Niedożywienie u osób starszych

Weryfikacja merytoryczna:

Mgr Aneta Kościołek - dietetyk, biotechnolog, specjalista ds. zdrowia publicznego. Doktorantka Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.

Niedożywienie to poważny problem, który często dotyczy osób starszych. Pełnowartościowa dieta jest niezbędna do zachowania witalności i dobrego zdrowia seniorów. Niedożywienie organizmu może przyczyniać się do rozwoju wielu schorzeń lub zaostrzać przebieg chorób przewlekłych. Należy więc podjąć odpowiednie kroki, aby niedopuścić do niedożywienia osób starzych.

Objawy niedożywienia

Objawy niedożywienia to przede wszystkim:

• zmęczenie,
• depresja,
• osłabiony układ immunologiczny (zwiększone ryzyko infekcji),
• obniżony poziom czerwonych krwinek i hemoglobiny (anemia),
• spadek ilości tkanki mięśniowej (co przyczynia się do utraty prawidłowej koordynacji ruchowej, upadków i złamań),
• zaburzenia układu pokarmowego,
• problemy z pracą serca i płuc,
• zła kondycja skóry.

Zbilansowana dieta jest szczególnie ważna dla osób, które są przewlekle chore, borykają się z demencją starczą oraz mają trudności w samodzielnym spożywaniu posiłków.

Przyczyny niedożywienia u osób starszych

Mogłoby się wydawać, że przyczyną niedożywienia jest po prostu zbyt mała ilość jedzenia lub zła dieta. Jednak problem u osób starszych najczęściej jest wynikiem kilku czynników fizycznych, socjalnych i psychicznych. Zaliczamy do nich:

• problemy zdrowotne – seniorzy, który zmagają się na co dzień z chorobą, mogą utracić apetyt lub cierpieć na problemy trawienne, może to wynikać na przykład z przyjmowania dużej ilości leków lub z kłopotów z prawidłowym żuciem pokarmów, między innymi z powodu braków w uzębieniu;
• niski dochód lub odizolowanie społeczne – chorzy seniorzy często oddają dużą część renty lub emerytury na wykupienie leków, jeśli dodatkowo są samotni, rezygnują z codziennego gotowania pełnowartościowych obiadów;
• depresja – samotność, utrata nadziei, choroby starcze, problemy ze sprawnym poruszaniem się to jedne z licznych powodów depresji starszych osób;
• alkoholizm – choroba alkoholowa powoduje utratę apetytu, ograniczenie wchłaniania składników odżywczych, niestety porcja alkoholu często zastępuje zdrowy posiłek;
• dieta – zalecenia dietetyczne, czyli np. ograniczenie soli, tłuszczu czy cukru, są sposobem na walkę z wieloma chorobami, jednak mogą się przyczynić się do ograniczenia spożywania pokarmów.

Przyczyną niedożywienia u osób w podeszłym wieku jest także znacznie mniejszy apetyt i niemożność spożywania wszystkiego, co osoby te jadały wcześniej. Przyjmowanie niektórych leków może dodatkowo spowalniać wchłanianie różnych składników odżywczych, co w długim czasie może skutkować ich trwałym niedoborem i prowadzić do niedożywienia. Choć ilość kalorii potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania zmniejsza się wraz z wiekiem, to jednak proporcje składników odżywczych pozostają niezmienne. Skutki złej diety mogą być poważne, dlatego warto zainteresować się, czy u starszych osób znajdujących się pod naszą opieką nie pojawiają się objawy niedożywienia. Jeśli zaobserwujemy niepokojące symptomy, warto taką osobę zachęcać do wprowadzenia zmian w diecie – między innymi do spożywania większych ilości owoców i warzyw, nabiału, chudego mięsa. Poza tym warto skonsultować swoje wątpliwości z lekarzem.