Mutyzm wybiórczy

Mutyzm wybiórczy to złożony problem należący do grupy zaburzeń lękowych. Charakteryzuje się tym, że dziecko nie mówi w wybranych sytuacjach społecznych, podczas gdy poza nimi komunikuje się zupełnie zwyczajnie. Dzieci te potrafią mówić, gdy otoczenie jest sprzyjające, bezpieczne i niestresujące.

Spis treści:
  1. 1. Każde dziecko inne
  2. 2. Skąd się bierze mutyzm wybiórczy u dziecka?
  3. 3. Dlaczego tak ważne jest wczesne diagnozowanie mutyzmu?
  4. 4. Mutyzm nieznany
  5. 5. Podejrzewam mutyzm wybiórczy u dziecka. Co robić?

1. Każde dziecko inne

Dzieci i młodzież z mutyzmem wybiórczym zwyczajnie boją się mówić. Boją się też spotkań z ludźmi, podczas których oczekuje się od nich komunikowania. W gruncie rzeczy badania wskazują, że ponad 90 procent tych osób równocześnie cierpi z powodu fobii lub lęku społecznego. Ponieważ jednocześnie dzieci te mają trudność w porozumiewaniu się niewerbalnym, kontakty społeczne są dla nich bardzo męczące, zwłaszcza ze względu na przytłaczające oczekiwania otoczenia.

Nie wszystkie dzieci wyrażają niepokój w taki sam sposób. Niektóre w trakcie spotkań towarzyskich są kompletnie nieme i nie odzywają się do nikogo, inne są skłonne mówić do wybranych osób lub porozumiewać się szeptem. Pewna dziewczynka w trakcie rodzinnych spotkań z psychologiem była w stanie mówić tylko do swojej siostry „na ucho”. Inne dzieci są do tego stopnia przerażone sytuacją, że niemal zastygają w bezruchu, a w każdym razie nie pokazują żadnych emocji. Natomiast dzieci z mniej nasilonymi objawami sprawiają wrażenie zrelaksowanych, beztroskich oraz rozmawiają z wybranymi osobami (zwykle są to rówieśnicy lub ktoś z rodziny). Gdyby porównać je z dziećmi wstydliwymi czy nieśmiałymi, te z mutyzmem wybiórczym są skrajnie nieśmiałe i wstydliwe.

2. Skąd się bierze mutyzm wybiórczy u dziecka?

Większość dzieci z mutyzmem wybiórczym ma genetyczne predyspozycje do reagowania niepokojem. Innymi słowy dziedziczą taką tendencję po kimś z rodziny. Chociaż u nikogo w rodzinie ten lęk nie musi przybierać tak ekstremalnej formy. Bardzo często u dzieci tych widoczne są objawy silnego niepokoju, silnie przeżywają lęk separacyjny, często płaczą, wpadają w złość, są markotne, mają kłopoty ze spaniem i od czasów niemowlęcych przejawiają ekstremalną nieśmiałość.

Ponadto dzieci z mutyzmem wybiórczym często mają zahamowany temperament. Tymczasem badania wykazują, że osoby z takim temperamentem częściej przeżywają niepokój niż osoby nieśmiałe. Znajduje to potwierdzenie również w badaniach mózgu. Okazuje się, że osoby z zahamowanym temperamentem mają obniżony próg reagowania w obszarze ciała migdałowatego. Obszar ten jest odpowiedzialny za pojawianie się reakcji lękowej. Gdy do ciała migdałowatego dociera sygnał o niebezpieczeństwie, wyzwala ono serię reakcji mających na celu ochronę przed zagrożeniem. W przypadku dzieci z mutyzmem sygnał taki pojawia się w sytuacjach towarzyskich, takich jak szkoła, spotkanie rodzinne, zabawa urodzinowa czy inne codziennie wydarzenia, w których pojawiają się inni ludzie.

Trzeba uświadomić sobie, że większość dzieci z mutyzmem wybiórczym zachowuje się zupełnie zwyczajnie i naturalnie w sytuacjach towarzyskich, jeśli tylko otoczenie jest komfortowe i bezpieczne. Rodzice często mówią o tym, jak bardzo ich dzieci w domu są towarzyskie, zabawne, dociekliwe, niesforne, a nawet uparte i butne.

3. Dlaczego tak ważne jest wczesne diagnozowanie mutyzmu?

Większość dzieci diagnozuje się pomiędzy 3 a 8 rokiem życia. Często rodzice wspominają potem, że dziecko w wieku niemowlęcym zdradzało już oznaki zahamowanego temperamentu i silnego niepokoju w sytuacjach towarzyskich. Zwykle na dorosłych sprawia to wrażenie zwyczajnej nieśmiałości, dlatego często dopiero pójście do szkoły sprawia, że mutyzm wybiórczy staje się widoczny. W szkole pojawiają się bowiem oczekiwania interakcji społecznych, mówienia oraz występowania na forum klasy. Te oczekiwania nasilają objawy i często to od nauczyciela rodzic dowiaduje się, że dziecko nie odzywa się do innych, unika kontaktu. Jeśli mutyzm utrzymuje się dłużej niż miesiąc, wskazana jest wizyta u pediatry.

Im wcześniej postawiona diagnoza wybiórczego mutyzmu, tym wcześniej dziecko może zostać poddane odpowiedniemu leczeniu. A im szybciej rozpocznie się leczenie, tym lepsze prognozy. Jeśli natomiast dziecko funkcjonuje w ten sposób przez kilka lat, zaczyna się przyzwyczajać do takiego zachowania i mutyzm wybiórczy staje się dosłownie nawykiem, który bardzo trudno zwalczyć.

4. Mutyzm nieznany

Dane pochodzące z badań nad mutyzmem wybiórczym są wciąż niewystarczające, ponieważ większość badań przeprowadzano na bardzo małych grupach. W podręcznikach brakuje więc opisów, są one ograniczone lub niedokładne, a nawet wprost wprowadzające w błąd. W rezultacie bardzo niewiele osób rzeczywiście rozumie mutyzm wybiórczy. Nauczyciele i inni profesjonaliści często mówią więc rodzicom, żeby się nie przejmowali, że dziecko jest zwyczajnie nieśmiałe i z tego wyrośnie. Inni z kolei interpretują mutyzm jako formę zachowania buntowniczego, rodzaj manipulacji i kontroli. Jeszcze inni profesjonaliści mylą mutyzm wybiórczy z autyzmem lub z poważnymi trudnościami w uczeniu się. W przypadku dzieci, które są rzeczywiście dotknięte mutyzmem, takie podejście może bardzo zaszkodzić. Dlatego konieczna jest właściwa i wczesna diagnoza.

W wielu przypadkach rodzice czekają i liczą na to, że dziecko wyrośnie z mutyzmu. Jednak bez właściwego rozpoznania i leczenia, większość dzieci nie wyrasta. Kończy się to dla nich latami pozbawionymi rozmowy, normalnych kontaktów z ludźmi i utratą okazji do właściwego rozwoju umiejętności społecznych.

5. Podejrzewam mutyzm wybiórczy u dziecka. Co robić?

Rodzice, którzy podejrzewają, że ich dziecko może zmagać się z mutyzmem wybiórczym, powinni zacząć od zrezygnowania z nacisków i oczekiwań dotyczących mówienia. Należy starać się przekazać dziecku, że rozumie się jego lęk, że czasami trudno jest wydusić z siebie słowo. Warto zapewniać o swoim wsparciu w tym trudnym czasie. Nie wolno zapominać o chwaleniu dziecka za wszelkie osiągnięcia i wysiłki w tym zakresie. Jednocześnie potrzebne jest też zapewnianie wsparcia, dostrzeganie trudności i frustracji przeżywanych przez dziecko.

Rodzice powinni porozmawiać z lekarzem rodzinnym lub pediatrą oraz psychiatrą lub terapeutą, którzy mają doświadczenie w pracy z mutyzmem wybiórczym. Trzeba jednak zwrócić uwagę na fakt, że samo doświadczenie nie gwarantuje właściwego podejścia i zrozumienia. W gruncie rzeczy, osoba z małym doświadczeniem, ale z odpowiednim zrozumieniem tego, czym jest mutyzm wybiórczy będzie doskonałą pomocą dla dziecka.

Rodzaj leczenia mutyzmu wybiórczego powinien być indywidualnie dostosowany do danego dziecka. Skuteczne są formy terapii behawioralnej i poznawczej, leczenia przez zabawę, psychoterapii oraz farmakoterapia. Chociaż można mieć uzasadnione wątpliwości dotyczące podawania dzieciom leków psychotropowych, to jednak często są one dobrym początkiem. Obniżają lęk, co pozwala rozpocząć pracę terapeutyczną. Z czasem można obniżać dawki leków, by po kilku miesiącach czy po roku zupełnie z nich zrezygnować.

Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
0

Komentarze

Pytania do specjalistów

Szepty córki

Moja córka Zuzia chodzi do podstawówki. Bierze udział w życiu szkolnym, ale do nauczycieli szepcze, więc przepytują ją przy swoim biurku lub przy jej ławce. W pierwszej klasie pani sprawdzała jej czytanie przy pomocy koleżanki, z czasem Zuzia czytała...

+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ewelina25 Forum Ciąża i dziecko 25 odpowiedzi Mutyzm wybiórczy ~ewelina25:

Mam problem z moim synem. W zasadzie trwa on nie od wczoraj. Chodzi o to, ze dziecko rozwija sie dobrze tak jak inne dzieci, w domu fajnie sie bawi, jest rozmowne. W przedszkolu - inne dziecko. W ogole sie nie odzywa .

Artykuły Lęk

Lęk Strach przed chorobą

(...) rozmiary epidemii, jak na przykład świńska grypa. Często lęk działa na nas mobilizująco. Jeżeli jednak lęk przed chorobą ... jest niezbędne, by zapanować nad lękiem.Dudek D., Grabski B., Jaeschke R., Siwek M., Lęk w zaburzeniach psychicznych, Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, Kraków 2011, ISBN 978-83-86826-00-2.Fajkowska M., Szymura B., LĘK – geneza, mechanizmy, funkcje, SCHOLAR, Warszawa...

Lęk Leczenie zaburzeń lękowych

Lęk jest normalnym uczuciem, którego doświadcza każdy z nas. Wiele osób odczuwa lęk w związku z problemami w pracy, egzaminami lub podejmowaniem ważnych decyzji. Zaburzenia lękowe to jednak coś zupełnie innego. Powodują one tak silny lęk ... lęk może być dziedziczny, tak jak kolor włosów lub oczu. Również przeżyty szok lub trudne doświadczenie mogą ... lękowych Lęk uogólniony może być objawem zaburzenia depresyjnego. Ujawnia się bez szczególnej...

Lęk Lęk napadowy

(...) niebezpieczeństwo i automatycznie reagować. Strach i lęk zwykle są bardzo pomocne w życiu, gdyż dają nam możliwość unikania szkodliwych sytuacji. Są jednak osoby, u których lęk zbytnio się nasilił, przez co wywołuje szereg problemów, które nie mają nic wspólnego z ochroną organizmu. Czym jest lęk napadowy? Zaburzenia lękowe, które mogą rozwinąć się ... tych zaburzeń nasilony lęk powoduje wycofywanie się z życia, unikanie kontaktu z wyimaginowanym zagrożeniem oraz zamykanie...