Papierosy znikają z filmów!

Weryfikacja merytoryczna:

Mgr Kamila Krocz - psycholog społeczny, autorka wielu publikacji dotyczących rozwoju osobistego oraz warsztatów z doradztwa zawodowego i komunikacji...

Nałóg tytoniowy jest jednym z najpoważniejszych problemów współczesnego świata. Niemal dla każdego palacza kończy się poważnymi chorobami, rozwojem nowotworów, a często także śmiercią. Profilaktyka, zwłaszcza skierowana do dzieci i młodzieży, jest więc w tym przypadku ekstremalnie ważna – od jej skuteczności zależy w dużym stopniu zdrowie kolejnych pokoleń.

Profilaktyka uzależnień od nikotyny w Hollywood

Jednym z istotniejszych aspektów profilaktyki jest jasne formułowanie kierowanego do młodszych osób przekazu: papierosy szkodzą, a ich palenie od dawna już nie jest modne. Aby jednak przekaz ten był skuteczny, musi być poparty przez ludzi stanowiących dla młodzieży wzór – także aktorów filmowych i kreowanych przez nich bohaterów popularnych filmów.

Niebezpieczny nałóg nikotynowy

Nałóg tytoniowy jest jednym z najpoważniejszych problemów współczesnego... »

W Hollywood potraktowano ten temat bardzo poważnie. Część firm przemysłu filmowego zaangażowała się czynnie w zmianę obrazu papierosów, które jeszcze stosunkowo niedawno odgrywały często ważną rolę w scenariuszach. Jak twierdzą w opublikowanym niedawno raporcie specjaliści profilaktyki uzależnień, odnosi to pozytywne efekty. Systematycznie obniża się liczba scen, w których aktorzy palą papierosy – a w większości produkcji skierowanych do młodych ludzi w ogóle się takie nie pojawiają. Ursula Bauer z Centers for Disease Control and Prevention - współautorka badań - wyjaśnia, dlaczego jest to tak ważne: „Im częściej młodzi ludzie oglądają na ekranie sceny, w których papieros jest ważnym elementem scenariusza, tym bardziej otwarci są na możliwość palenia. To zaś sprawia, że częściej sami również sięgają po tytoń i szybko się od niego uzależniają”.

Wytwórnie filmowe a palenie papierosów na ekranie

Świadome tej zależności wytwórnie filmowe, takie jak Warner Bros, Universal i Focus Features czy Walt Disney Company, starają się stopniowo wyeliminować ze swoich scenariuszy sceny, w których palenie papierosów może wyglądać zachęcająco. Efekt jest wyraźnie zauważalny, zwłaszcza na tle wytwórni, które tej polityki nie stosują. Analiza przeprowadzona przez zespół Ursuli Bauer wskazała, że obecnie tylko 45% hitów filmowych nakręconych przez wytwórnie dbające o profilaktykę antytytoniową zawiera sceny palenia papierosów. W filmach dla młodszych odbiorców praktycznie palaczy już nie ma. Inaczej sprawa przedstawia się u producentów, którzy nie deklarują negatywnej postawy wobec palenia tytoniu - nawet 40% filmów młodzieżowych nadal zawiera sceny palenia papierosów. Na szczęście jednak ich liczba i tak znacząco w ostatnich latach spada, co jest odpowiedzią na zmianę społecznego postrzegania tego szkodliwego nałogu. Dla producentów ograniczenie tego rodzaju scen nie jest - jak wskazuje Bauer - zbytnim problemem. Mimo wprowadzania w życie profilaktyki antytytoniowej, filmy nadal odnoszą spektakularne sukcesy, a bilety sprzedają się równie dobrze, jak wcześniej.

Dlaczego wytwórnie filmowe zdejmują palaczy z ekranu? Analizujący problem naukowcy sądzą, że jest to w dużej części spowodowane zewnętrznymi naciskami, w tym presją społeczną. Palenie papierosów postrzegane jest obecnie najczęściej jako po prostu niewłaściwe - nie kojarzy się już z męskością czy kobiecością, erotyką, przestało być modne. Obecnie więc tylko nieliczne sytuacje przedstawiane w scenariuszach filmowych uzasadniają „wprowadzenie na wizję” palącego się papierosa. Z biegiem czasu będzie ich zapewne jeszcze mniej.

Ewa Czarczyńska