Objawy refluksu

Objawy refluksu, według danych medycznych, dotyczą od 4 do 7% osób dorosłych. Pojawiają się regularnie, tzn. codziennie lub prawie codziennie. Refluks w języku polskim oznacza „zwracanie” lub „cofanie”. Istota choroby refluksowej polega na zwracaniu zawartości żołądka do przełyku. Ponieważ do przełyku trafia nie tylko wcześniej połknięty pokarm, ale i wytwarzany w żołądku kwas solny oraz enzymy trawiące, powoduje to powstawanie przykrych dolegliwości, z których najbardziej typową jest zgaga.

Czym jest refluks?

Choroba refluksowa może grozić poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Silne działanie drażniące kwasu solnego oraz enzymów może powodować zapalenie przełyku i jego niebezpieczne powikłania. Refluks z żołądka do przełyku występuje sporadycznie u każdego człowieka. Problemem staje się wówczas, gdy dolegliwości są silne lub często nawracają. Mówi się wtedy właśnie o chorobie refluksowej. Ocenia się, że do 7% dorosłych cierpi regularnie na objawy refluksu. Jeżeli uwzględnić chorych, u których objawy występują co najmniej raz w tygodniu, wartość ta wzrasta do około 1/5 wszystkich dorosłych. Duża część spośród nich w ogóle nie zgłasza się do lekarza, próbując sobie radzić z dolegliwościami we własnym zakresie.

W przebiegu choroby refluksowej pojawiają się charakterystyczne objawy. Należą do nich:

• zgaga – najbardziej charakterystyczny objaw choroby. Występuje u ponad 90% chorych. Jest to uczucie dyskomfortu lub bólu, najczęściej piekącego lub palącego, zlokalizowanego za mostkiem. Zazwyczaj pojawia się po jedzeniu lub nocą, budząc chorego ze snu. Trwa kilkanaście-kilkadziesiąt minut i zwykle samoistnie ustępuje. Jest spowodowana zarzucaniem kwaśnej zawartości żołądka do przełyku;
• zwracanie – jest uczuciem goryczy lub kwasu w jamie ustnej spowodowanym zarzucaniem treści żołądkowej. Należy odróżniać zwracanie od wymiotów;
• zaburzenia w połykaniu – inaczej dysfagia. Są związane z utrudnieniem przechodzenia połykanego pokarmu przez przełyk. Można je opisać jako uczucie ucisku lub „węzła” za mostkiem. Zaburzenia połykania mogą być spowodowane niewłaściwą perystaltyką przełyku, stanem zapalnym lub zwężeniem przełyku. U chorych z dysfagią lekarz powinien wykluczyć raka przełyku. Uczucie bólu za mostkiem przy przełykaniu, tzw. odynofagia, jest innym objawem, odczuwanym przez chorych z zapaleniem przełyku;
• ból w klatce piersiowej – może być ostry lub tępy, może promieniować do pleców, barków i szyi. Spowodowany jest prawdopodobnie przez podrażnienie zakończeń nerwowych przełyku w czasie jego rozciągania lub pobudzania przez kwas żołądkowy. Czasem trudno jest odróżnić ten rodzaj bólu od bólu spowodowanego niedokrwieniem serca;
• krwawienie z przełyku – występuje pod postacią krwistych lub fusowatych wymiotów. Jest rzadkim objawem choroby refluksowej. Może oznaczać duże nasilenie zapalenia przełyku lub obecność innej choroby.

Objawy współtowarzyszące chorobie refluksowej

• objawy płucne – zarzucana do przełyku treść żołądkowa może dostawać się do krtani i oskrzeli. Rezultatem tego może być astma oskrzelowa, zapalenie oskrzeli, przewlekły kaszel i nawracające zapalenia płuc. Objawy płucne występują u około 10% dorosłych z chorobą refluksową;
• objawy z jamy ustnej – obejmują wytwarzanie dużej ilości śliny, zapalenie dziąseł i uszkodzenie zębów. Zapalenie dziąseł i uszkodzenie szkliwa zębów są spowodowane zetknięciem z kwaśną treścią zarzucaną do ust;
• objawy gardłowe – uszkodzenie krtani i gardła może objawiać się chrypką, zapaleniem krtani, suchym zapaleniem gardła lub uczuciem zatykania w gardle. Lekarz musi w takim wypadku wykluczyć inne przyczyny dolegliwości, w tym raka krtani;
• objawy ze strony uszu – ból ucha lub uszu pojawia się rzadko. Może być spowodowany uszkodzeniem przez kwas żołądkowy nosa i gardła, mających połączenie z uchem środkowym.

Przyczyny refluksu

Refluks żołądka i przełyku może być spowodowany wieloma czynnikami. Do najbardziej typowych przyczyn powstawania choroby refluksowej należą:

• zaburzenia pracy dolnego zwieracza przełyku;
• zaburzenia motoryki przełyku;
• zaburzenia opróżniania żołądkowego;
• przepuklina rozworu przełykowego przepony;
• niedobór wydzielania śliny;
• scleroderma (twardzina);
• leki stosowane w innych chorobach.

Choroba refluksowa dotyczy osób w każdym wieku i obu płci, jednak częstość jej występowania zwiększa się wyraźnie w grupie osób powyżej 40. roku życia. Refluks występuje dużo rzadziej u dzieci, ale może dotyczyć nawet niemowląt. Objawy refluksu bardzo obniżają jakość życia i zdolność do pracy, bardziej niż uporczywy ból głowy, nadciśnienie tętnicze czy cukrzyca. W związku z powszechnym występowaniem tej choroby i wciąż odnotowywanym wzrostem zachorowań refluks jest określany jako choroba społeczna XXI wieku. Zdrowe odżywianie może pomóc w pokonaniu dolegliwości żołądkowo-przełykowych.