Ośrodki leczenia alkoholizmu

Uzależnienie od alkoholu jest chorobą przewlekłą, wymagającą profesjonalnego leczenia. Podstawową formą leczenia jest psychoterapia odwykowa. Główne cele terapii odwykowej to: utrzymanie abstynencji, poprawa zdrowia psychicznego i fizycznego oraz nauka nowych umiejętności przydatnych w rozwiązywaniu problemów. Terapia jest więc nauką życia bez alkoholu.

Leczenie alkoholizmu

W procesie leczenia alkoholizmu pacjent zdobywa niezbędną wiedzę na temat objawów i mechanizmów uzależnienia, stosowanych mechanizmów obronnych utrudniających trzeźwienie oraz umiejętności radzenia sobie z głodem alkoholowym i przykrymi emocjami.
 Psychoterapia jest prowadzona przez odpowiednio wyszkolonych terapeutów uzależnień, a podstawową jej formą jest terapia grupowa. Terapia grupowa umożliwia nie tylko zdobycie wiedzy, lecz także przede wszystkim odbycie treningu nowych umiejętności, konstruktywnych zachowań i sposobów radzenia sobie z trudnościami. Uważa się, że konieczny jest okres co najmniej 18–24 miesięcy terapii odwykowej, aby osiągnąć podstawowe cele leczenia. Skuteczność terapii zależy nie tylko od profesjonalizmu terapeutów, lecz także od motywacji i zaangażowania pacjenta. Terapia odwykowa może odbywać się w trybie ambulatoryjnym, dziennym lub stacjonarnym.

Terapia ambulatoryjna

Odbywa się w poradniach leczenia uzależnień. Problemy najczęściej dotyczą nie tylko osoby uzależnionej, lecz także jej bliskich. Stąd większość poradni leczenia uzależnień udziela również pomocy rodzicom, małżonkom oraz dzieciom alkoholików w ramach terapii dla osób współuzależnionych lub terapii DDA. Leczenie ambulatoryjne jest dość wygodną formą terapii dla osób pracujących. Spotkania grup terapeutycznych często odbywają się w godzinach wieczornych, poradnie zazwyczaj są bliskie miejscu zamieszkania. Jednak mało intensywny tryb leczenia może sprzyjać sytuacji nawrotu. Dlatego zaleca się ten tryb leczenia osobom zmotywowanym oraz pacjentom po przebytym leczeniu stacjonarnym jako kontynuację leczenia.

Terapia w trybie dziennym

Jest prowadzona w oddziałach dziennych. Cykl terapii trwa zazwyczaj ok. dwóch miesięcy. Zajęcia terapeutyczne odbywają się od godzin porannych do popołudniowych. Jest to bardziej intensywna forma terapii. Często korzystają z niej pacjenci, którym zaleca się leczenie intensywne, natomiast czas oczekiwania na miejsce w ośrodku zamkniętym jest zbyt długi. Zazwyczaj wymaga rezygnacji z pracy. Warto wspomnieć, że osobie uczestniczącej w dziennej lub stacjonarnej terapii odwykowej może przysługiwać zwolnienie lekarskie.

Terapia stacjonarna

Jest najbardziej intensywną formą leczenia, odbywa się w oddziałach szpitalnych, często w szpitalu psychiatrycznym. Terapia trwa zazwyczaj 6–8 tygodni. Zajęcia terapeutyczne odbywają się od godzin porannych do wieczornych. Ta forma leczenia jest zalecana osobom, które mają problem z utrzymywaniem dłuższych okresów abstynencji, niewspółpracujących w innych formach leczenia. Część terapii może odbywać się w trybie dziennym. Wszystkie ośrodki leczenia zalecają pacjentom uczestnictwo w grupach Anonimowych Alkoholików. Poza psychoterapią możliwe są metody farmakologiczne – mają one znaczenie pomocnicze. Należą do nich np. środki zmniejszające głód alkoholu. Osoby objęte leczeniem odwykowym mają zapewnioną opiekę lekarza psychiatry. Terapia odwykowa odbywa się za zgodą pacjenta. 

Możliwe jest uzyskanie zobowiązania do leczenia odwykowego. Wniosek należy zgłosić do rejonowej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, obecnej w każdej dzielnicy i gminie. Zobowiązanie do leczenia wydaje sąd rodzinny na wniosek komisji, po zapoznaniu się z opinią biegłego.

Detoksykacja

Przez leczenie detoksykacyjne określa się leczenie zespołu abstynencyjnego. Zespół abstynencyjny ujawnia się u osoby uzależnionej, która przerwała ciąg picia lub znacznie zmniejszyła ilość spożywanego alkoholu. Po 2–3 dniach od odstawienia alkoholu zespół abstynencyjny osiąga największe nasilenie. W niepowikłanym zespole odstawiennym występują: drżenie ciała, zwiększona potliwość, drażliwość, bezsenność. Objawy mijają samoistnie po kilku dniach, stopniowo zmniejszając swoje nasilenie. W powikłanym zespole abstynencyjnym mogą wystąpić napady drgawkowe, zaburzenia świadomości z intensywnymi halucynacjami, czyli majaczenie alkoholowe oraz powikłania związane z ogólnym wyniszczeniem organizmu. W tych przypadkach konieczne jest leczenie w wyspecjalizowanym oddziale, zwanym detoksykacyjnym lub oddziałem leczenia alkoholowych zespołów abstynencyjnych. Detoksykacja trwa zazwyczaj kilka dni, nie przekraczając z reguły dwóch tygodni. W przypadku gdy z powodu zaburzeń świadomości zagrożone jest życie pacjenta, możliwe jest przyjęcie do szpitala bez zgody pacjenta, na mocy ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Leczenie odwykowe jest bezpłatne, również dla osób nieubezpieczonych.

Pełną listę państwowych ośrodków leczenia odwykowego można znaleźć na stronie Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.