Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Pamięć krótkotrwała

Pamięć krótkotrwała (ang. short-term memory, STM) albo inaczej pamięć operacyjna stanowi drugi etap przetwarzania informacji przez umysł. Jest swego rodzaju przełącznikiem między pamięcią sensoryczną a pamięcią długotrwałą. Pamięć krótkotrwała przechowuje niewielkie partie wiadomości przez krótki czas (do kilkunastu sekund). To tymczasowy magazyn do przechowywania nowych informacji, które albo przejdą do pamięci długotrwałej i przyjmą postać trwałego engramu (śladu pamięciowego), albo zostaną zignorowane, uznane za nieistotne i zapomniane. Pamięć STM pełni funkcję selektywnego sita, które analizuje, co jest ważne, a co nie. Jak działa pamięć operacyjna i czym różni się od pamięci długotrwałej?

1. Funkcje pamięci operacyjnej

Pamięć krótkotrwała (operacyjna) służy jako bufor, w którym umieszcza się usłyszane przed chwilą nowe nazwisko. Działa ona także jako czasowy magazyn dla słów z pierwszej części zdania, gdy czyta się już jego koniec. Pamięć operacyjna jest procesem świadomego doświadczenia umysłowego – z jednej strony, włącza informacje pochodzące z pamięci sensorycznej, a z drugiej – wydobywa informacje z pamięci długotrwałej. Działa zatem dwukierunkowo. Ponadto, pamięć krótkotrwała dostarcza umysłowej „przestrzeni roboczej”, w której sortuje się i koduje informacje przed włączeniem ich do trwalszego przechowania. Czyniąc to, sprawia, że doświadczenia nabierają znaczenia poprzez wiązanie ich z informacją przechowywaną w pamięci długotrwałej. Pamięć operacyjna to „centralny układ przetwarzający” dla całego systemu pamięci.

Pamięć operacyjna jest rejestrem, utrzymującym informację przeważnie przez około 20 sekund, czyli znacznie dłużej niż czyni to pamięć sensoryczna. Jeśli podejmie się wysiłek i będzie się powtarzać materiał, można utrzymać aktywną informację dłużej. Pamięć krótkotrwała jako umysłowa przestrzeń robocza, w której się myśli, łączy obrazy wydobyte z pamięci długotrwałej. Zdaje się zatem, że pamięć operacyjna działa na podobnej zasadzie, jak centralny procesor w komputerze, ale też jako stacja przekaźnikowa między pozostałymi systemami pamięci. Gdy dochodzi do przeładowania pamięci operacyjnej, zwykłe elementy, które były w niej wcześniej, zostają usunięte, by ustąpić miejsca nowszym. Jednak gdy pamięć operacyjna jest zapełniona informacją wymagającą uwagi, można nawet nie zauważyć nowej informacji docierającej przez zmysły.

2. Różnice między pamięcią krótkotrwałą a długotrwałą

Zasadniczo proces zapamiętywania dzieli się na trzy etapy. Zdarzenia najpierw muszą zostać przetworzone przez pamięć sensoryczną i krótkotrwałą (operacyjną), zanim w końcu dostaną się do magazynu pamięci długotrwałej, z którego mogą w późniejszym czasie zostać wydobyte z powrotem do pamięci operacyjnej. Często pamięć krótkotrwałą przeciwstawia się pamięci długotrwałej, traktując je jako oddzielne magazyny pamięciowe, wykorzystujące odmienne sposoby rejestrowania informacji oraz niejednakowo wrażliwe na zapominanie. Czym różni się pamięć krótkotrwała i długotrwała?

WłaściwośćPAMIĘĆ KRÓTKOTRWAŁAPAMIĘĆ DŁUGOTRWAŁA
Czas przechowywania kilkanaście sekund do kilku lub kilkunastu minut praktycznie nieograniczony
Pojemność 7 +/- 2 elementy; elementem może być cyfra, liczba, litera, figura geometryczna lub wyraz praktycznie nieograniczona; nawet do 185 miliardów bitów informacji
Zapamiętywanie szybkie, nie wymaga wysiłku, przebiega automatycznie wolniejsze, wymaga zaangażowania i skupienia uwagi
Dostęp łatwy i natychmiastowy powolny, niekiedy wymaga wysiłku
Utrwalanie materiału powtórki wewnętrzne; w pewnych wypadkach ułatwiają przekazanie materiału do pamięci trwałej wykrycie wewnętrznej struktury lub znaczenia; uczenie się dowolne
Format zapamiętywanych informacji akustyczny lub wzrokowy semantyczny lub wzrokowy
Wrażliwość na zapominanie duża; informacje zapomniane znikają bezpowrotnie mała; informacje są zapominane pozornie, ponieważ można je odzyskać dzięki stosowanym świadomie specjalnym strategiom wydobycia, albo są odzyskiwane spontanicznie, w wyniku reminiscencji
Format zapisu głównie akustyczny i wzrokowy; niekiedy semantyczny głównie semantyczny; niekiedy wzrokowy lub słuchowy
Czynniki powodujące interferencję (zniekształcenia pamięciowe) podobieństwo akustyczne (na zasadzie baran – banan) podobieństwo semantyczne lub wzrokowe (na zasadzie baran – zwierzę)

Pamięć operacyjna ukierunkowuje uwagę na ważne dane pochodzące ze zmysłów lub na materiał wydobyty z pamięci długotrwałej, czasowo przechowuje dźwięki albo obrazy wzrokowe oraz manipuluje nimi, przetwarza słowa i pomaga w zapamiętywaniu zdarzeń. Tak naprawdę bez pamięci krótkotrwałej nie dałoby się żyć.

Bibliografia

  • Maruszewski T., Pamięć jako podstawowy mechanizm przechowywania doświadczenia [w:] Strealu J., (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, t. 2, GWP, Gdańsk 2004, ISBN 83-87957-05-4.
  • Zimbardo P.G., Johnson R.L., McCann V., Psychologia. Kluczowe koncepcje. Motywacja i uczenie się, PWN, Warszawa 2010, ISBN 978-83-01-16300-6.
Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Inteligencja - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Inteligencja
Inteligencja

Mądrość idzie w parze z wiekiem!

Mądrość idzie w parze z wiekiem!

(...) przez pierwsze 40 lat naszego życia – i przez ten czas nasza inteligencja rośnie. Dopiero później ruszają procesy, które...

Inteligencja

Inteligencja płynna i skrystalizowana

Inteligencja i sposób pomiaru ilorazu inteligencji budzą ciągle liczne kontrowersje w środowisku psychologicznym ... masę różnych klasyfikacji inteligencji. Można być inteligentnym werbalnie albo emocjonalnie. Jest również inteligencja personalna, inteligencja społeczna, inteligencja przestrzenna, logiczno-matematyczna czy muzyczna. Pierwszą i jedną z najbardziej ... skrystalizowaną (Gc). W wyniku wykorzystania wymyślnych technik statystycznych Cattell stwierdził, że inteligencja ogólna może...

Inteligencja

Style poznawcze

Style poznawcze to preferowane sposoby funkcjonowania intelektualnego, które odpowiadają indywidualnym potrzebom człowieka. Styl poznawczy traktuje się w kategorii różnic indywidualnych w zakresie sposobu uczenia się, spostrzegania, myślenia,...

Inteligencja

Jak ćwiczyć mózg?

Z wiekiem szwankuje nie tylko zdrowie fizyczne, ale i sprawność umysłowa. Specjaliści przekonują jednak, że wystarczy wykonywać jedno ćwiczenie na mózg dziennie, by na dłużej cieszyć się dobrą pamięcią i intelektem ostrym jak brzytwa. Najważniejsza jest...

Inteligencja

Urodzony matematyk!

To, że można urodzić się z talentem muzycznym lub malarskim, nie ulega wątpliwości. A co z matematyką? Czy możliwe jest, że niektórzy przychodzą na świat wyposażeni w zdolności matematyczne? Według ostatnich badań przeprowadzonych przez naukowców z...

Inteligencja

Pamięć fotograficzna

Pamięć fotograficzna to zwyczajowa nazwa na określenie wyobraźni ejdetycznej, a więc zdolności do precyzyjnego odtwarzania, z dużą dokładnością, widzianych wcześniej obrazów, dźwięków, miejsc, obiektów itp. Wyobrażenia ejdetyczne są niestety udziałem...

Inteligencja

Pamięć długotrwała

Zasadniczo proces zapamiętywania dzieli się na trzy etapy. Każda informacja, która w końcu trafia do pamięci długotrwałej, musi najpierw zostać przetworzona przez pamięć sensoryczną i pamięć operacyjną (krótkotrwałą). Pamięć długotrwała (ang. long-term...

Inteligencja

Pamięć autobiograficzna

Przez całe życie odbieramy, w sposób pośredni lub bezpośredni, informacje dotyczące naszej osoby. Są to wiadomości, które mocno przyciągają uwagę, np. kiedy ktoś podczas przyjęcia wypowie nasze imię, nasza uwaga natychmiast skupi się na dalszym ciągu tej...

Inteligencja

Inteligencja muzyczna

Inteligencja muzyczna to jeden z wielu rodzajów inteligencji człowieka. Na inteligencję muzyczną składa się to, co potocznie ... się inteligencja muzyczna i jak ją wykorzystywać w ogólnym rozwoju umysłowym dziecka? Inteligencja słuchowa Inteligencję muzyczną określa się inaczej jako inteligencję słuchową lub rytmiczną. Ludzie obdarzeni inteligencją muzyczną rozumieją i interpretują świat za pomocą dźwięków. W czym przejawia się inteligencja rytmiczna u dziecka? Maluch lubi śpiewać i...

Inteligencja

Inteligencja społeczna

(...) Inteligencja interpersonalna to zdolność do rozumienia zamiarów, emocji, motywów i działań innych ludzi oraz umiejętność skutecznej współpracy. Inteligencja intrapersonalna to zdolność do poznawania samego siebie, rozwoju poczucia tożsamości i regulowania własnego życia. Termin „inteligencja społeczna” wprowadził do słownika w 1920 roku amerykański psycholog Edward Thorndike, ale większość kojarzy to pojęcie z osobą Daniela Golemana – autora książki pt. „Inteligencja społeczna”. Jak...