Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Morfologia krwi obwodowej

Niewielka próbka krwi, w zależności od tego jakim badaniom zostanie poddana, pozwala na ocenę szeregu parametrów odzwierciedlających funkcjonowanie naszego organizmu. Badanie krwi jest zwykle jednym z pierwszych zlecanych przez lekarza, gdy zgłaszamy się do jego gabinetu z powodu niepokojących nas dolegliwości. Najczęściej składa się ono z elementów takich jak morfologia, OB, badanie poziomu glukozy, badanie enzymów wątrobowych, parametrów czynności nerek, a także, w zależności od problemu który skłonił nas do wizyty u lekarza – innych analiz.

1. Skład krwi

Krew składa się z elementów morfotycznych, potocznie nazywanych krwinkami oraz z osocza, czyli płynu w którym są one zawieszone. Morfologia bierze swą nazwę właśnie od elementów morfotycznych, które w tym badaniu poddawane są analizie. To najczęściej wykonywane badanie krwi pozwala wstępnie ocenić stan naszego zdrowia, a w przypadku stwierdzenia w jego wyniku nieprawidłowości - zasugerować przyczynę objawów chorobowych i ukierunkować lekarza w podejmowaniu dalszych kroków diagnostycznych czy leczniczych.

W składzie krwi wyróżniamy krwinki czerwone i białe, płytki krwi oraz płynne osocze. Przenośniki tlenu, czyli erytrocyty (krwinki czerwone), swoją barwę zawdzięczają zawartej w nich hemoglobinie - substancji, która potrafi wiązać i oddawać tlen, transportując go po całym organizmie. Drugim ważnym elementem krwi są leukocyty (krwinki białe). Służą one obronie przed bakteriami, wirusami, pierwotniakami, itp. Składają się z kilku podgrup - granulocytów, limfocytów i monocytów. Trzecią ważną grupą są płytki krwi (trombocyty) - wyspecjalizowane komórki, które potrafią się w odpowiednim momencie łączyć ze sobą i tworzyć skrzep uniemożliwiający wypływ krwi z uszkodzonego naczynia.

Poniżej znajdują się wyjaśnienia podstawowych skrótów znajdujących się na typowym wyniku morfologii krwi wraz z normami dla osób dorosłych – osobno dla kobiet i dla mężczyzn.

Skrót

Pełna nazwa

Norma dla kobiet

Norma dla mężczyzn

WBC

liczba krwinek białych (leukocytów)

4,8-10,8 x 109/l

4,8-10,8 x 109/l

RBC

liczba krwinek czerwonych (erytrocytów)

4,2-5,4 x 1012/l

4,7-6,1 x 1012/l

HGB

stężenie hemoglobiny

12-16 g/dl  

14-18g/dl

MCV

średnia objętość czerwonej krwinki

81-99 fl

80-94 fl

PLT

liczba płytek krwi (trombocytów)

140-440 x 109/l

140-440 x 109/l

Krew żylna (taka, z której wykonuje się na przykład morfologię) jest najczęściej pobierana z żyły znajdującej się w zgięciu łokciowym. U małych dzieci do niektórych badań może być wykorzystana również krew z opuszki palca. Gdy do badania potrzebna jest krew tętnicza (jak na przykład w przypadku gazometrii) nakłuwa się pachwinę i pobiera krew z tętnicy udowej, a czasami z płatka ucha.

2. Nieprawidłowe wyniki morfologii

Morfologia krwi jest wykonywana przez automat, który zlicza elementy morfotyczne krwi, określając ich parametry takie jak wielkość czy objętość. Często obok badania automatycznego lekarz zleca wykonanie tzw. ręcznego rozmazu krwi. Polega on na ocenie pod mikroskopem próbki krwi w celu określenia ilości i wyglądu krwinek białych.

Krwinki białe, inaczej leukocyty (WBC) - wzrost ich liczby może być spowodowany stanem zapalnym, infekcją, nowotworem, ale spotykany jest także w stanie pełnego zdrowia - w ciąży, po wysiłku fizycznym, czy gdy wzrasta temperatura otoczenia. Zbyt mała liczba leukocytów świadczyć może o niedoborach odporności, infekcji, nowotworze. 

Krwinki czerwone, inaczej erytrocyty (RBC) - bardzo duży wzrost ich liczby jest spotykany w przebiegu rzadkiej choroby – czerwienicy prawdziwej, częściej jednak występuje on na skutek przewlekłego niedotlenienia tkanek organizmu (na przykład w chorobach serca czy płuc). Do obniżenia ilości krwinek czerwonych dochodzi na skutek krwawień, niedoborów żelaza, niedoboru witaminy B12 czy kwasu foliowego, rozpadu krwinek czerwonych spowodowanego czynnikami zakaźnymi, bądź chorobami wrodzonymi. Obniżenie ilości krwinek czerwonych może świadczyć też o chorobie nerek czy nowotworze. Spotykane jest również w ciąży.

Hemoglobina (HGB) znajduje się we krwi w czerwonych krwinkach, dlatego zazwyczaj nieprawidłowe jej stężenia towarzyszą zaburzeniom ilościowym bądź jakościowym erytrocytów. Gdy stężenie hemoglobiny jest niższe niż być powinno, mówimy o niedokrwistości, czyli anemii. Może być ona spowodowana utratą krwi, rozpadem krwinek czerwonych, niedoborami żelaza, kwasu foliowego, witaminy B12 i wszystkimi innymi czynnikami wpływającymi na czerwone krwinki.

Średnia objętość krwinki czerwonej (MCV) - parametr ten ma znaczenie w poszukiwaniu przyczyn niedokrwistości. Gdy spowodowana jest ona utratą krwi lub niedoborem żelaza w organizmie - MCV obniża się, natomiast gdy przyczyną jest niedobór witaminy B12 bądź kwasu foliowego, dochodzi do jego wzrostu powyżej wartości prawidłowych.

Płytki krwi, czyli tromobocyty (PLT) – do zwiększenia ich liczby dochodzi po wysiłku fizycznym, w ciąży, ale także w przebiegu przewlekłych stanów zapalnych i niektórych nowotworów. Zbyt mała liczba płytek może być spowodowana na przykład podawaniem pewnych leków, niedoborami witamin, infekcjami oraz nowotworami.

Należy pamiętać, że każdy wynik badania laboratoryjnego, także morfologii, obarczony jest ryzykiem błędu (spowodowanego pomyłką pracownika laboratorium lub aparatu wykonującego pomiary). W przypadkach, gdy stwierdzane są duże odchylenia od normy badanie najczęściej jest powtarzane, aby owo ryzyko pomyłki wyeliminować.

Jeśli chodzi o interpretację otrzymanych wyników – najlepiej jest skonsultować się z lekarzem. Nie zawsze wynik nie mieszczący się w granicach normy świadczy o chorobie, podobnie jak nie zawsze wynik prawidłowy jest dowodem pełnego zdrowia.

3. Inne badania krwi

Poza morfologią krwi obwodowej każdy z nas przynajmniej raz w życiu miał, albo będzie miał wykonywane także inne badania. Wiele z nich przeprowadzanych regularnie pozwala na wykrycie zagrożenia groźnymi chorobami, takimi jak cukrzyca, choroba niedokrwienna serca, przewlekła choroba nerek, lub na zdiagnozowanie tych chorób we wczesnej postaci. We krwi można oznaczać:

Bardzo często oznaczane są wskaźniki stanu zapalnego, a zwłaszcza OB, czyli odczyn opadania krwinek czerwonych. U kobiet nie powinien przekraczać on 12 a u mężczyzn 8 mm/godzinę. Podwyższone wartości OB świadczyć mogą o zakażeniu, nowotworze, zaostrzeniu niektórych chorób przewlekłych.

W tzw. badaniu gazometrycznym można badać poziom między innymi dwutlenku węgla i tlenu we krwi. Ponadto oznaczane mogą być elektrolity (takie jak sód, potas, magnez, wapń), hormony inne niż hormony tarczycy, przeciwciała, markery nowotworowe (białka, których stężenie we krwi wzrasta w chorobach nowotworowych). Są to analizy, których nie wykonuje się jednak rutynowo u każdego pacjenta zgłaszającego się do lekarza pierwszego kontaktu.

Większość badań krwi powinna być wykonywana na czczo, minimum 8 godzin po spożyciu ostatniego posiłku.

Bibliografia

  • Waterbury L. Hematologia, Urban & Partner, Wrocław 1998, ISBN 83-85842-68-3
  • Czech A., Tatoń J. Diagnostyka internistyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3156-7
  • Wallach J., Interpretacja badań laboratoryjnych, Medipage, Warszawa 2011, ISBN 978-83-61104-38-4
  • Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
Lekarz Małgorzata Waszkiewicz,
Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Morfologia krwi obwodowej - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Morfologia krwi obwodowej
Morfologia krwi obwodowej

Interpretacja morfologii krwi

Interpretacja morfologii krwi

Morfologia krwi to badanie diagnostyczne, które polega na ocenie ilościowej i jakościowej elementów morfologicznych krwi: krwinek białych (leukocytów), krwinek czerwonych i płytek krwi. Badanie poprzedza pobranie krwi z żyły, najczęściej z żyły w zgięciu...

Morfologia krwi obwodowej

Rozmaz krwi obwodowej

Morfologia krwi obwodowej to podstawowe badanie, które może dostarczyć lekarzowi informacji o stanie ogólnym pacjenta. Analiza ta polega na ocenie procentowego składu krwi. Dlatego jest to procedura medyczna często zalecana i szeroko dostępna – może ją zlecić lekarz pierwszego kontaktu. Jest to często dla niego, oprócz badania w gabinecie, podstawowe źródło informacji o pacjencie. Morfologia krwi Wykonanie morfologii krwi w żaden sposób nie obciąża pacjenta – dorosły człowiek...

Badania w łysieniu

Morfologia krwi w diagnostyce łysienia

Łysienie jest chorobą, która dotyka mieszki włosowe, powodując wypadanie z nich włosów. Przyczyn łysienia może być wiele: stres, choroby infekcyjne, metaboliczne, genetyczne, zabur

Zabiegi

Transfuzja krwi

Transfuzja krwi to przetoczenie pewnej ilości krwi lub składników krwi. Zabieg wykonuje się zwykle w momencie zagrożenia życia - by uzupełnić składniki krwi - gdy doszło do silnego krwawienia, w czasie operacji, w głębokiej anemii. Z czego składa się...

Krew i naczynia krwionośne

Niedocukrzenie krwi

Niedocukrzenie krwi, zwane inaczej hipoglikemią, może objawiać się nieznaczną sennością, ogólnym osłabieniem, silnymi potami. Niedocukrzenie pojawia się wówczas, gdy mamy do czynienia z niskim poziomem cukru we krwi. W przypadku chorych na cukrzycę, gdy...

Normy laboratoryjne

Mocznik we krwi

Mocznik we krwi jest parametrem umożliwiającym ocenę funkcji nerek. Związek ten jest końcowym produktem rozkładu białek i wytwarzany jest głównie w wątrobie. Stężenie mocznika w surowicy zależy od wielu czynników, dlatego też diagnoza choroby powinna...

Normy laboratoryjne

Sód we krwi

Prawidłowe stężenie sodu mieści się w granicach 135 - 145 mmol/l. Sód jest elektrolitem płynu pozakomórkowego. Jego nadmiar we krwi jest wywołany odwodnieniem, nadmierną utratą wody przez skórę, zbyt dużą utratą wody przez nerki, zaburzeniami funkcji...

Normy laboratoryjne

Posiewy z krwi

Posiewy z krwi wykonuje się, aby zdiagnozować obecne we krwi bakterie i drożdżaki. Próbki do badania pobierane są najczęściej z kilku miejsc, aby zwiększyć prawdopodobieństwo wykrycia drobnoustrojów. Posiew z krwi przeprowadza się głównie, gdy pojawia...

Normy laboratoryjne

Płytki krwi

Płytki krwi

Płytki krwi to inaczej trombocyty. Obok erytrocytów i leukocytów stanowią one trzeci rodzaj podstawowych elementów morfotycznych krwi. Płytki krwi są strzępkami komórek pozbawionymi jądrai biorącymi udział w regulacji krzepnięcia krwi. Pełnią też ważną...

Normy laboratoryjne

Chlorki we krwi

Obdarzony ładunkiem ujemnym anion chlorkowy razem z dodatnim kationem sodowym są najważniejszymi jonami płynu pozakomórkowego organizmu. Około 88% chloru lokalizuje się w przestrzeni wodnej pozakomórkowej. Ze względu na swoje wzajemne powiązanie poziom...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500