Krew utajona

Test na krew utajoną (FOBT) jest nieinwazyjnym badaniem, które wykrywa obecność, niewidocznej gołym okiem, krwi w stolcu. Krew w stolcu może być spowodowana kilkoma czynnikami. Są to, np. rak jelita grubego, rak żołądka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego. W zależności od rodzaju testu, wykrywane są inne elementy krwi. Stosowany jest test gwajakolowy, test porfirynowy czy test immunochemiczny. W kale wykrywana jest globina, hem lub porfiryna.

Kiedy wykonuje się badanie na krew utajoną?

Badanie krwi w kale służy wykrywaniu raka jelita grubego.

Wynik dodatni może więc sygnalizować o pewnych nieprawidłowościach lub toczącej się chorobie nowotworowej. Krew utajona w stolcu u dzieci lub dorosłych może być sygnałem krwawienia z wrzodu żołądka. Badanie może być stosowane do przesiewowej diagnostyki wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Wykonywane jest, gdy pojawiają się takie objawy, jak oznaki anemii: męczliwość, przyspieszone tętno w spoczynku, uczucie kołatania serca, które są innymi dolegliwościami towarzyszącymi pojawieniu się wrzodu.

Test na krew utajoną wykonywane jest także, w przypadku gdy podejrzewane jest występowanie takich chorób, jak:

 

• rak żołądka;
• polipy;
• gruczolak;
• angiodysplazja jelita.

Rodzaje badań na krew utajoną

Wyróżniamy 3 metody badania kału na krew utajoną. 

1. Metoda gwajakolowa gFOBT (ang. stool guaiac test) – polega na wykryciu hemu z hemoglobiny w kale, który ma działanie podobne do enzymu peroksydazy. Próbka kału nakładana jest na skrawek papieru (bibuły), odpowiednio poddany obróbce chemicznej, aby związki chemiczne w jego strukturze nie zafałszowały wyniku badania. Następnie wkraplany jest nadtlenek wodoru. Przy obecności krwi w badanym materiale, następuje zmiana barwy bibuły w ciągu 1 - 2 sekund. Przed wykonaniem badania zalecana jest odpowiednia dieta. Dostępnych jest szereg testów gwajakolowych o różnej wrażliwości. W diagnostyce przesiewowej raka jelita grubego należy wykonać test o wysokiej wrażliwości.

2. Metoda immunochemiczna iFOBT (ang. immunochemical fecal occult blood test). Badanie to opiera się na wykrywaniu globiny w kale, za pomocą chemicznych przeciwciał wiążących się z globiną. Są bardziej czułe niż test gwajakolowy, wykrywają niższy poziom krwi w kale. Wynik pozytywny jest już przy wartości 25 ng/ml hemoglobiny w próbce.

3. Test porfirynowy – pozwala, w porównaniu do obu poprzednich testów, na ilościowe określenie hemoglobiny w kale. Hem przekształcany jest przez kwas szczawiowy, szczawian lub siarczan żelaza do protoporfiryny. Fluorescencja porfiryny w badanej próbce kału jest porównywalna w materiałem wzorcowym. Pod wpływem intensywności fluorescencji próbki można wyliczyć ilość hemoglobiny.

Wyniki testu na krew utajoną

Prawidłowa wartość referencyjna mieści się w granicach 0,5 - 1,5ml/dobę. Pojawiająca się krew pochodzi z różnych odcinków przewodu pokarmowego. W warunkach naturalnych krew wydalana jest w minimalnych ilościach ze światła jelit wraz z kałem i jest niewykrywalna przez jakikolwiek test. Badanie, które pokaże wynik dodatni, oznaczać będzie większą ilość krwi w kale. Prawidłowy wynik badania powinien być ujemny. Zazwyczaj pobierane są trzy próbki z trzech kolejnych dni. Taka procedura pozwala wykryć zmiany chorobowe, które wywołują jedynie okresowe przedostawanie się krwi do stolca. Badanie na obecność krwi w kale może być wykonane na 3 dni po krwawieniu miesiączkowym. Próbka kału nie może być zanieczyszczona moczem. Nie można wykonywać badania w przypadku zdiagnozowanych hemoroidów. Na 48 godzin przed wykonaniem oznaczenia krwi w kale nie wolno pić alkoholu, zażywać kwasu acetylosalicylowego lub środków przeczyszczających.