Kwasica mleczanowa

Kwasica mleczanowa jest jednym z ostrych powikłań cukrzycy. Występuje dużo rzadziej niż kwasica ketonowa czy hipoglikemia, stanowi jednak duże zagrożenie dla zdrowia i życia (śmiertelność wynosi nawet do 50%). O kwasicy mleczanowej mówimy, kiedy stężenie kwasu mlekowego w surowicy krwi jest zbyt wysokie. Chorzy na cukrzycę mogą zapobiegać kwasicy mleczanowej dzięki profilaktyce, czyli przede wszystkim prawidłowej samokontroli cukrzycy. Duże znaczenie ma także szybkie rozpoznanie kwasicy.

Co to jest kwasica mleczanowa?

Kwasica mleczanowa to nadmierne nagromadzenie się kwasu mlekowego w organizmie, z poziomem przekraczającym w surowicy 5mmol/l. Kwas mlekowy jest związkiem chemicznym powstającym m.in. w komórkach mięśniowych w procesie tzw. beztlenowej glikolizy (czyli spalania glukozy, która jest głównym źródłem energii dla pracujących mięśni, w warunkach niedoboru tlenu). Kwas mlekowy może gromadzić się w organizmie w wyniku zwiększonej jego syntezy, niewystarczającej eliminacji lub obu tych mechanizmów jednocześnie.

Objawy kwasicy mleczanowej

Nie istnieje zestaw objawów jednoznacznie wskazujący na rozpoznanie tego rodzaju kwasicy. Najczęściej obserwuje się jednak, występujące nagle, w ciągu kilku godzin:

  • nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunkę, znacznego stopnia osłabienie,
  • wzrost częstości i głębokości oddechów – tzw. oddech kwasiczy (oddech Kussmaula),
  • obniżenie temperatury ciała, obniżenie ciśnienia, skąpomocz, objawy odwodnienia do wstrząsu włącznie,
  • zaburzenia świadomości w postaci senności, majaczenia czy śpiączki.

W badaniach laboratoryjnych krwi stwierdza się:

  • podwyższenie stężenia kwasu mlekowego (>5mmol/l),
  • znacznie obniżone pH (<7,0 przy normie 7,35 – 7,45, a zatem krew zamiast prawidłowego odczynu lekko zasadowego ma odczyn kwaśny),
  • zwiększone stężenie potasu,
  • podwyższoną lukę anionową (>16mEq/l, jest to wielkość wyliczana ze specjalnego wzoru, świadcząca o obecności we krwi kwasu organicznego – w tym wypadku mlekowego),
  • nieznaczne podwyższenie poziomu glukozy (zdarza się, że poziom ten jest prawidłowy).

Przyczyny kwasicy mleczanowej

W zależności od przyczyny powodującej kumulację kwasu mlekowego w organizmie, wyróżnić możemy dwa podstawowe typy kwasicy mleczanowej:

  • typ A – inaczej kwasica beztlenowa będąca efektem niedotlenienia tkanek, powstająca w następstwie takich stanów chorobowych jak sepsa, wstrząs, ciężki krwotok, niewydolność serca, obrzęk płuc i inne przyczyny ostrej i przewlekłej niewydolności oddechowej, miejscowego niedokrwienia tkanek wynikającego np. z zatoru zaopatrującej je tętnicy;
  • typ B – kwasica tlenowa, tzn. niezależna od niedotlenienia, mogąca towarzyszyć chorobom wątroby (która w warunkach fizjologicznych przekształca szkodliwy kwas mlekowy w niegroźny kwas pirogronowy), chorobom nerek (które wydalają kwas moczowy z moczem), spożyciu alkoholu, tzw. ketokwasicy w przebiegu cukrzycy, stosowaniu pochodnych biguanidu (jak fenformina czy metformina – leków wykorzystywanych w leczeniu cukrzycy) mimo przeciwwskazań do ich pobierania, przyjmowaniu leków antyretrowirusowych (w leczeniu zakażonych wirusem HIV) a także zatruciu metalami ciężkimi w tym zatruciu arszenikiem (które może prowadzić także do uogólnionej kwasicy metabolicznej).

Kwasica mleczanowa a inne schorzenia

Niektóre objawy kwasicy mleczanowej mogą być podobne do innych jednostek chorobowych, które aby prawidłowo leczyć pacjenta należy wykluczyć. Te jednostki to m.in.

  • kwasica ketonowa, w której stężenia glukozy i ciał ketonowych są wyższe, nie powinny występować objawy wstrząsu, a pH krwi rzadko spada poniżej 7,
  • nieketonowa hiperglikemia hiperosmolalna (kwasica hiperosmotyczna), która różni się od kwasicy mleczanowej głównie wysoką osmolalnością osocza, prawidłowym stężeniem kwasu mlekowego i pH,
  • zatrucie alkoholem, które z kolei charakteryzuje się prawidłowym poziomem cukru we krwi, stężeniem kwasu mlekowego w surowicy <5mmol/l, brakiem wyraźnego spadku pH i brakiem objawów wstrząsu,
  • inne rodzaje śpiączek,
  • i inne przyczyny wstrząsu.

Leczenie kwasicy mleczanowej

W leczeniu kwasicy mleczanowej należy pamiętać przede wszystkim o:

  • zapobieganiu i leczeniu wstrząsu poprzez odpowiednie nawodnienie pacjenta, a w przypadku niedociśnienia dożylny wlew katecholamin,
  • przeciwdziałaniu niskiemu poziomowi tlenu we krwi i tkankach przez stosowanie tlenoterapii, a w razie konieczności, mechanicznej wentylacji płuc (za pomocą respiratora),
  • zmniejszaniu nadmiernego wytwarzania kwasu mlekowego, co można osiągnąć stosując dożylny wlew glukozy i insulinoterapię (zwiększających przekształcanie kwasu mlekowego w kwas pirogronowy w wątrobie),
  • usuwaniu kwasu mlekowego z organizmu przez podawanie płynów i leków moczopędnych (zwiększone wydalanie z moczem) lub zastosowanie hemodializy (mechanicznego oczyszczania krwi za pomocą odpowiednich urządzeń),
  • zobojętnianiu kwaśnego pH krwi za pomocą wodorowęglanu sodu podawanego dożylnie,
  • jeśli to możliwe, likwidowanie przyczyny wywołującej kwasicę.

Ze względu na ciężki przebieg i niekorzystne rokowanie dla pacjentów z kwasicą mleczanową bardzo duże znaczenie ma jej profilaktyka. Składają się na nią edukacja chorych na cukrzycę, prawidłowa samokontrola cukrzycy, dokładne przestrzeganie przeciwwskazań do stosowania leków, odpowiednio wczesne reagowanie i zapewnienie kompleksowej opieki w przypadku wystąpienia chorób wywołujących kwasicę mleczanową, a często także rutynowe kontrole stężenia kwasu mlekowego we krwi.


Bibliografia

Colwell J.A. CUKRZYCA - nowe ujęcie diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7
Otto-Buczkowska E. Cukrzyca - patogeneza, diagnostyka, leczenie, Borgis, Warszawa 2005, ISBN 83-85284-50-8
Strojek K. Diabetologia, Termedia, Poznań 2008, ISBN 978-83-89825-08-7
Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0

Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0
Komentarze
Wyloguj

Porady ekspertów

Cukrzyca a świńska grypa.*

Witam.Wybieram się na wczasy do Hiszpanii. Nie ukrywam, że ostatnie wypadki zarażenia się wirusem...

lek. Magdalena Parys Porady udziela lek. Magdalena Parys lekarz w Międzyleskim Szpitalu Specjalistycznym Oddział I Wewnętrzny.
pokaż 5 następnych

Artykuły Powikłania cukrzycy

Nefropatia cukrzycowa
Powikłania cukrzycy Nefropatia cukrzycowa

(...) Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-85-3(Powikłania cukrzycy, Leczenie...

Powikłania cukrzycy Najczęstsze powikłania cukrzycy

Cukrzyca to choroba metaboliczna – powoduje zaburzenia przemiany materii, dotyczące głównie gospodarki węglowodanowej. W wyniku nieprawidłowego wydzielania lub działania insuliny (hormon trzustkowy, obniżający stężenie glukozy we krwi)...

Powikłania cukrzycy Co to jest neuropatia cukrzycowa?

Neuropatia cukrzycowa, czyli powikłania cukrzycy, może objąć każdy fragment układu nerwowego, prawdopodobnie za wyjątkiem mózgu. Rzadko stanowi bezpośrednią przyczynę zgonów, ale jest głównym powodem powikłań chorobowych. Rozpoznano kilka wyraźnych zespołów chorobowych, związanych z neuropatią cukrzycową, przy czym u jednego pacjenta można zaobserwować więcej niż jeden ... -89581-50-7 Prusiński A. Neurologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3125-7(Powikłania...

Powikłania cukrzycy Gojenie ran w cukrzycy

(...) óre powodują gorsze gojenie się ran. Zaliczają się do nich powikłania cukrzycy takie jak: Zaburzenia krążenia krwi – u chorych ... , jako powikłania cukrzycy. W związku z tym mogą nie poczuć, ani nie zauważyć małej rany dopóki nie rozwinie się w poważniejsze ... , Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3764-7(Powikłania cukrzycy, Leczenie...

Powikłania cukrzycy Śpiączka cukrzycowa

(...) Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7Sieradzki J. Cukrzyca, Via Medica, Gdańsk 2007, ISBN 83-89861-90-0(Powikłania cukrzycy, Cukrzyca typu 1, Cukrzyca typ...

Powikłania cukrzycy Kwasica hiperosmotyczna

(...) diagnostyki i leczenia, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-87944-77-7(Powikłania cukrzycy, cukrzyca poziom...

Neuropatia cukrzycowa
Powikłania cukrzycy Neuropatia cukrzycowa

(...) ólnie wyczuleni na powyższe objawy. Powikłania cukrzycy pojawiają się zwykle u osób ze źle kontrolowaną cukrzycą i z wahaniami ... -85284-50-8(Powikłania cukrzycy, Leczenie...

Powikłania cukrzycy Objawy stopy cukrzycowej

Stopa cukrzycowa to choroba niedokrwienna stóp. Może doprowadzić do konieczności przeprowadzenia amputacji stopy. Jej leczenie wymaga dużych nakładów środków pieniężnych oraz cierpliwości i wytrwałości. Stopa cukrzycowa jest wynikiem powikłania cukrzycy. Stopa cukrzycowa zmniejsza wrażliwość stóp na ból, utrudnia gojenie ran i wywołuje ich owrzodzenie. W konsekwencji może spowodować deformację stopy, która uniemożliwi chodzenie. Przyczyny powstawania...

Retinopatia cukrzycowa
Powikłania cukrzycy Retinopatia cukrzycowa

(...) 83-7609-120-4Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0(Powikłania cukrzycy,...

Zespół stopy cukrzycowej
Powikłania cukrzycy Zespół stopy cukrzycowej

(...) to powikłania cukrzycy. Występuje u 15% wszystkich chorych na cukrzycę. Opisane powyżej zmiany, stanowiące jedynie zarys istoty...

Stopa cukrzycowa - powikłania cukrzycyOdtwórz wideo
Powikłania cukrzycy Stopa cukrzycowa - powikłania cukrzycy

Jednym w powikłań zachodzących u osób cierpiących na cukrzycę jest stopa cukrzycowa, która w najczarniejszym scenariuszu może grozić nawet amputacją kończyny. Mając na uwadze takie konsekwencje należy podjąć odpowiednią...

Powikłania cukrzycy: jak ich uniknąć?Odtwórz wideo
Powikłania cukrzycy Powikłania cukrzycy: jak ich uniknąć?

Przewlekłe powikłania cukrzycy mogą być bardzo poważne. Długoletnie trwanie choroby może prowadzić do uszkodzenia tkanek i narządów i w efekcie ich nieprawidłowe funkcjonowanie. Powikłania cukrzycy to tak poważne uszkodzenia jak: retinopatia cukrzycowa (uszkodzenie narządu wzroku, które może prowadzić nawet do ślepoty), nefropatia cukrzycowa (uszkodzenie nerek, kt ... chorych na cukrzycę występuje dużo większe ryzyko zawału). Powikłania cukrzycy są dość częste, szczególnie przy...

Niewydolność nerek w cukrzycyOdtwórz wideo
Powikłania cukrzycy Niewydolność nerek w cukrzycy

Niewydolność nerek objawia się utratą zdolności organizmu do oczyszczania z toksycznych produktów przemiany materii. Chorobie towarzyszą zmiany objętości wydalanego moczu i zatrucie organizmu. Istnieją dwa rodzaje dolegliwości, m.in. ostra i...

Amputacja stopy cukrzycowejOdtwórz wideo
Powikłania cukrzycy Amputacja stopy cukrzycowej

Stopa cukrzycowa to bardzo niebezpieczne powikłanie cukrzycy, które może doprowadzić do konieczności amputacji kończyny. Zmiany mogą mieć charakter: naczyniowy (stopa cukrzycowa naczyniowa), neuropatyczny (stopa cukrzycowa...

Normy laboratoryjne Dehydrogenaza mleczanowa

Dehydrogenaza mleczanowa (LDH, LD) to enzym znajdujący się we wszystkich komórkach organizmu....

Powikłania cukrzycy Co to jest kwasica ketonowa

Przy niewystarczającej ilości insuliny lub upośledzonym działaniu transporterów komórki...

Kwasica ketonowa
Powikłania cukrzycy Kwasica ketonowa

Kwasica ketonowa to ciężki zespół zaburzeń metabolicznych, który może prowadzić...

Powikłania cukrzycy Kwasica hiperosmotyczna

Kwasica hiperosmotyczna (zwana fachowo nieketonową hiperglikemią hiperosmolalną) to jedno z...

Jak ćwiczyć? Zakwasy po ćwiczeniach

Kwasica mleczanowa, znana jako zakwasy, to naturalna reakcja organizmu na intensywny wysiłek fizyczny. Kwas mleczanowy to produkt uboczny przemiany materii gromadzący się w mięśniach i krwi podczas ćwiczeń. Kwasica pojawia się zwykle na stosunkowo kr ... ówczas kwasica mleczanowa może być zagrożeniem dla organizmu. Skąd biorą się zakwasy? W czasie intensywnego wysiłku fizycznego ... swoje możliwości. Kwasica mleczanowa to nieodłączny element forsownego wysiłku fizycznego. Czy jednak z powodu naturalnej reakcji...

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij