Krztusiec

Krztusiec (inaczej koklusz) to ostra choroba zakaźna dróg oddechowych, wywołana przez Gram-ujemną bakterię o nazwie Bordatella pertusis. Najczęściej pojawiająca się u dzieci w wieku 0-4 lat. Do zakażenia dochodzi na drodze kropelkowej podczas kontaktu z osobą chorą. Choroba pojawia się po ok. 3-14 dniach od zarażenia bakterią. Przebycie krztuśca daje długotrwałą odporność, ale nie wyklucza ponownego zachorowania. Obecnie, ze względu na stosowane szczepienia ochronne, choroba występuje bardzo rzadko.

Objawy krztuśca

Mały pacjent z krztuścem

Krztusiec objawia się powtarzającymi napadami kaszlu i duszności. ... »

• nieżyt nosa – katar i kichanie,
• nieżyt gardła – zaczerwienienie, niewielki ból, niewielki suchy kaszel, stopniowo narastający,
• zaczerwienienie spojówek,
• stan podgorączkowy.

Podczas pierwszego okresu koklusz jest najbardziej zaraźliwy. Drugi okres choroby trwa od 2 do 4 tygodni, a nawet dłużej. Objawia się przez:

• narastanie charakterystycznego, napadowego kaszlu (kaszel zazwyczaj pojawia się w nocy, budząc dziecko ze snu, towarzyszą mu duszność, bezdechy i wykrztuszanie lepkiej, śluzowej wydzieliny; starsze dzieci próbują powstrzymywać uciążliwy napad kaszlu, czemu towarzyszy zaczerwienienie twarzy, łzawienie oczu; u niemowląt pojawia się zaś nieregularny oddech i charakterystyczne ‘zanoszenie się’, które przypomina pianie koguta);
• wymioty, które zazwyczaj kończą napad kaszlu;
• wybroczyny i obrzęki na twarzy i na spojówkach oraz krwawienia z nosa spowodowane nadmiernym wysiłkiem towarzyszącym napadom kaszlu.

Trzeci okres choroby jest okresem stopniowego zdrowienia. Siła i częstość ataków kaszlu powoli się zmniejszają. Zdrowienie trwa najczęściej ok. 2 tygodni, może jednak przedłużać się nawet do roku.

Powikłania krztuśca

Krztusiec jest chorobą, która niestety daje różne powikłania. Najczęściej pojawiają się one w drugim okresie choroby. W przebiegu krztuśca mogą wystąpić:

• zapalenie płuc – jest to najczęstsze powikłanie o ciężkim przebiegu, może prowadzić do rozwoju ropnia płuc (na nałożenie się zapalenia płuc i na przebieg krztuśca mogą wskazywać osłabienie napadów kaszlu i wystąpienie wysokiej gorączki);
• zapalenie ucha środkowego;
• zapalenie mózgu;
• encefalopatia krztuścowa – uszkodzenie mózgu dziecka i wynikające z niego zaburzenie rozwoju psychofizycznego dziecka.

Leczenie i profilaktyka krztuśca

Leczenie krztuśca polega na podawaniu antybiotyków (najczęściej makrolidów lub ampicyliny). Niemowlęta, ze względu na możliwość wystąpienia powikłań, powinny być hospitalizowane. Stosuje się też leki łagodzące objawy choroby. Napady kaszlu można zmniejszać, często wietrząc pokój, w którym przebywa dziecko oraz zapewniając maluchowi spokój. Ważne jest też, by rodzice nie popadali w panikę w czasie napadu kaszlu, gdyż zdenerwowanie udziela się dziecku, co jeszcze bardziej nasila kaszel i duszność. W zapobieganiu rozwojowi krztuśca dużą rolę odgrywają obowiązkowe szczepienia ochronne. Zgodnie z kalendarzem szczepień pierwszą dawkę szczepionki przeciwko krztuścowi podaje się dziecku w 2 miesiącu życia, a następne dwie co 6 tygodni od pierwszej dawki (czyli na przełomie 3/4 i 5/6 miesiąca życia). W 6 roku życia dziecka podaje się dawkę przypominającą szczepionki.