Kryptokokoza

Kryptokokoza, inaczej zwana tolurozą lub grzybicą europejską, jest to przewlekła, podostra lub ostra choroba układu oddechowego, wywoływana przez drożdżaki z gatunku Cryptococcus neoformans. Atakuje głównie ośrodkowy układ nerwowy, płuca (grzybice narządowe, głębokie) lub skórę i tkankę podskórną (grzybice powierzchowne).

Spis treści

Przyczyny i objawy kryptokokozy

Kryptokokoza wywoływana jest przez drożdżaki z gatunku Cryptococcus neoformans, które występują powszechnie w miejscach, gdzie są gołębie.

Bakteria wywołująca kryptokozę

Cryptococcus neoformans występuje w odchodach gołębi i kur.... »

Do zarażenia dochodzi wtedy, gdy człowiek wdycha kurz zanieczyszczony odchodami tych ptaków lub poprzez wdychanie bazydiospor. Głównie chorują na nią osoby z obniżoną odpornością, np. zarażeni wirusem HIV, chorzy na AIDS (7-10%), białaczkę, cukrzycę, toczeń rumieniowaty, u których choroba może powodować zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu.

Gdy grzyb dostanie się do organizmu człowieka, najpierw zajmuje płuca. Początkowo występujące objawy ze strony układu oddechowego nie dają możliwości zdiagnozowania kryptokokozy. Grzyb może się rozrastać i powodować zmiany przypominające te w gruźlicy. Drożdżak ten ma duże powinowactwo do ośrodkowego układu nerwowego. Czasami także dochodzi do zajęcia skóry, kości i innych organów wewnętrznych. W przypadku zajęcia opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu stan taki może początkowo powodować tylko ból głowy.

U osoby z obniżoną odpornością kryptokokoza może mieć różny przebieg. Najczęstszą postacią choroby jest wspomniane wcześniej zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu. Objawy na początku mogą obejmować:

nieznaczne podwyższenie temperatury,
złe samopoczucie,
apatię,
trudności ze skupieniem się, zaburzenia koncentracji,
bóle głowy,
nudności,
możliwe towarzyszenie objawów płucnych podobnych do gruźlicy, jak np. kaszel.

Późniejsze nasilone objawy to:

wymioty,
zaburzenia chodu,
objawy oponowe, które w badaniu może stwierdzić lekarz, objawy uciskowe, czyli te, które powstają w wyniku rozrostu grzyba wewnątrz czaszki. Taki grzyb uciska różne struktury i może powodować np. oczopląs, niedowidzenie, porażenie nerwów czaszkowych.

Wtórne zakażenia skóry mogą wystąpić nawet u 15% chorych z rozsianą kryptokokozą i często wskazują na złe rokowanie. Zmiany zwykle zaczynają się od pojawienia małych grudek, które następnie przechodzą w owrzodzenia, ale mogą też występować ropnie, guzki rumieniowe. Jeśli kryptokokoza zostanie rozpoznana u osoby zakażonej HIV, pozwala to na rozpoznanie pełnoobjawowego AIDS.

Diagnostyka i leczenie kryptokokozy

Chorobę rozpoznaje się na podstawie badania mikologicznego próbki plwociny, moczu, krwi, płynu mózgowo-rdzeniowego.

Leczenie wymaga pobytu w szpitalu i dożylnego podania antybiotyków. W przypadku zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu jest to leczenie długotrwałe, dożylne (około 6 tygodni). Później terapię kontynuuje się przyjmowaniem leków doustnie. Stosuje się głównie leczenie skojarzone, polegające na łącznym podawaniu amfoterycyny B i 5-fluorocytozyny. Skojarzenie tych dwóch leków zwiększa skuteczność leczenia, zmniejsza częstotliwość nawrotów choroby, a także pozwala na obniżenie dawki amfoterycyny B, która jest bardziej toksyczna niż 5-fluorocytozyna. U pacjentów z kryptokokozą uogólnioną lub z upośledzoną odpornością zalecane jest leczenie podtrzymujące za pomocą flukonazolu w celu uniknięcia nawrotów choroby.

Przypisy

Ellis, D.H. and T.J. Pfeiffer. 1992. The ecology of Cryptococcus neoformans. Eur. J. Epidemiol. 8:3.

Virella G. Mikrobiologia i choroby zakaźne, Urban & Partner, Wrocław 1999, ISBN 978-83-85842-59-0

Antczak A. Wielka interna - pulmonologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-76-1

Dziubek Z. Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2748-9

Artykuły Kryptokokoza

Choroba Addisona

Choroba Addisona (tzw. cisawica) to zespół objawów klinicznych powodowanych przewlekłą niedoczynnością kory nadnerczy, w wyniku czego następuje upośledzenie wydzielania kortyzolu oraz aldosteronu. ...

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Co znaczą bóle mięśniowo-stawowe i gorączka?

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin