Niedokrwistość aplastyczna

Niedokrwistość aplastyczna to schorzenie, które polega na upośledzeniu funkcji szpiku i zmniejszeniu liczby elementów krwi. Anemia aplastyczna może dotknąć osób w każdym wieku, u niektórych jest wrodzona, u innych nabyta. Niedokrwistość czasami pojawia się nagle lub stopniowo, przez dłuższy czas, nawet przez kilka miesięcy. Choroba bywa krótkotrwała lub przewlekła. Niedokrwistość aplastyczna może mieć ciężką postać i prowadzić do śmierci.

Przyczyny aplazji szpiku

Na zachorowanie na niedokrwistość wpływ mają następujące czynniki:

• radioterapia i chemioterapia – niekiedy ich skutkiem ubocznym jest niedokrwistość aplastyczna,
• kontakt ze środkami owadobójczymi lub chwastobójczymi – powodowana przez styczność z chemikaliami anemia zwykle ustępuje samoistnie dzięki konsekwentnemu unikaniu kontaktu z takimi środkami,
• zaburzenia autoimmunologiczne,
• kontakt z benzenem,
• zakażenia wirusowe,
• przyjmowanie niektórych leków, na przykład niektórych antybiotyków i środków na reumatoidalne zapalenie stawów,
• przełomy aplastyczne przy niedokrwistości hemolitycznej,
• układowe choroby tkanki łącznej,
• nocna hemoglobinuria – może powodować niedokrwistość aplastyczną, ale czasami to anemia prowadzi do wystąpienia nocnej hemoglobinurii,
• ciąża – niekiedy u kobiet spodziewających się dziecka system odporności atakuje szpik.

Objawy anemii aplastycznej

Symptomy niedokrwistości aplastycznej zależą od tego, jakiego składnika krwi jest za mało.

• osłabienie i duszności następują przy obniżeniu poziomu erytrocytów,
• większa podatność na zakażenia i stany gorączkowe ma miejsce przy obniżeniu poziomu białych krwinek,
• skłonność do krwawień, a także wybroczyn na błonach śluzowych i skórze jest obecna przy obniżonym poziomie płytek krwi.

Chorobę rozpoznaje się po wystąpieniu dwóch z trzech zmian we krwi.

Rozwój aplazji szpiku bywa różny – u niektórych chorych choroba przebiega szybciej, u innych wolniej. Czasami następuje okres samoistnej poprawy. U osób z ciężką postacią choroby śmiertelność jest duża, zwłaszcza przed rozpoczęciem leczenia. Do śmierci prowadzi zwykle sepsa lub zakażenie grzybicze. Anemia aplastyczna może przerodzić się w nowotwór.

Rozpoznanie i leczenie aplazji szpiku

W celu diagnozy anemii plastycznej lekarze zwykle zlecają badanie krwi oraz biopsję szpiku. Po rozpoznaniu niedokrwistości zazwyczaj konieczne jest przeprowadzenie dalszych badań w celu ustalenia przyczyny anemii. Leczenie niedokrwistości aplastycznej nie jest skuteczne u wszystkich chorych. Najczęstszymi metodami leczenia są: przeszczepianie szpiku, zazwyczaj do 35-40 roku życia, androgeny oraz leczenie immunosupresyjne. Ponadto leczenie obejmuje przetaczanie płytek i koncentratu krwinek czerwonych. Chorym podaje się także antybiotyki i leki przeciwgrzybiczne, a u osób, u których wystąpiła zaawansowana anemia, stosuje się czynniki wzrostu. Osoby chorujące na niedokrwistość powinny o siebie zadbać. Zaleca się unikanie kontaktu z chorymi osobami i częste mycie rąk w celu zapobiegania infekcjom. Chorzy z anemią odczuwają zmęczenie i trudności ze złapaniem oddechu nawet po niezbyt forsownym wysiłku, dlatego powinni odpoczywać, gdy tylko poczują taką potrzebę. Należy także unikać sportów kontaktowych, by nie dopuścić do ryzyka skaleczenia lub upadku.