Nadczynność przytarczyc

Nadczynność przytarczyc polega na zwiększeniu w surowicy stężenia parathormonu – hormonu przytarczyc, którego nadmiar powoduje hiperkalcemię (wzrost poziomu wapnia) oraz hipofosfatemię (spadek poziomu fosforanów we krwi). Przytarczyce to niewielkie gruczoły dokrewne położone w obrębie szyi tuż obok tarczycy. Gruczoły te grają główną rolę w procesie regulacji gospodarki wapniowej. Wydzielają parathormon, w skrócie oznaczany PTH, który wraz z kalcytoniną – hormonem wydzielanym przez komórki C tarczycy - i aktywną postacią witaminy D uczestniczy w regulacji gospodarki wapniowej.

Objawy i przyczyny nadczynności przytarczyc

Do najczęściej pojawiających się objawów nadczynności przytarczyc należą:
  • bóle kostne i wrażliwość na ucisk,
  • złamania kości, osteoporoza z tworzeniem się torbieli kostnych,
  • kolka nerkowa (wynika z obecności kamieni w drogach moczowych),
  • krwiomocz i zwiększone wydalanie moczu,
  • bóle brzucha (mogą wskazywać na zapalenie trzustki lub wrzody żołądka),
  • utrata łaknienia,
  • nudności i wymioty,
  • zaparcia,
  • depresja, psychoza.
Niekiedy choroba może przebiegać bezobjawowo, a zwiększone stężenie wapnia w surowicy wykrywane jest przypadkowo.

Przyczyny nadczynności przytarczyc to:

  1. Gruczolaki przytarczyc – pierwotna nadczynność przytarczyc. Niekiedy mogą im towarzyszyć guzy innych narządów wydzielania wewnętrznego. Choroba jest wówczas uwarunkowana genetycznie.
  2. Przerost przytarczyc w przebiegu przewlekłej niewydolności nerek oraz zespołu upośledzonego wchłaniania w przewodzie pokarmowym – wtórna nadczynność przytarczyc. Niewydolne nerki nie przekształcają wystarczającej ilości witaminy D do jej aktywnej formy i w niewystarczającym stopniu wydalają fosforany. W wyniku kumulacji fosforanów w organizmie powstaje nierozpuszczalny fosforan wapnia i powoduje obniżenie wapnia zjonizowanego z krążenia. Oba mechanizmy prowadzą do hipokalcemii i w następstwie tego do nadmiernego wydzielania parathormonu i wtórnej nadczynności przytarczyc.
  3. Jedną z częstych przyczyn hiperkalcemii są przerzuty nowotworowe do kości. U tych chorych nie stwierdza się zmian patologicznych w przytarczycach.

Czynniki ryzyka nadczynności przytarczyc:

  • przebycie krzywicy lub niedobór witaminy D,
  • choroby nerek,
  • nadużywanie środków przeczyszczających,
  • nadużywanie preparatów naparstnicy,
  • płeć żeńska, wiek powyżej 50 lat.

Powikłania naczynności przytarczyc

Możliwe powikłania nadczynności przytarczyc obejmują:

Nadaktywność przytarczyc wpływa na kości, zęby, naczynia krwionośne, nerki, układ pokarmowy, ośrodkowy układ nerwowy i skórę. Choroba dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Najczęściej pojawia się u osób w wieku 30-50 lat.

Leczenie nadczynności przytarczyc

Celem leczenia jest usunięcie nadczynności przytarczyc. Gruczolaki przytarczyc usuwa się chirurgicznie, natomiast wtórną nadczynność przytarczyc leczy się farmakologicznie. Ponadto zaleca się spożywanie diety ubogowapniowej (z ograniczeniem mleka i jego przetworów) oraz wypijanie dostatecznie dużej ilości płynów w celu niedopuszczenia do tworzenia się kamieni nerkowych. Przeciwwskazane są potrawy ostre i mocno przyprawione, które mogą drażnić żołądek i sprzyjać powstawaniu wrzodów.

Leczenie farmakologiczne nadczynności przytarczyc polega na podawaniu diuretyków, zwiększających wydalanie sodu i wapnia. W leczeniu przełomu hiperkalcemicznego podaje się kalcytoninę (hormon produkowany przez komórki C tarczycy, który obniża stężenie wapnia w surowicy), sterydy i bisfosfoniany.

Leczenie wtórnej nadczynności przytarczyc polega na ograniczeniu przyjmowania fosforanów w diecie, suplementacji aktywną formą witaminy D, stosowaniu leków wiążących fosforany w przewodzie pokarmowym (różnego rodzaju węglany wapnia).

Przypisy
Herrmann F., Lohmann T., Muller P., Endokrynologia w praktyce klinicznej. Diagnostyka i leczenie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3835-4
Syrenicz A. Endokrynologia w codziennej praktyce lekarskiej, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2009, ISBN 978-83-61517-14-6
Burch W.M. Endokrynologia, Urban & Partner, Wrocław 1996, ISBN 83-85842-51-9
Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0

Artykuły Nadczynność przytarczyc

Usunięcie przytarczyc to zabieg wykonywany w przypadku nieprawidłowego działania tych gruczołów, a konkretnie ich pierwotnej nadczynności. Przy pierwotnej nadczynności przytarczyc ich usunięcie ...

Parathormon (PTH) jest hormonem produkowanym przed gruczoły przytarczyczne. Chemicznie to linijny polipeptyd zbudowany z 84 aminokwasów. W organizmie może być magazynowany tylko w niewielkich ...

Gruczoły przytarczyczne to cztery, małe gruczoły umiejscowione na szyi po bokach tchawicy i obok gruczołu tarczycy. Najczęściej gruczoły rozłożone są po dwa po obu stronach tchawicy. Może być ...

Wapń jest ważnym dla funkcjonowania organizmu minerałem, ale jego nadmiar nie jest korzystny dla człowieka. Jakie są objawy nadmiaru wapnia w organizmie?

Osteokalcyna to białko odpowiedzialne za tworzenie kości i ich mineralizację. Badanie poziomu osteokalcyny stosowane jest w rozpoznanie osteoporozy, nowotworów kości i innych chorób kości.

Wielomocz, inaczej poliuria, pojawia się wtedy, gdy ilość oddawanego moczu jest nadmiernie zwiększona w stosunku do prawidłowej jego objętości. Wartość prawidłowa dla dorosłego człowieka to ...

Widok gruczolaka nadnerczy u chorego na hiperaldosteronizm.

Fosfataza alkaliczna (ALP) jest enzymem związanym z procesem wapnienia rozwijających się kości. Znajduje się w kościach, wątrobie i jelitach, dlatego też badanie poziomu ALP wykorzystywane jest ...

Kalcytonina jest hormonem wytwarzanym przez gruczoł tarczowy. Hormon ten odgrywa ważną rolę w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej, wpływając w ten sposób głównie na metabolizm kości. Jest ...

Fosfatemia, czyli niedobór fosforu, to stosunkowo rzadkie zjawisko. Jakie są symptomy niedoboru fosforu u człowieka? W jakich produktach znajduje się fosfor?

Chlorki to elektrolity reagujące z innymi pierwiastkami, takimi jak potas , sód czy dwutlenek węgla. W ten sposób utrzymują one równowagę i pH płynów w organizmie. Badanie określające poziom ...

Grzybica języka wywoływana jest najczęściej przez grzyb Candida albicans. Infekcje grzybicze jamy ustnej i gardła dotyczą z reguły niemowląt, dzieci, osób starszych noszących protezy zębowe oraz ...

Kwas moczowy jest produktem degradacji puryn, czyli zasad azotowych wchodzących w skład kwasów nukleinowych DNA i RNA. Degradacja ta zachodzi w hepatocytach wątroby pod wpływem działania różnych ...

Kamica moczowa to najczęstsza choroba układu moczowego, inaczej nazywana także kamicą nerkową. Pojawia się głównie u mężczyzn pomiędzy 30. a 50. rokiem życia. Kamica moczowa wiąże się z ...

Zdjęcie rentgenowskie - widoczny kamień nerkowy.

Zwężenie zastawki aortalnej powoduje zmniejszenie światła lewego ujścia tętniczego, co utrudnia odpływ krwi z lewej komory serca do aorty. Wada ta może być wrodzona albo spowodowana zmianami ...

Zwężenie zastawki aortalnej jest jedną z najczęstszych chorób kardiologicznych występujących w Europie.

Nadmierne pragnienie – jak sama nazwa wskazuje – jest to chęć spożywania dużej ilości płynów. Przyczyn nadmierniego pragnienia jest wiele. Woda jest bardzo ważnym składnikiem naszego organizmu i ...

Rodzaje otyłości wskazują, jaka jest jej przyczyna. Bez poznania powodów nadmiernego przyrostu na wadze nie jest możliwe skuteczne leczenie otyłości. Czym różni się otyłość pierwotna od wtórnej?

Dolegliwości związane z układem pokarmowym to najczęstsze przyczyny zgłoszeń pacjentów do lekarza. Mogą występować w każdym wieku, a znaczna część stanowi symptom tak zwanej niestrawności i ...

Jeśli chodzi o określenie rokowań w przebiegu nowotworów złośliwych, podaje się procent 5-letnich przeżyć chorych, którzy pokonali raka. Wskaźnik ten będzie większy przy nowotworach mało zaawansowanych, gdzie szansa na przeżycie jest znacznie większa, zaś mniejszy w przypadku nowotworu o bardziej zaawansowanej postaci. Wyleczalność raka żołądka wykrytego w pierwszym stadium wynosi 90%.<br />
<br />
Wyróżnia się 4 rodzaje zaawansowania klinicznego raka żołądka: wczesny, miejscowo zaawansowany, naciekający okoliczne narządy oraz dający przerzuty odległe.<br />
<br />
Dla każdej z wymienionych grup rokowanie jest zupełnie inne. W naszym kraju jednak często obserwuje się zjawisko polegające na tym, że do lekarza zgłaszają się pacjenci będący w 3 lub 4 stadium choroby, gdzie szansa na przeżycie wynosi około 5-30%.<br />
<br />
Jeśli chodzi o objaw,y to niepokojącym sygnałem mogą być: utrata łaknienia, smoliste stolce, bolesność i dyskomfort w nadbrzuszu oraz okresowe nudności i wymioty.<br />
<br />
Temat zachorowalności na raka żołądka porusza dr hab. n. med. Krzysztof Jeziorski, onkolog.

Kamica nerkowa jest jednym z najczęściej występujących schorzeń układu moczowego. Polega ona na obecności w drogach moczowych nierozpuszczalnych złogów, powstających wskutek wytrącania się ...

Zdjęcie rentgenowskie - widoczny kamień nerkowy.

Definicja zaparć mówi, iż jest to zbyt mała częstotliwość wypróżnień (<=2/tydzień) lub występowanie twardych stolców, oddawanych z wysiłkiem, często ze współistniejącym uczuciem niepełnego ...

Na zdjęciu widoczne miejsce niedrożności jelit.&nbsp;

Rezonans magnetyczny jest to nowoczesna i bardzo dokładna metoda przedstawienia przekrojów narządów wewnętrznych człowieka we wszystkich płaszczyznach. Inne stosowane skróty i nazwy określające tę ...

Pytania do eksperta

Brak miesiączki u dziewiętnastolatki

Witam, mam 19 lat i nie mam jeszcze miesiączki. W wieku 17 lat byłam u endokrynologa. Lekarz zrobił mi badanie USG, wyniki: pęcherz moczowy o gładkich brzegach. W miednicy nie uwidoczniono struktury macicy. Przy ścianie macicy uwidoczniono struktury po stronie prawej – 22 mm x 14 mm, po lewej stronie 20 mm x 17 mm mogące odpowiadać jajnikom. Przepisał mi lek orgametril, który nie wywołał u ...
Odpowiada: lek. med. Magdalena Szymańska

Operacja zmniejszenia piersi u mężczyzny

Odpowiada: lek. med. Tomasz Stawski
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »