Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Płytki krwi

http-pixabay-com-en-blood-blood-plasma-red-blood-cells-75301_6693.jpg
Zdjęcie autorstwa geralt / CC0 1.0
Płytki krwi to inaczej trombocyty. Obok erytrocytów i leukocytów stanowią one trzeci rodzaj podstawowych elementów morfotycznych krwi. Płytki krwi są strzępkami komórek pozbawionymi jądrai biorącymi udział w regulacji krzepnięcia krwi. Pełnią też ważną rolę w magazynowaniu i transporcie niektórych ważnych biologicznie substancji - serotoniny i adrenaliny. Płytki krwi w morfologii krwi obwodowej oznaczane są jako PLT. Za dolną granicę normy liczby płytek krwi uważa się 150 000 komórek w mm³ krwi (w jednostkach układu SI jest to 130 x 109/l dla osób dorosłych). Górna granica normy liczby płytek krwi wynosi 400 000 komórek w mm³ krwi (450 x 109/l dla osób dorosłych).

1. Trombocyty i ich rola w organizmie

Płytki krwi są jednym z elementów układu krzepnięcia. Powstają w szpiku kostnym z megakariocytów. W miejscu uszkodzenia naczynia krwionośnego trombocyty przylegają do niego i uwalniają z siebie szereg substancji chemicznych, biorących udział w procesie krzepnięcia krwi, które powodują nagromadzanie się i zlepianie płytek, co skutkuje zatamowaniem krwawienia. Trombocyty to podłużne bezjądrzaste strzępki komórek krwi. Są to dyskowate struktury, mniejsze od pozostałych komórkowych składników krwi człowieka. Mają postać otoczonych błoną komórkową fragmentów cytoplazmy megakariocytów. Zawierają szereg ziarnistości odpowiedzialnych za proces inicjacji krzepnięcia i skurczu naczyń krwionośnych. Płytki krwi żyją 7-14 dni.

2. Oznaczanie płytek krwi

Oznaczanie krwinek płytkowych w morfologii krwi może odbywać się za pomocą metod manualnych i automatycznych. Do metod manualnych należą:

  • metoda Fonio – pośredniego oznaczania liczby płytek krwi, obarczona dużym błędem;
  • metoda komorowa – krwinki płytkowe, przy odpowiednim rozcieńczeniu badanej próbki krwi, są liczone w komorze Bürkera przy użyciu mikroskopu kontrastowo-fazowego.
Najmniejszym błędem pomiaru są obarczone metody automatyczne oznaczania płytek krwi. Istotny wpływ na wynik badania ma dokładne wymieszanie krwi. Powstanie mikroskrzepów w próbce powoduje znaczne zmniejszenie liczby trombocytów i stanowi częstą przyczynę błędu. Płytki krwi powyżej normy to stan określany jako trombocytoza albo nadpłytkowość. Do nadpłytkowości może dochodzić:
Czasami zdarza się także, tzw. nadpłytkowość samoistna.
Znacznie częściej występuje trombocytopenia, czyli małopłytkowość. Płytki krwi poniżej normy mogą być skutkiem ubocznym stosowania niektórych leków (heparyna, chinidyna, doustne leki przeciwcukrzycowe), mogą też wynikać z niedoboru witaminy B12 lub kwasu foliowego, z infekcji, nowotworów i innych chorób, a także z nadużywania alkoholu.

Obniżenie poziomu płytek krwi może wskazywać na:
  • ostre infekcje, w tym poważne infekcje uogólnione;
  • zespół wykrzepiania śródnaczyniowego;
  • choroby autoimmunologiczne (toczeń, samoistna plamica małopłytkowa);
  • układowe choroby tkanki łącznej;
  • choroby krwi i szpiku kostnego, w tym białaczki;
  • krwawiące wrzody żołądka.

U kobiet w trakcie krwawienia miesięcznego liczba płytek krwi może ulec zmniejszeniu o około 25-50%, dlatego morfologia krwi nie może być wówczas wykonywana.

Układ krzepnięcia ma dużą rezerwę bezpieczeństwa i nawet wyraźne obniżenie się liczby trombocytów (do 50 x 109/l) nie daje zwykle żadnych objawów. Należy zachować jednak dużą ostrożność, ponieważ nieleczone obniżanie się poziomu płytek krwi grozi poważnymi powikłaniami w postaci krwawień do różnych narządów. Każdy przypadek wyraźnego obniżenia się poziomu płytek krwi wymaga pilnej konsultacji lekarskiej. Szczególnie niepokojące jest współistnienie z małopłytkowością objawów infekcji, pojawienie się wybroczyn na skórze oraz krwawień, znacznego obniżenia się liczby leukocytów lub poziomu hemoglobiny. Niewyjaśnione, dłużej trwające obniżenie się poziomu trombocytów wymaga specjalistycznej diagnostyki w warunkach szpitalnych, w tym punkcji szpiku kostnego.

Bibliografia

  • Dmoszyńska A. (red.), Atlas hematologii klinicznej, Czelej, Lublin 2004, ISBN 83-88063-93-6
  • Hołowiecki J. (red.), Hematologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3938-2
  • Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3

Źródła zewnętrzne

Redakcja abcZdrowie.pl,
Komentarze (2)
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Płytki krwi - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Płytki krwi
Zabiegi

Transfuzja krwi

Transfuzja krwi to przetoczenie pewnej ilości krwi lub składników krwi. Zabieg wykonuje się zwykle w momencie zagrożenia życia - by uzupełnić składniki krwi - gdy doszło do silnego krwawienia, w czasie operacji, w głębokiej anemii. Z czego składa się...

Krew i naczynia krwionośne

Niedocukrzenie krwi

Niedocukrzenie krwi, zwane inaczej hipoglikemią, może objawiać się nieznaczną sennością, ogólnym osłabieniem, silnymi potami. Niedocukrzenie pojawia się wówczas, gdy mamy do czynienia z niskim poziomem cukru we krwi. W przypadku chorych na cukrzycę, gdy...

Normy laboratoryjne

Mocznik we krwi

Mocznik we krwi jest parametrem umożliwiającym ocenę funkcji nerek. Związek ten jest końcowym produktem rozkładu białek i wytwarzany jest głównie w wątrobie. Stężenie mocznika w surowicy zależy od wielu czynników, dlatego też diagnoza choroby powinna...

Normy laboratoryjne

Sód we krwi

Prawidłowe stężenie sodu mieści się w granicach 135 - 145 mmol/l. Sód jest elektrolitem płynu pozakomórkowego. Jego nadmiar we krwi jest wywołany odwodnieniem, nadmierną utratą wody przez skórę, zbyt dużą utratą wody przez nerki, zaburzeniami funkcji...

Normy laboratoryjne

Posiewy z krwi

Posiewy z krwi wykonuje się, aby zdiagnozować obecne we krwi bakterie i drożdżaki. Próbki do badania pobierane są najczęściej z kilku miejsc, aby zwiększyć prawdopodobieństwo wykrycia drobnoustrojów. Posiew z krwi przeprowadza się głównie, gdy pojawia...

Normy laboratoryjne

Chlorki we krwi

Obdarzony ładunkiem ujemnym anion chlorkowy razem z dodatnim kationem sodowym są najważniejszymi jonami płynu pozakomórkowego organizmu. Około 88% chloru lokalizuje się w przestrzeni wodnej pozakomórkowej. Ze względu na swoje wzajemne powiązanie poziom...

Badania

Grupa krwi

Badanie grupy krwi polega na ocenie zachowania się badanych krwinek czerwonych w obecności surowicy wzorcowej, zawierającej określone przeciwciała albo na zachowaniu się badanej surowicy w obecności krwinek wzorcowych, zawierających znane antygeny. Podczas...

Normy laboratoryjne

Cynk we krwi

Cynk pełni w organizmie wiele ważnych funkcji. Jego źródłem w diecie są ryby, mięso, jajka, warzywa, ziarna i mleko. Niedobór cynku we krwi może być niebezpieczny dla zdrowia, dlatego też, w razie pojawienia się objawów niedoboru tego pierwiastka, ważne...

Normy laboratoryjne

Amylaza we krwi

Amylaza jest enzymem hydrolitycznym wytwarzanym główne przez trzustkę. Trafia do soku trzustkowego, a z nim do światła przewodu pokarmowego, gdzie bierze udział w trawieniu wielocukrów, przede wszystkim skrobi, glikogenu, amylopektyn, do cukrów prostych....

Badania

Osmolalność krwi

Badanie na osmolalność krwi ma na celu zidentyfikowanie stopnia zagęszczenia krwi. Badanie to pozwala ocenić poziom nawodnienia organizmu, kiedy u badanego występują objawy hiponatremii (niedoboru sodu we krwi), utraty wody lub zatrucia etanolem, metanolem...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500