Nietypowe uzależnienia

Weryfikacja merytoryczna:

Mgr Kamila Krocz - psycholog społeczny, autorka wielu publikacji dotyczących rozwoju osobistego oraz warsztatów z doradztwa zawodowego i komunikacji...

Wszyscy dobrze znają uzależnienie od nikotyny, narkomanię czy alkoholizm. Jednak w ostatnich latach pojawiają się nowe nietypowe uzależnienia. Gry komputerowe, Internet, seks, zakupy… Są to uzależnienia psychiczne – osoba uzależniona odczuwa silną potrzebę stałego wykonywania jakiejś czynności. I nie należy tutaj przymusu działania mylić z rytuałami czy zaburzeniami kompulsywnymi. Mimo że nałogi te nie prowadzą do poważnych fizjologicznych następstw, to potrafią być równie niebezpieczne jak klasyczne rodzaje uzależnień.

Uzależnienie od telefonu komórkowego

Osoby uzależnione traktują telefon komórkowy jak przedłużenie ręki lub... »

Rodzaje nietypowych uzależnień

• Internet. Uzależnienie od Internetu może się objawiać na kilka sposobów – nerwowość i agresja pojawiające się w sytuacji, gdy osoba uzależniona nie spędzi wystarczającej ilości czasu, surfując po sieci; uzależnienie od wirtualnych relacji, np. przez serwisy społecznościowe lub komunikatory internetowe. U podstaw uzależnienia od Internetu leżą często: niedojrzałość społeczna, frustracje, pustka emocjonalna i brak bliskich relacji z innymi ludźmi znanymi w rzeczywistości realnej.
• Telefon komórkowy. Wydaje się, że w dzisiejszych czasach nikt nie potrafi już obejść się bez komórki. Jednak osoby faktycznie uzależnione traktują telefon komórkowy jak prawdziwe przedłużenie ręki lub ucha, a brak telefonu może u nich wywoływać napady lękowe.
• Gry. Gry komputerowe, video czy automaty do gier – o nałogowym graniu mówimy wtedy, gdy gracz nie ma już żadnych innych obiektów zainteresowania i całe jego życie toczy się wokół gier.
• Seks. Niestabilność uczuciowa, nieodparta i ciągła potrzeba kontaktów seksualnych, kompulsywna masturbacja lub nieustanne sięganie po pornografię. Seksoholizm to poważny problem, który dzisiaj ma nowy, dodatkowy obiekt pożądania: zabawki erotyczne.
• Zakupy. Zakupy kompulsywne w sklepach lub przez Internet są zazwyczaj tłumaczone jako próba zapełnienia pustki, braku. Jednak uczucie satysfakcji jest bardzo krótkotrwałe, a zakupoholizm najczęściej wynika z dużo głębszych problemów.
• Praca. Satysfakcja z dobrze wykonanej pracy może u niektórych osób przerodzić się w obsesję. Pracoholizm w dłuższej perspektywie ma negatywny wpływ na zdrowie osoby uzależnionej i jej relacje z rodziną oraz otoczeniem.
• Sport. Niezależnie od przyczyn, dla których jest uprawiany – dla przyjemności, żeby schudnąć lub zadbać o formę – sport również może być obiektem uzależnienia. Endorfiny wydzielane podczas wysiłku fizycznego działają jak narkotyk, powodują uczucie zadowolenia, od którego łatwo się uzależnić.

Mechanizm uzależnienia

Niektóre sytuacje i czynności sprawiają przyjemność. W takich chwilach mózg uwalnia do organizmu dopaminę – hormon szczęścia. Dopamina powoduje przyjemne uczucie zadowolenia i szczęścia, znika również napięcie.

Uzależnienie od seksu w sieci

Uzależnienie od seksu i pornografii wywołuje poważne skutki osobiste i... »

Osoba uzależniona poświęca coraz więcej czasu na wykonywanie swojej ulubionej czynności. Dochodzi do tego, że zaczyna kłamać lub wykonywać ją w ukryciu, żeby uniknąć ewentualnych wyrzutów. Staje się agresywna i zamyka się w swoim świecie, co jest zarazem przyczyną i skutkiem uzależnienia. Osoba uzależniona traci w końcu kontakt z rzeczywistością. Całe jej życie krąży wokół obiektu uzależnienia, przez co cierpią jej relacje z rodziną i otoczeniem oraz życie zawodowe.

Leczenie uzależnień każdego typu musi być poprzedzone przyznaniem się osoby uzależnionej do problemu. Najczęściej to otoczenie jako pierwsze zauważa problem, a osoba uzależniona neguje rzeczywistość, mimo ewidentnych sygnałów. Przyznanie się do uzależnienia nie jest proste, bo oznacza przyznanie się do swoich słabości. Jest to jednak podstawowy warunek rozpoczęcia leczenia i początek drogi do normalności.