alkoholu przez rodziców i awantury w domu evelinka:

Witajcie . Pisze do was w sprawie moich rodzicow poniewaz nauzywaja alkoholu . Martwie sie o nich i probowalam juz wiele razy ich jakos ograniczyc roznymi sposobami uciekalam z domu, plakalam, prosilam a do nich nie dociera tylko przez chwile a pozniej...

pokaż 5 następnych

Artykuły DDA

DDA DDA a depresja

(...) óżne zaburzenia psychiczne i zaburzenia osobowości. Dorosłe dzieci alkoholików (DDA) uciekają w uzależnienia od alkoholu i środk ... u DDA pojawia się depresja, która wymaga leczenia psychiatrycznego i psychoterapeutycznego. Dziecku,...

Ojciec alkoholik
DDA Ojciec alkoholik

(...) psychologicznej pojawił się nawet nowy termin, odnoszący się do dzieci wychowywanych w rodzinie z problemem alkoholowym – syndrom DDA ... alkoholik, jego żona i dzieci. Syndrom DDA Na czym polega syndrom DDA? Dorosłe Dzieci Alkoholików to dzieci wychowywane ... . DDA musiały w dzieciństwie szybko dorosnąć, ale w środku nadal pozostają dziećmi. Bezustannie towarzyszą im myśli o przykrej ... w życiu dorosłym. Prawie połowa DDA, która decyduje się na terapię, preferuje samotność. Związki zwykle kończą...

Diagnozowanie alkoholizmu Czy jesteś alkoholikiem?

Kiedy można mówić o uzależnieniu od alkoholu? Co świadczy o chorobie alkoholowej? Kiedy człowiek powinien się niepokoić, czy przypadkiem nie wpadł w sidła nałogu?

Egzema Jak żyć z atopią?

Atopia jest chorobą, na którą cierpi coraz więcej ludzi. Doskwiera osobom żyjącym zwłaszcza w miastach, gdzie występuje najwięcej alergenów, powietrze jest zanieczyszczone, a większość osób przebywa w klimatyzowanych pomieszczeniach. Schorzenie to jest uciążliwe, ale można z nim normalnie żyć...

Rozstanie Jak żyć po rozwodzie?

Nie każde małżeństwo trwa do końca życia. Relacje damsko-męskie bywają czasem naprawdę bardzo skomplikowane. Coraz więcej związków małżeńskich rozpada się z różnych przyczyn. Dla małżonków jest to zwykle duży cios. Życie po rozwodzie...

Celiakia Co to jest celiakia? Jak z nią żyć?

Co to jest celiakia? To choroba, która dotyka jelita cienkiego. Jej cechą charakterystyczną jest nietolerancja glutenu. Gluten to białko występujące w pszenicy, życie, jęczmieniu. Dieta bezglutenowa wyklucza więc możliwość spożywania produktów...

Jak żyć po stracie bliskiej osoby?
Żałoba i strata Jak żyć po stracie bliskiej osoby?

Jak przeżyć śmierć ukochanej osoby? Jak odnaleźć sens życia po utracie kogoś bliskiego? Jak wygląda proces żałoby? Jakie zadania stoją przed osobą pogrążoną w żałobie?

Co jeść, by długo żyć?
Bilansowanie zdrowej diety Co jeść, by długo żyć?

Z wiekiem coraz częściej mamy problemy zdrowotne, ale to wcale nie musi stać się regułą - przekonuje Jeffrey Blumberg, profesor z Uniwersytetu Tufts. Proces starzenia się jest co prawda nieuchronny, ale nie oznacza to, że każdy z nas, prędzej...

Chcesz żyć długo? Ćwicz!
Ćwiczenia Chcesz żyć długo? Ćwicz!

Wiele badań wskazuje, że ćwiczenia i aktywność fizyczna są kluczem do dłuższego życia w zdrowiu i dobrej kondycji. Korzyści płynące z aktywności fizycznej są nieocenione. Regularne ćwiczenia nie tylko pomagają w walce z nadwagą i otyłością, ale zmniejszają...

Jak długo można żyć z przeszczepionym sercem? Odtwórz wideo
Przeszczep serca Jak długo można żyć z przeszczepionym sercem?

Przeszczepione serce działa prawidłowo dopóki nie pojawią się w nim zmiany wieńcowe. W naczyniach wieńcowych z czasem pojawia się waskulopatia. Prawidłowe działanie przeszczepionego serca w większości zależy od tego, czy przeszczep się przyjął...

pokaż 10 następnych