Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Neurastenia

Neurastenia to choroba z grupy zaburzeń lękowych, która znajduje się w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F48 – inne zaburzenia nerwicowe. Neurastenię można określić inaczej jako zespół zmęczenia. To najczęściej występujący rodzaj nerwicy, do którego powstania przyczyniają się realia XXI wieku – ciągły stres, presja czasu, szybkie tempo życia, napięcie psychiczne i brak regeneracji sił witalnych. Czy zespół neurasteniczny to poważne zaburzenie nerwowe, czy po prostu przemęczenie pracą? Jakie są objawy nerwicy neurastenicznej i jak ją leczyć?

1. Przyczyny neurastenii

Pojęcie „neurastenia” nie jest zbyt często używane przez psychiatrów w środowisku medycznym ze względu na nieprecyzyjność terminologiczną i ciągłe zmiany nazewnictwa psychiatrycznego. Antoni Kępiński, polski psychiatra, mówił o tym zaburzeniu jako o nerwicy neurastenicznej, objawiającej się w postaci poczucia zmęczenia nieadekwatnego do sytuacji oraz spowolnieniem procesów poznawczych. W literaturze można znaleźć też takie określenia, jak osobowość neurasteniczna. Czasami błędnie neurastenię uznaje się za nerwicęwegetatywną. Do tej pory nie ma określonego stanowiska co do etiologii choroby. Zdaje się, że neurastenia wiąże się z nadmierną produkcją katecholamin – adrenaliny i noradrenaliny – hormonów stresu, produkowanych przez nadnercza. Aminy katecholowe działają pobudzająco na układ nerwowy, podwyższają poziom glukozy we krwi, przyspieszają tętno i pracę serca. W literaturze wymienia się wiele czynników, które mogą przyczynić się do powstania neurastenii. Wśród nich znajdują się m.in.:

Przyczyną nerwicy mogą być zarówno urazy natury organicznej, jak i psychicznej. Neurastenia może pojawić się na wskutek długotrwałych napięć, wyczerpania pracą zawodową czy konfliktów w domu. Objawy nerwicy tego rodzaju mają jednak podłoże organiczne. Dość często występują po upojeniu alkoholowym, w przebiegu chorób zakaźnych oraz somatycznych, np. w wyniku zaburzeń miażdżycowych, działania substancji toksycznych (przy ostrym zatruciu tlenkiem węgla). Przyczyną nerwicy neurastenicznej jest również długotrwałe przebywanie w warunkach nadmiernego hałasu i niewłaściwe odżywianie. Zaburzeniu sprzyjają również nastawienie negatywne na światło oraz cechy osobowościowe, jak np.: łatwe zniechęcanie się, rezygnacja z celów życiowych, bierność zawodowa.

2. Rodzaje i objawy neurastenii

W obrazie klinicznym neurastenii istnieją znaczące różnice kulturowe. Występują dwie podstawowe odmiany choroby zachodzące na siebie. W pierwszej, dominującą cechą są skargi na wzmożone zmęczenie po wysiłku umysłowym, często związane z obniżeniem sprawności zawodowej i efektywności w wykonywaniu codziennych zadań. Męczliwość psychiczna jest najczęściej opisywana jako nieprzyjemne dla przeżywającego pojawienie się rozpraszających skojarzeń czy wspomnień, trudności w koncentracji uwagi i ogólnie mniej efektywne myślenie. Drugi typ charakteryzuje się cielesnym uczuciem osłabienia fizycznego i wyczerpania nawet po minimalnym wysiłku, któremu towarzyszy uczucie bólów mięśniowych i niemożność odprężenia się.

Objawy nerwicy neurastenicznej to głównie drażliwość i osłabienie. Chory jest przez większość czasu zmęczony i apatyczny, ma trudności z koncentracją uwagi. Dolegliwościom tym mogą towarzyszyć objawy somatyczne, jak np. bóle mięśni i głowy. Dodatkowo może pojawić się permanentne rozdrażnienie. Neurastenia oznacza dosłownie „słabość nerwów” – termin ten został wprowadzony na określenie stanu wywołanego wyczerpaniem komórek nerwowych w wyniku braku czynności odżywczych.

Inne dolegliwości fizyczne, jakie mogą występować w obu rodzajach neurastenii, to:

Ponadto, chory ma poczucie nieustannego wyczerpania organizmu, które jest szczególnie odczuwane rano tuż po przebudzeniu. Zmęczenie to maleje dopiero wieczorem. Męcząca staje się nie tylko praca, ale i rozrywka, np. kino czy spotkania ze znajomymi – to typowe objawy nerwicy neurastenicznej.
Inne pozycje literaturowe wskazują na występowanie trzech rodzajów neurastenii:

  • hipostenia – objawia się niepokojem, obniżeniem sprawności, zmęczeniem i ogólnym osłabieniem;
  • hiperstenia – charakteryzuje się drażliwością, wybuchami gniewu, nadwrażliwością na bodźce, objawami somatycznymi; jest to tzw. nerwica dyrektorska, na którą chorują osoby na kierowniczych stanowiskach;
  • neurastenia asteniczna – przejawia się w postaci szybkiej męczliwości.

3. Rozpoznanie i leczenie neurastenii

Do zdiagnozowania neurastenii konieczne jest stwierdzenie następujących elementów:

  • albo uporczywe i męczące skargi na zwiększone zmęczenie po wysiłku umysłowym, albo poczucie wyczerpania i osłabienia fizycznego po minimalnym wysiłku fizycznym;
  • co najmniej dwóch symptomów spośród podanych: bóle mięśniowe, zawroty głowy, napięciowe bóle głowy, zaburzenia snu, niezdolność odprężenia się, drażliwość, niestrawność.

Żadne z występujących objawów autonomicznych lub depresyjnych nie mogą być na tyle trwałe i nasilone, by móc postawić inne rozpoznanie, np. epizod depresyjny czy zespół wypalenia. W wielu krajach neurastenia w zasadzie nie jest używaną kategorią diagnostyczną. Wiele spośród rozpoznawanych tak przed laty stanów spełniało kryteria zaburzenia depresyjnego lub lękowego. W praktyce klinicznej spotyka się jednak przypadki odpowiadające opisowi neurastenii bardziej niż jakiemukolwiek innemu zaburzeniu. Wydaje się, że w wielu kulturach przypadki te są częstsze niż w innych. Jeśli kategoria diagnostyczna „neurastenia” jest stosowana, należy najpierw dążyć do wykluczenia zaburzeń lękowych oraz zaburzeń depresyjnych. Ponadto, neurastenię należy różnicować z zaburzeniami somatoformicznymi, w obrazie których dominują skargi cielesne i koncentracja na chorobie fizycznej. Neurastenii nie wolno mylić z astenią, zespołem złego samopoczucia i przemęczenia, zespołem przemęczenia powirusowego czy psychastenią. Jeśli zespół neurasteniczny rozwija się w następstwie choroby somatycznej, np. grypy, wirusowego zapalenia wątroby czy mononukleozy zakaźnej, należy uwzględnić również to drugie rozpoznanie.

W celu uporania się z neurastenią zaleca się odpoczynek, by zregenerować siły, zmianę trybu życia, ćwiczenia relaksacyjne, hydroterapię, fizykoterapię i preparaty wzmacniające, np. na bazie żeń-szenia czy kofeiny. Rzadko kiedy pacjenci z neurastenią są hospitalizowani. Męczliwość psychiczną najlepiej „zwalczać” modyfikacją własnego podejścia do życia – należy dać sobie czas na odpoczynek, pozwolić sobie na chwilę relaksu, nie ignorować oznak zmęczenia i nie dać się wciągnąć w chory i destrukcyjny „wyścig szczurów”.

Bibliografia

  • Bilikiewicz A., Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2776-4.
  • Imielski W., Zaburzenia psychiczne i emocjonalne, SCHOLAR, Warszawa 2010, ISBN 978-83-7383-440-8.
  • Jarema M., Psychiatria w praktyce, Medical Education, Warszawa 2011, ISBN 978-83-62510-06-1.
  • Kokoszka A., Zaburzenia nerwicowe. Postępowanie w praktyce ogólnolekarskiej, Medycyna Praktyczna, Kraków 2004, ISBN 83-7430-004-3.
Komentarze (7)
~mimi
~mimi

tak, to ja....co mam zrobic, dokad z tym isc? kto i co moze mi pomoc bo ja sama juz nie umiem

Odpowiedz
Redakcja
Redakcja

Najlepiej będzie chyba wybrać się do psychologa. Wizyta u psychologa nie wymaga skierowania. Jeśli nie wie Pani, do kogo konkretnie się zwrócić, może pomoże lista lekarzy w http://katalog.abczdrowie.pl/. Zapraszamy też do rozmów na http://forum.abczdrowie.pl/forum-psychologia - razem zawsze raźniej.
Pozdrawiamy i życzymy wiele sił!

Odpowiedz
~bella
~bella

tez mam to samo , czasami mam juz dosyc, ale staram sie z tym walczyc ...i chyba niedlugo tez sie wybiore do specjalisty :(

Odpowiedz
~Student
~Student

A ja chcę sobie wziąć na to papier, żeby załatwić urlop dziekański na uczelni. Sądzicie, że nie przyniesie to żadnych problemów w przyszłości?

Odpowiedz
~nn84
~nn84

Ludzie jak ja was rozumie. To skur... i przekleństwo, życie zamienia się w wegetacje psychiczną.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Nerwica i lęki - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Nerwica i lęki
Nerwica i lęki

Zespół Da Costy

Zespół Da Costy (ang. Da Costa’s Syndrome) należy do zaburzeń autonomicznych występujących pod postacią somatyczną i znajduje się w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F45.3. Inaczej zespół ten określa się...

Nerwica i lęki

Leki przeciwlękowe

Leki przeciwlękowe określa się zamiennie jako leki anksjolityczne, anksjolityki lub trankwilizatory. Ich działanie polega na redukcji uczucia lęku, niepokoju i napięcia psychicznego oraz objawów somatycznych, które towarzyszą tym stanom. Stosuje się je w...

Nerwica i lęki

Zaburzenia depresyjno-lękowe

Jednoznaczna diagnoza zaburzeń psychicznych czasem bywa trudna. Dzieje się tak w przypadku mieszanych zaburzeń lękowo-depresyjnych. Problemy, z jakimi zgłasza się do specjalisty osoba cierpiąca na te zaburzenia mogą przypominać zarówno depresję, jak i...

Nerwica i lęki

Strach przed śmiercią

Strach przed śmiercią na ogół przychodzi z wiekiem. Żegnając bliskich z rodziny lub znajomych, często dociera do nas, że nie jesteśmy nieśmiertelni. Jednak reakcje na takie myśli są bardzo różne. Bywa, że lękprzed śmiercią wprowadza w nasze życie pewnego...

Nerwica i lęki

Zaburzenia lękowe w depresji

Antoni Kępiński, znany psychiatra i autor wielu książek, pisał, że obniżenie nastroju często łączy się z lękiem przed życiem. Lekarze przyznają, że czasem trudno jest oddzielić zaburzenia lękowe od depresyjnych i trudno jest wskazać pacjentów, którzy...

Nerwica i lęki

Dysmorfofobia

Skany mózgu pokazały różnice w reakcji mózgu osób cierpiących na dysmorfofobię (ang. Body Dysmorphic Disorder, BDD), gdy zostały im pokazane zdjęcia ich samych. Dysmorfofobia jest zaburzeniem psychicznym, które sprawia, iż pacjent wierzy, że ma...

Nerwica i lęki

Zaburzenia lękowe u dzieci

Strach i lęk – często używamy tych słów zamiennie, nie zwracając uwagi na to, że choć ich znaczenie jest zbliżone, to jednak nie takie samo. Strach czujemy przed dużym, warczącym na nas psem czy okropnym, wielkim, włochatym pająkiem. Przyczyn...

Nerwica i lęki

Leczenie lęków

Każdy z nas czegoś się boi. Jedni mają lęk wysokości, inni boją się pająków (arachnofobia), a jeszcze inni – małych pomieszczeń (klaustrofobia). Lęk definiowany jest jako negatywny stan emocjonalny, pojawiający się w sytuacji zagrożenia. Lęk jest...

Nerwica i lęki

Ćwiczenia chronią przed paniką

Niektórzy ludzie wpadają w przerażenie w momencie, gdy pod wpływem stresu, kofeiny lub nawet ćwiczeń mocniej uderza im serce, mają zawroty głowy, ból brzucha, mokre dłonie lub brakuje im tchu. Właśnie u osób z takim zaburzeniem lękowym istnieje największe...

Nerwica i lęki

Zespół Briqueta

Zespół Briqueta to dawna nazwa zaburzeń somatyzacyjnych. Zespół ten należy do zaburzeń nerwicowych występujących pod postacią somatyczną (ang. somatoform disorder), które zostały ujęte w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500