Kontrowersje wokół szczepień

Szczepić się czy nie? Takie pytanie często dręczy rodziców i osoby narażone na choroby zakaźne. Szczepienia ochronne są jedną z najskuteczniejszych metod zapobiegania różnym chorobom. Istnieją obowiązkowe szczepienia dla dzieci, które są darmowe i przeprowadzane w określonym momencie życia dziecka. Rodzic powinien znać kalendarz szczepień ochronnych, by ich nie przegapić. Szczepionki podnoszą odporność organizmu u dzieci i dorosłych. Mimo to, szczepienia nadal budzą wiele wątpliwości i kontrowersji.

Spis treści

Rodzaje szczepionek

Wyróżniamy szczepionki żywe i martwe. W skład szczepionek żywych wchodzą żywe mikroby. Szczepienia ochronne tego typu szczepionkami szybko podnoszą odporność organizmu.

Szczepienia przeciw grypie

Grypa to ostra choroba zakaźna. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO)... »

Wystarczy podać zaledwie kilka dawek przypominających. Szczepionki żywe nie są polecane osobom, u których występują nieprawidłowości w układzie odpornościowym. Szczepionki martwe zawierają martwe lub oczyszczone fragmenty mikrobów. Organizm wolniej nabywa odporność.

Inne rodzaje szczepionek to szczepionki monowalentne i skojarzone. Szczepionki monowalentne są jednoskładnikowe. To znaczy, że jeden składnik wyrabia odporność organizmu na jedną chorobę. Szczepionki skojarzone mają wiele składników. Owe składniki podnoszą odporność organizmu na kilka chorób. Działają już po podaniu kilku dawek szczepionki. Wyróżniamy też następujące rodzaje szczepionek: szczepionki profilaktyczne, które zapobiegają infekcjom, terapeutyczne, które stosuje się na alergię i nowotwory.

Zalety i wady szczepionek

Wśród zalet szczepionek można wyróżnić fakt, iż:

szczepionki to jedna z najbezpieczniejszych metod, która podnosi odporność organizmu;
szczepionki wytwarzają tzw. pamięć immunologiczną. Oznacza to, że osoba, która zetknie się z mikrobem wywołującym daną chorobę, będzie na niego uodporniona. Pamięć immunologiczna czasami przechowywana jest w organizmie przez wiele lat;
nawet jeśli szczepienie nie pozwoli uniknąć choroby, to jednak złagodzi jej przebieg, a tym samym pozwoli uniknąć groźnych powikłań.

Z drugiej jednak strony istnieją pewne wady szczepień. Warto pamiętać, że:

szczepionki nie działają same. Organizm musi odpowiedzieć na nie. Jeżeli układ odpornościowy nie zareaguje, wówczas szczepionka nie przyniesie efektu;
szczepionki mogą wywołać reakcje niepożądane: gorączkę, wysypkę, powiększenie węzłów chłonnych.

Nawet jeśli dorośli zastanawiają się nad tym, czy szczepić się, czy nie, u dzieci te wątpliwości nie obowiązują. W kalendarzu szczepień zapisane są szczepienia obowiązkowe dla dzieci oraz szczepienia zalecane. Jedynie te drugie leżą w gestii rodzica, który może, ale nie musi na nie się zgodzić. Co prawda, są przypadki rodziców, którzy rezygnują z możliwości, jakie ich dzieciom dają szczepienia obowiązkowe, jednak muszą się oni liczyć z konsekwencjami takiego postępowania.

Szczepienia ochronne należy wykonywać przed podróżą za granicę. Należy zapoznać się z wymogami, jakie stawia dane państwo przed wjazdem na jego terytorium. Niektóre szczepienia ochronne trzeba rozpocząć kilka miesięcy przed wyjazdem. Dlatego jeśli planuje się dalszy wyjazd, warto zapoznać się z aktualnym kalendarzem szczepień.

Artykuły Kontrowersje wokół szczepień

Szczepienia skojarzone

Szczepienia skojarzone są jednym z rodzajów szczepionek przeciw chorobom zakaźnym. Choć spotykamy się z jedną lub dwoma takimi szczepionkami, np. podczas uodparniania na choroby dzieci, ...

Stany chorobowe związane z niewydolnością układu immunologicznego nazywa się niedoborem odporności. Jeśli więc pojawią się alarmujące objawy, należy niezwłocznie rozpocząć leczenie. Jest to bardzo ważne, bowiem niewydolność – choć może być zarówno łagodna, jak i przejściowa – w skrajnych przypadkach może też przybrać formę przewlekłego stanu, który będzie bezpośrednio zagrażać zdrowiu i życiu.<br />
<br />
Wyróżnia się zaburzenia odporności pierwotne, czyli związane z mechanizmem doprowadzającym do jej obniżenia, a także wtórne, będące następstwem innego czynnika, np. choroby, stosowanych leków, czynników środowiskowych czy terapeutycznych.<br />
<br />
Zaburzenia pierwotne ujawniają się już w dzieciństwie i dotyczą 1/10000 urodzeń. Są one wrodzonymi, uwarunkowanymi genetycznie defektami układu immunologicznego. Ich przyczyną jest nieprawidłowa produkcja przeciwciał, rzadziej zaburzona odpowiedź komórkowa, fagocytoza oraz niedobory dopełniacza.<br />
<br />
Jakie objawy pojawiające się u dzieci powinny zaniepokoić? Na ten temat powie więcej prof. dr hab. Adam Jankowski, pediatra, immunolog.

Powikłania po szczepieniu

Dolegliwości po szczepieniu Szczepienia to temat dość kontrowersyjny. Zdaje się, że zwolenników szczepień jest tyle samo, co ich przeciwników. Zasadniczo istnieją dwa rodzaje powikłań po ...

Szczepienia ochronne

Ze szczepieniami spotykamy się już od dziecka. Najpierw powodują one nieprzyjemne odczucia związane z zastrzykiem, później przyzwyczajamy się i traktujemy je jak obowiązek. Czas dowiedzieć się, na ...

Historia szczepień sięga czasów Ludwika Pasteura, który wynalazł pierwszą szczepionkę ochronną przeciwko wściekliźnie. Następnie w 1926 roku powstała szczepionka przeciwko krztuścowi, w 1927 roku przeciwko gruźlicy, a w 1945 na grypę.<br />
<br />
Analizując dzieje wakcynologii, czyli dziedziny medycyny zajmującej się szczepieniami ochronnymi, należy wspomnieć o Edwardzie Jennerze. W 1796 roku zaszczepił małe dziecko materiałem zakaźnym ospy krowianki. Chłopiec chorował na tę dolegliwość, następnie lekarz zaszczepił go ponownie tym samym materiałem. Badacz udowodnił, że szczepionka przeciwko ospie prawdziwej wcale nie musi zawierać substancji, lecz wystarczy szczepienie ospy krowiej, która ma łagodny przebieg i nie jest przyczyną wysokiej śmiertelności.<br />
<br />
Obecnie, szczepienia są najskuteczniejszą metodą obrony przed groźnymi chorobami zakaźnymi. W jaki sposób szczepienie ochronne wpływają na zdrowie?

Czy szczepić dziecko?

W ostatnich latach w związku z lawinowym wzrostem występowania wśród dzieci chorób autoimmunologicznych, zaczęto zastanawiać się nad przyczynami tego stanu. Wysunięto nawet teorię, że powszechne ...

Szczepionki na odporność

Szczepionki chronią organizm przed chorobotwórczymi drobnoustrojami. Nasz układ odpornościowy, dzięki podaniu odpowiednio skomponowanej szczepionki, uczy się, jak wytwarzać odporność. Dzięki temu ...

Układ immunologiczny stanowi barierę ochronną przed wirusami, bakteriami, grzybami i innymi drobnoustrojami. Najważniejsze komórki biorące udział w odpowiedzi immunologicznej to limfocyty i reprezentujące antygen. Białka bakterii, wirusów i pasożytów to antygeny. Reakcja immunologiczna zachodzi w tkance limfoidalnej, która zlokalizowana jest w śledzionie, migdałkach i węzłach chłonnych. Pierwszą linię obrony przez drobnoustrojami stanowi odporność nieswoista. Reakcje swoiste są wolne i skierowane przeciwko konkretnym bakteriom i wirusom.<br />
<br />
Układ odpornościowy ma na celu ochronę przed chorobami. Dzięki poznaniu mechanizmów jego działania, transplantologia rozwinęła się na większą skalę poprzez wynalezienie leku immunosupresyjnego, tzn. hamującego odpowiedź immunologiczną.

Prawda o szczepionkach

Szczepionki budzą kontrowersje już od wielu lat. Mają swoich zwolenników i przeciwników. Jedni szczepią siebie i swoją rodzinę regularnie, na przykład na grypę , inni boją się tego robić. Jak jest ...

Szczepienia niemowląt

Szczepienia dla niemowląt są skuteczną metodą zapobiegania chorobom zakaźnym już od najwcześniejszych lat życia. Często młode mamy zastanawiają się, przeciwko jakim chorobom należałoby zaszczepić ...

Odporność dziecka kształtuje się w łonie matki. Niedobór odporności może pojawić się w okresie dzieciństwa. Są to wszystkie stany chorobowe związane z niewydolnością układu immunologicznego.<br />
<br />
Zaburzenia odporności można podzielić na pierwotne i wtórne (spowodowane przez czynniki, np. choroby, leki, środowisko etc.). Zaburzenia pierwotne są uwarunkowane genetycznie i pojawiają się w wieku niemowlęcym. Choroba polega na zaburzeniu funkcji przeciwciał, dzieli się na defekty z przewagą odpowiedzi humoralnej, komórkowej i złożonej.<br />
<br />
Jak wzmocnić odporność dziecka i uchronić go przed chorobami?

Szczepienia noworodków

Nowo narodzone dziecko ma na początku swojego życia odporność swojej matki. Jednak warto pamiętać, że zanika ona już w trakcie pierwszych kilku miesięcy. Dlatego najskuteczniejszą metodą, by ...

Schorzenie, jakim jest wirusowe zapalenie wątroby, znane jest w kilku odmianach. Wirusami pierwotnie hepatotropowymi są te typu A, B, C, D i E. Do grupy wirusów wtórnie hepatotropowych zalicza się natomiast CMV, HSV-1, 2, VZV, wirus Ebstein-Barr. Oba typy prowadzą do uszkodzenia wątroby.<br />
<br />
Jeśli chodzi o epidemie, to obserwuje się zakażanie wirusami typu B oraz C. Objawiają się one ostrym zapaleniem i choć możliwe jest wyleczenie takiego stanu, to część przypadków może także przybrać postać przewlekłą i powodować poważniejsze konsekwencje zdrowotne. Taka sytuacja wymaga natychmiastowego leczenia, celem zahamowania namnażania wirusa. Brak działań może bowiem prowadzić do marskości wątroby czy jej nowotworu. Leki, które stosuje się w takim przypadku, to przeciwwirusowe grupy analogów nukleotydowych oraz Interferon. Dopiero taka połączona terapia daje pożądane rezultaty.<br />
<br />
Jakie leczenie stosuje się w przypadku wirusowego zapalenia wątroby? Jakie powikłania wiążą się z obecnością tej choroby w organizmie? Na ten temat wypowie się profesor Janusz Cianciara, hepatolog.

Kalendarz szczepień

Szczepienia ochronne odgrywają kluczową rolę w profilaktyce wielu chorób, głównie tych zakaźnych. Na infekcje szczególnie narażone są małe dzieci, których układ odpornościowy nie jest w pełni ...

Wraz z rozpowszechnieniem się szczepień problem chorób zakaźnych znacząco się zmienił. Dzięki nim wiele epidemii zostało zwalczonych. Pokonano np. ospę prawdziwą, a także ograniczono występowanie krztuśca oraz tężca. Do tego wyeliminowano także nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), a prorokuje się, że niebawem choroba ta będzie już całkowicie zażegnana. Słowem, szczepienia całkowicie odmieniły sytuację epidemiologiczną na świecie, z którą wcześniej nie dawano sobie rady.<br />
<br />
Jak działa szczepionka i dlaczego warto się na nią zdecydować? Otóż dzięki antygenowi (zabitych lub żywych osłabionych drobnoustrojów lub ich fragmentów), który wywołuje produkcję swoistych przeciwciał i pozostawia ślad w pamięci immunologicznej, doprowadza ona do uodpornienia czynnego, co pozwala na szybką produkcję przeciwciał w przypadku ponownego zetknięcia z drobnoustrojem.<br />
<br />
Jakie korzyści można zyskać, decydując się na szczepienie? Na to pytanie postara się odpowiedzieć prof. dr hab. Adam Jankowski, pediatra, immunolog.

Rodzaje szczepionek

Szczepienia ochronne są wykorzystywane jako podstawowa metoda biologiczna zwiększająca odporność organizmu w walce z drobnoustrojami. Podanie szczepionki warunkuje pobudzenie układu ...

Terapia elektrowstrząsowa

Terapia elektrowstrząsowa znajduje zastosowanie szczególnie w leczeniu głębokiej depresji. Przypuszcza się, że prąd elektryczny stymuluje wzrost produkcji niektórych neuroprzekaźników.

Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie

Przemoc w rodzinie to problem natury prawnej, moralnej, psychologicznej i społecznej. Interwencje w przypadku przemocy domowej określa m.in. ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie i jej ...

Aleksytymia

Aleksytymia oznacza dosłownie „brak słów dla emocji”. Inaczej bywa określana jako analfabetyzm emocjonalny albo ślepota uczuciowa. Aleksytymik myli stany uczuciowe z pobudzeniem fizjologicznym.

Boks

Boks to dość brutalna sztuka walki. Wymaga dużej sprawności fizycznej, siły i szybkości. W zależności od wagi zawodnika wyróżnia się różne kategorie bokserskie.

Szczepienie na ospę

Ospa wietrzna to choroba wirusowa o pozornie łagodnym przebiegu, charakteryzująca się niezwykle dużą zaraźliwością. Ocenia się, że przed wprowadzeniem na rynek szczepionki, zachorowalność ...

Jasnowidzenie

Jasnowidzenie i zdolność przepowiadania przyszłości od wieków budziły emocje i podziw wśród wielu ludzi. Wzmianki o osobach obdarzonych przez bogów lub naturę przedziwnym „wzrokiem wewnętrznym”, ...

Rodzaje schizofrenii

Schizofrenia nie stanowi jednorodnej grupy zaburzeń psychicznych. Do psychoz schizofrenicznych zalicza się m.in.: schizofrenia paranoidalna, schizofrenia katatoniczna i schizofrenia hebefreniczna.

Jak się okazuje autyzm przestaje powoli być wstydliwą chorobą. Optymizmu dodaje także fakt, iż podjęte odpowiednio wcześniej działania mogą doprowadzić do całkowitego zaniku objawów autyzmu.<br />
<br />
Bardzo ważna jest wczesne diagnostyka tego typu choroby i oddanie dziecka do specjalistycznych ośrodków leczenia. Objawy autyzmu różnią się bowiem od siebie w zależności od przypadku. Część dzieci może więc mieć problemy w kontaktach z otoczeniem, a inne mają dziwne zaburzenia, które niejednokrotnie są bardzo trudne do postawienie jednoznacznej diagnozy.<br />
<br />
Bardzo często bywa tak, że rodzice wpadają w panikę obserwując pewne nieprawidłowości w rozwoju dziecka. W tym momencie zalecana jest wizyta w specjalistycznym ośrodku leczenia. Jak sobie pomóc?<br />
<br />
Odpowiedzi udziela psycholog Joanna Grochowska  -wicedyrektor Ośrodka dla Dzieci z Autyzmem Fundacji SYNAPSIS.

Stany zapalne jelit

Stany zapalne jelit to bardzo szeroka grupa schorzeń, manifestująca się zaburzeniami trawienia i szeregiem objawów towarzyszących. Obejmować mogą jelito cienkie, grube, a często dotyczą całego ...

Choroba Leśniowskiego-Crohna dotyczy każdej części jelita.

Schizofrenia a rodzina

Schizofrenia to poważne wyzwanie także dla rodziny chorego. Najbardziej znane koncepcje na linii schizofrenia-rodzina, to: hipoteza schizofrenogennej matki i teoria podwójnego wiązania Batesona.

Chora wątroba

Wątroba jest jednym z największych i najważniejszych narządów naszego ciała. Niestety, ze względu na swój udział w wielu procesach, szczególnie w metabolizmie toksyn, jest ona narażona na trwałe ...

Pytania do eksperta

Szczepionka na wściekliznę a zakaz picia alkoholu

Witam, mam pytanie w prawie szczepionki przeciw wściekliźnie (szczepienie profilaktyczne, I dawka, VERORAB). Znalazłam w internecie informacje, że w przypadku przyjmowania tej szczepionki nie wolno pić alkoholu ani opalać się. Lekarz medycyny nic nie wspomniał mi o takich zaleceniach. Kolejna wizytę mam za 6 dni, a nie chciałabym narazić się na problemy zdrowotne z powodu wypicia ...

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Dziecko kuleje po szczepionce

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin