Płytki krwi

Płytki krwi to inaczej trombocyty. Obok erytrocytów i leukocytów stanowią one trzeci rodzaj podstawowych elementów morfotycznych krwi. Płytki krwi są komórkami biorącymi udział w regulacji krzepnięcia krwi. Pełnią też ważną rolę w magazynowaniu i transporcie niektórych ważnych biologicznie substancji - serotoniny i adrenaliny. Płytki krwi w morfologii krwi obwodowej oznaczane są jako PLT. Za dolną granicę normy liczby płytek krwi uważa się 150 000 komórek w mm³ krwi (w jednostkach układu SI jest to 130 x 109/l dla osób dorosłych). Górna granica normy liczby płytek krwi wynosi 400 000 komórek w mm³ krwi (450 x 109/l dla osób dorosłych).

Trombocyty i ich rola w organizmie

Płytki krwi są jednym z elementów układu krzepnięcia. Powstają w szpiku kostnym z megakariocytów. W miejscu uszkodzenia naczynia krwionośnego trombocyty przylegają do niego i uwalniają z siebie szereg substancji chemicznych, biorących udział w procesie krzepnięcia krwi, które powodują nagromadzanie się i zlepianie płytek, co skutkuje zatamowaniem krwawienia. Trombocyty to podłużne bezjądrzaste komórki krwi. Są to dyskowate struktury, mniejsze od pozostałych komórkowych składników krwi człowieka. Mają postać otoczonych błoną komórkową fragmentów cytoplazmy megakariocytów. Zawierają szereg ziarnistości odpowiedzialnych za proces inicjacji krzepnięcia i skurczu naczyń krwionośnych. Płytki krwi żyją 7-14 dni.

Oznaczanie płytek krwi

Oznaczanie krwinek płytkowych w morfologii krwi może odbywać się za pomocą metod manualnych i automatycznych. Do metod manualnych należą:
  • metoda Fonio – pośredniego oznaczania liczby płytek krwi, obarczona dużym błędem;
  • metoda komorowa – krwinki płytkowe, przy odpowiednim rozcieńczeniu badanej próbki krwi, są liczone w komorze Bürkera przy użyciu mikroskopu kontrastowo-fazowego.
Najmniejszym błędem pomiaru są obarczone metody automatyczne oznaczania płytek krwi. Istotny wpływ na wynik badania ma dokładne wymieszanie krwi. Powstanie mikroskrzepów w próbce powoduje znaczne zmniejszenie liczby trombocytów i stanowi częstą przyczynę błędu. Płytki krwi powyżej normy to stan określany jako trombocytoza albo nadpłytkowość. Do nadpłytkowości może dochodzić:
Czasami zdarza się także, tzw. nadpłytkowość samoistna.
Znacznie częściej występuje trombocytopenia, czyli małopłytkowość. Płytki krwi poniżej normy mogą być skutkiem ubocznym stosowania niektórych leków (heparyna, chinidyna, doustne leki przeciwcukrzycowe), mogą też wynikać z niedoboru witaminy B12 lub kwasu foliowego, z infekcji, nowotworów i innych chorób, a także z nadużywania alkoholu.

Obniżenie poziomu płytek krwi może wskazywać na:
  • ostre infekcje, w tym poważne infekcje uogólnione;
  • zespół wykrzepiania śródnaczyniowego;
  • choroby autoimmunologiczne (toczeń, samoistna plamica małopłytkowa);
  • układowe choroby tkanki łącznej;
  • choroby krwi i szpiku kostnego, w tym białaczki;
  • krwawiące wrzody żołądka.
U kobiet w trakcie krwawienia miesięcznego liczba płytek krwi może ulec zmniejszeniu o około 25-50%, dlatego morfologia krwi nie może być wówczas wykonywana.

Układ krzepnięcia ma dużą rezerwę bezpieczeństwa i nawet wyraźne obniżenie się liczby trombocytów (do 50 x 109/l) nie daje zwykle żadnych objawów. Należy zachować jednak dużą ostrożność, ponieważ nieleczone obniżanie się poziomu płytek krwi grozi poważnymi powikłaniami w postaci krwawień do różnych narządów. Każdy przypadek wyraźnego obniżenia się poziomu płytek krwi wymaga pilnej konsultacji lekarskiej. Szczególnie niepokojące jest współistnienie z małopłytkowością objawów infekcji, pojawienie się wybroczyn na skórze oraz krwawień, znacznego obniżenia się liczby leukocytów lub poziomu hemoglobiny. Niewyjaśnione, dłużej trwające obniżenie się poziomu trombocytów wymaga specjalistycznej diagnostyki w warunkach szpitalnych, w tym punkcji szpiku kostnego.

Przypisy
Dmoszyńska A. (red.), Atlas hematologii klinicznej, Czelej, Lublin 2004, ISBN 83-88063-93-6
Hołowiecki J. (red.), Hematologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3938-2
Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3

Artykuły Płytki krwi

Transfuzja krwi to przetoczenie pewnej ilości krwi lub składników krwi. Zabieg wykonuje się zwykle w momencie zagrożenia życia - by uzupełnić składniki krwi - gdy doszło do silnego krwawienia, w ...

Celem transfuzji jest substytucja składników krwi.

Zaburzenia krzepnięcia krwi charakteryzują się skłonnością do przedłużających się krwawień samoistnych, np. obfite miesiączki u kobiet , krwawienie z zębów po umyciu lub po zabiegach, np. po ...

Brak krzepnięcia krwi powoduje występowanie krwotoków, krwiaków i krwawień z błon śluzowych.

Badania krwi są bardzo popularnym narzędziem diagnostycznym. Zarówno morfologia krwi, jak i pomiar cholesterolu czy glukozy może dać wiele informacji o tym, co dzieje się wewnątrz organizmu, a ...

Badania krwi mogą wykryć wiele nieprawidłowości w funkcjonowaniu organizmu.

Morfologia krwi jest podstawowym badaniem krwi, wykonywanym w celach diagnostycznych lub monitoringowych. W czasie badania ocenie ilościowej i jakościowej podlegają elementy morfologiczne krwi: ...

Badanie krwi jest jednym z najbardziej znanych i najczęściej wykonywanych badań. Krew można badać jednak nie tylko pod kątem składników morfologicznych takich, jak erytrocyty , leukocyty czy ...

Kiedy zachodzi podejrzenie, że układ krzepnięcia nie działa prawidłowo, lekarz zleca zazwyczaj wykonanie oznaczenia kilku parametrów, pozwalających na wstępną jego ocenę. Wyniki takich badań są ...

Krwiak podpaznokciowy to typowy krwiak umiejscowiony pod płytką paznokciową. Pojawia się w wyniku drobnych urazów. Jest on niegroźny, ale każdorazowo wymaga usunięcia krwi spod paznokcia.

Wirus odry jest rozpowszechnionym patogenem, który posiada wysokie właściwości zakaźne. Odra to choroba, którą ludzie zarażają się głównie w okresie jesienno-zimowym, zwykle drogą kropelkową. ...

Trombocytopenia, zwana inaczej małopłytkowością, oznacza liczbę płytek krwi poniżej 150 tys./mm3. To najczęściej występująca nabyta skaza krwotoczna . W prawidłowych warunkach w organizmie ...

Skaza krwotoczna (ang. purpura) jest to nabyta lub dziedziczona skłonność do nadmiernego krwawienia w obrębie tkanek i narządów. Charakterystycznym objawem, od którego pochodzi nazwa choroby, jest ...

W przypadku skaz krwotocznych uwidaczniają się zmiany w obszarze drobnych naczyń krwionośnych, płytek krwi i krzepnięcia.

Krwiak to wylew krwi na zewnątrz naczyń krwionośnych, w wyniku uszkodzenia ściany naczyń spowodowanego przez uraz. Może być różnej wielkości. Często mylony jest z wybroczynami, np. siniakiem. W ...

Methemoglobinemia to choroba krwi, która związana jest z powstaniem nieprawidłowej hemoglobiny , której cząsteczka hemu zawiera żelazo na +III stopniu utlenienia zamiast na +II. Powoduje to ...

W zależności od stopnia nasilenia, methemoglobinemia może nie powodować żadnych objawów lub w przypadku zawartości methemoglobiny powyżej 70% – może powodować śmierć.

Istotne w diecie jest, aby dostarczać niezbędną ilość witamin, minerałów i składników odżywczych. Zły sposób odżywiania się może doprowadzić do niebezpiecznego niedoboru witaminy B12.

Paradontoza to choroba zaliczana do grypy chorób przyzębia. Przyczyny paradontozy leżą głównie po stronie braku higieny jamy. Leczenie paradontozy wymaga specjalistycznych zabiegów stomatologicznych.

Najczęstszą przyczyną paradontozy jest niedostateczna higiena jamy ustnej.

Zatrucie alkoholowe to zatrucie spowodowane zbyt dużą dawką alkoholu w zbyt krótkim czasie. Zatrucie wywołane w organizmie alkohol może nawet doprowadzić do śmierci. Odróżnienie "zwykłego" ...

Jak rozpoznać zatrucie wywołane przez alkohol?

Przeszczepu szpiku kostnego można dokonać u pacjentów z pewnymi typami nowotworów - białaczką , chłoniakiem , rakiem piersi . Celem przeszczepu u kobiet z rakiem piersi jest umożliwienie im ...

W czasie zabiegu choremu zostanie zaaplikowany preparat komórki regenerujący układ krwionośny.

Serotonina to amina biogenna, neuroprzekaźnik wytwarzany w organizmie i niezbędny do działania różnych procesów w organizmie. Jej poziom można zwiększyć poprzez odpowiednią modyfikację diety.

Przewlekła białaczka szpikowa jest rodzajem nowotworu, należącym do czterech głównych typów białaczki. Chorują na nią zarówno dzieci, jak i dorośli, chociaż większość pacjentów stanowią osoby ...

W czasie zabiegu choremu zostanie zaaplikowany preparat komórki regenerujący układ krwionośny.

Zapaść krążeniowa to ostra niewydolność układu krążenia, której główną przyczyną jest spadek objętości wrzutowej i minutowej serca lub zmniejszenie objętości krwi krążącej w stosunku do ...

Zmiany w obrębie płytki paznokcia mogą świadczyć o wkroczeniu organizmu w stan chorobowy. Co warto wiedzieć na ten temat?

Normy laboratoryjne

Zdrowie

Pytania do eksperta

Spadek poziomu płytek krwi a przyjmowane leki

Spadek poziomu płytek krwi: we wrześniu stan 114.000, w październiku 85.000, w listopadzie 40.000. Krwinki czerwone: w październiku 4,12 mil., w listopadzie 3,86. HGB- 12,1-11,6 g/dl.Leukocyty od 4,4 tys. do 5,1 tys. Pytanie: co robić ze spadkiem płytek. Z leków wyeliminowałem P*** i M***. Mam lat 80. (Płytki krwi)
Odpowiada: lek. med. Agnieszka Barchnicka

Spadek płytek krwi i USG śledziony

Odpowiada: lek. med. Agnieszka Barchnicka
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »