Niedobór białka

Weryfikacja merytoryczna:

Mgr Aneta Kościołek - dietetyk, biotechnolog, specjalista ds. zdrowia publicznego. Doktorantka Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.

Wegetarianizm, czyli niespożywanie mięsa zwierząt, ma wielu zwolenników. Jednak w związku z tym, że dieta wegetariańska jest często uboga w pełnowarościowe białko, wiele osób obawia się przejść na taki sposób żywienia. Istnieje również możliwość, iż niejedzenie mięsa może prowadzić do anemii. Czy niedobór białka u wegetarian to tylko mit? Jak objawia się niedobór białka w organizmie?

Objawy niedoboru białka w organizmie

Do najbardziej znanych symptomów niedoboru białka w organizmie należą:

• łamliwe, wypadające włosy,
• podłużne linie na paznokciach,
• obrzęk,
• zmiany skórne,
• apatia,
• odtłuszczenie wątroby
• spadek odporności,
• odleżyny,
• słabe mięśnie.
Niedobór białka powoduje kwashiorkor i może nawet prowadzić do śmierci. Niedożywienie białkowe powoduje zahamowanie wzrostu i rozwoju oraz dojrzewania. Dlatego jest bardzo niebezpieczne dla małych dzieci, a także kobiet w ciąży. Niedożywienie białkowe w okreie życia płodowego i u niemowląt powoduje zahamowanie zarówno rozwoju fizycznego, jak i umysłowego oraz zwiększa podatność na infekcje bakteryjne i wirusowe. 

Niedobór białka w organizmie może skutkować anemią. Jest wiele rodzajów anemii. Przeciwnicy wegetarianizmu twierdzą, że dieta wegetariańska zwiększa ryzyko wystąpienia tej choroby. Rzeczywiście, niespożywanie mięsa prowadzi do niedoboru witaminy B12, który może wywołać anemię. Wówczas chory łatwo odczuwa zmęczenie, nawet jeśli wysypia się w nocy. Nie oznacza to jednak, że wegetarianizm stanowi zagrożenie dla zdrowia. Jeśli wegetarianin zadba o to, by w jego diecie nie zabrakło białka, wapnia, żelaza, witaminy B6, cynku i witaminy B12, nie ma powodu do zmartwień.

Jakie produkty powinni jeść wegetarianie?

• Aby uniknąć niedoboru białka, warto regularnie spożywać nabiał (sery białe, kefiry, jogurty naturalne).
• Wapń znajduje się między innymi w mleku sojowym, serze żółtym, brokułach.
• Żelazo to składnik zielonych warzyw, niewielkie ilości znajdują się w przetworach mlecznych.
• Witamina B6 jest obecna w ziarnach słonecznika, soi, orzechach i bananach.
• Aby dieta wegetariańska nie była uboga w cynk, warto spożywać orzechy, pełne ziarna i fasolę.
• Witamina B12 jest najlepiej przyswajalna z jajek.
• Wegetarianie mogą przyjmować witaminowe suplementy diety, jednak należy uważać, aby nie stosować ich jednocześnie z niektórymi lekami, ponieważ mogą zaburzć ich działanie.

Dieta wegetariańska nie musi być jednoznaczna z niedoborem białka i istotnych dla organizmu składników odżywczych. Nawet rezygnując z mięsa, można dobrze się odżywiać. Białko roślinne, co prawda, nie jest tak wartościowe jak białko pochodzenia zwierzęcego (z mięsa, drobiu, ryb, jajek), ale może równie skutecznie pokryć zapotrzebowanie organizmu na ten składnik odżywczy. Białko roślinne pełnowartościowe, czyli o podobnym składzie aminokwasowym co w mięsie, jest obecne w roślinach strączkowych (fasola, soczewica, soja). Dlatego wegetarianie tak powinny komponować swój jadłospis, aby nasiona tych roślin były obecne w codziennych potrawach. W przeciwnym razie niedobór pełnowartościowego białka w diecie będzie przyczyną rozwoju licznych chorób.