Powiększenie węzłów chłonnych

Węzły chłonne to struktury, które położone są na przebiegu naczyń limfatycznych. Główną funkcją węzłów jest filtracja zawartej w niej limfy oraz udział w wytwarzaniu przeciwciał. Likwidując drobnoustroje, stanowią ważny element układu immunologicznego. W węzłach chłonnych mogą toczyć się procesy rozrostów odczynowych korzystnych dla organizmu, ale w nich także rozwijają się przerzuty nowotworowe. Gdy zaobserwujemy powiększenie węzłów, powinniśmy udać się do lekarza. 

Spis treści

Przyczyny powiększenia węzłów chłonnych

Powiększenie węzłów chłonnych może być miejscowe lub uogólnione.
  Miejscowe powiększenie węzłów chłonnych wywołane jest przez: 

bakteryjne zapalenie odogniskowe, któremu często towarzyszy zapalenie naczyń limfatycznych między ogniskiem zakażenia (czyrak, owrzodzenie), a powiększonym węzłem (węzłami);
swoiste zapalenie gruźlicze;
swoiste zapalenie promienicze;
przerzut nowotworowy (ognisko wtórne) z ogniska pierwotnego;
początkowe stadium (jeszcze przed uogólnieniem procesu) pierwotnego rozrostu nowotworowego w miejscowych węzłach chłonnych.

Uogólnione powiększenie węzłów chłonnych występuje: 

przy stanach odczynowych – w chorobach wirusowych, bakteryjnych, pierwotniakowych, grzybiczych, robaczycach;
przy odczynach poszczepiennych oraz jako nadwrażliwość na leki;
w chorobach układowych – autoimmunologicznych, alergicznych, spichrzeniowych i metabolicznych;
w chorobach nowotworowych;
w innych chorobach – jak sarkoidoza, histiocytoza, zespół Kawasaki, przewlekła choroba ziarniniakowa.

Węzły chłonne mogą także ulec powiększeniu samoistnie, bez wyraźnej przyczyny. Dzieje się tak przy mutacjach zachodzących w węzłach chłonnych, których przyczyną są nowotwory, tzw. chłoniaki. Powiększenie węzłów chłonnych przy chorobach (np. infekcjach bakteryjnych czy wirusowych) jest procesem naturalnym. Węzły ulegają wówczas powiększeniu w wyniku pracy układu odpornościowego. Niepokój powinno budzić powiększenie się węzłów chłonnych w obrębie klatki piersiowej, zwłaszcza u dzieci i młodzieży, a także u osób w podeszłym wieku. U osób starszych może ono bowiem oznaczać rozwój zmian nowotworowych w organizmie. Powiększenia węzłów chłonnych nie można bagatelizować. Zawsze należy się skonsultować z lekarzem.

Diagnostyka powiększonych węzłów chłonnych

Część węzłów, tzw. obwodowych, można zbadać palpacyjnie (karkowe, podżuchwowe, nadobojczykowe, szyjne, pachowe, łokciowe, pachwinowe i inne), część, tzw. głębokich, tylko za pomocą specjalistycznych badań (np. tomografii komputerowej).

Niepokojące zmiany w obrębie węzłów chłonnych powinniśmy zgłosić lekarzowi. Jeżeli powiększeniu ulegają węzły chłonne szyi, tworząc guzkowate skupiska, może to stanowić sygnał o rozwoju choroby Hodgkina (ziarnicy złośliwej). Choroba jest niezwykle niebezpieczna dla życia ludzkiego. Lekarz podejrzewający wystąpienie nowotworu u pacjenta, kieruje go na badanie USG, tomografię, zleca także morfologię oraz badanie histopatologiczne.

Jeżeli zaś przyczyną powiększenia węzłów chłonnych jest infekcja bakteryjna, lekarz przepisuje pacjentowi antybiotyk. Gdy przyczyną jest infekcja wirusowa, nie stosuje się antybiotyków. Byłoby to bezcelowe, gdyż wirusy są odporne na działanie antybiotyków. O poważnych chorobach świadczy powiększenie węzłów chłonnych pod kolanami oraz, w tzw. dole łokciowym. Zmiany w tych miejscach mogą świadczyć o postępującej białaczce bądź ziarnicy. W takim przypadku lekarz zleca przeprowadzenie badania krwi, OB, USG oraz RTG.

Węzły chłonne mogą powiększyć się u osób, które zakaziły się chorobą odzwierzęcą. Dlatego, gdy zgłosimy się do lekarza, przeprowadza on szczegółowy wywiad. Nie powinniśmy być zdziwieni, gdy zapyta nas o kontakty ze zwierzętami. Chłoniaki wykryte we wczesnym etapie rozwoju poddają się całkowitemu wyleczeniu. Nie możemy lekceważyć powiększonych węzłów chłonnych, ani tym bardziej podejmować się samodzielnego ich leczenia.

Przypisy

Czech A., Tatoń J. Diagnostyka internistyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3156-7

Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0

Kokot F. Diagnostyka różnicowa objawów chorobowych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3295-6

Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3

Artykuły Powiększenie węzłów chłonnych

Ostre zapalenie węzłów chłonnych

Ostre zapalenie węzłów chłonnych jest częstą komplikacją niektórych infekcji bakteryjnych, dotykających węzłów chłonnych. Choroba ta jest więc konsekwencją innych chorób. Objawy zapalenia węzłów ...

Częstą przyczyną ostrego zapalenia węzłów chłonnych jest zakażenie filariozą wywołaną przez nicienia Wuchereria bancrofti.

Choroba Hodgkina (ziarnica złośliwa)

Ziarnica złośliwa, czyli choroba Hodgkina lub tak zwana limfogranulomatoza, dotyczy głównie ludzi młodych, pomiędzy 20. a 30. rokiem życia. Częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet. Jest chorobą ...

Ziarnica złośliwa, nazywana też chłoniakiem Hodgkina, zajmuje węzły chłonne i pozostałą tkankę limfatyczną. Na zdjęciu widoczny preparat histologiczny węzła zaatakowanego przez ziarnicę.

Endoskopia śródpiersia

Endoskopia śródpiersia inaczej nazywana jest wziernikowaniem śródpiersia lub mediastinoskopią. Mediastinoskopia polega na bezpośrednim oglądaniu śródpiersia za pomocą specjalnego urządzenia ...

Biopsja węzła chłonnego

Biopsja węzłów chłonnych polega na pobraniu niewielkiego ich wycinka w celu przeprowadzenia na nim badania pod mikroskopem. Węzły chłonne są niewielkimi gruczołami produkującymi białe krwinki ( ...

Wycięcie węzła chłonnego

Węzły chłonne są położone na przebiegu naczyń limfatycznych. Podstawową funkcją węzłów jest filtracja zawartej w nich limfy oraz udział w wytwarzaniu przeciwciał. Węzły chłonne likwidują ...

Ocenia się, że 20% zachorowań na nowotwory stanowi rak piersi. Choroba ta najczęściej prowadzi do poważnych konsekwencji, a w efekcie śmierci, dlatego tak ważna jest profilaktyka w skład której wchodzą takie elementy jak : przeprowadzanie badań ultrasonograficznych, samobadanie piersi oraz mammografia (wykonuje się ją w zależności od przedziału wiekowego).<br />
<br />
Warto wiedzieć, że rozwój medycyny w ostatnich latach pozwolił znacznie zwiększyć  liczbę pełnych wyleczeń i przypadków znacznego przedłużenia życia chorujących kobiet. Formą leczenia tego rodzaju nowotworu jest jest także operacja, które polega na jego całkowitym usunięciu. Wykorzystuje się również chemioterapię oraz radioterapię. Optymizmu dodaje fakt, iż dzięki naukowcom udało się stworzyć leki wpływające na ten mechanizm, dzięki okryciu zależności wzrostu niektórych typów nowotworów od hormonów, zwłaszcza estrogenów i progesteronu.<br />
<br />
Jakie to leki i na czym polega ich działanie? Więcej na ten temat powie dr Agnieszka Jagiełło-Gruszfeld, onkolog.

Bartoneloza

Bartoneloza, zwana także chorobą kociego pazura, to jedna z chorób zakaźnych powodowana przez bakterie Bartonella henselae. Choroba jest dość częstą przyczyną powiększonych węzłów chłonnych u ...

Bakterie bartonella przenikają do organizmu człowieka najczęściej przez zadrapania zwierzęcia.

Przerost migdałków

Przerost migdałków jest częstą przypadłością dotykającą głównie dzieci między 5 a 10 rokiem życia. Aby w pełni zrozumieć, skąd wynikają objawy i móc je wychwycić na wczesnym stadium, należy ...

Jeśli chodzi o chrapanie dzieci, to przyczyny takiego zjawiska należy dokładnie zdiagnozować. Powodem może być bowiem przerost migdałka gardłowego lub migdałków podniebiennych, a wyleczeniem takiej dolegliwości jest ich wycięcie.<br />
<br />
W trakcie, gdy pojawi się do tego bezdech, taki stan powinien być jak najszybciej skonsultowany z lekarzem. Przerwy w oddychaniu mogą pojawiać się w czasie snu dość często i trwać nawet do 10 sekund. Takie zjawisko jest bardzo groźne dla dziecka, bo może powodować silne niedotlenienie, a to z kolei prowadzi do bólu głowy, obniżonej koncentracji dziecka w ciągu dnia, problemów z zapamiętywaniem oraz nadmiernej senności. Bezdech nocny może stanowić istotne zagrożenie dla jego zdrowia, a nawet życia, więc bardzo istotne jest jak najwcześniejsze skonsultowanie problemu z lekarzem.<br />
<br />
Chrapanie u dzieci może objawiać się nieco inaczej niż u dorosłych, niemniej jednak jest to stan alarmujący i niebezpieczny, więc nigdy nie należy go bagatelizować i trzeba niezwłocznie udać się do specjalisty.

Limfografia kończyn dolnych

Limfografia kończyn dolnych to obrazowa metoda badania układu limfatycznego z użyciem promieni rentgenowskich. Do naczynia limfatycznego lub węzła chłonnego podaje się środek cieniujący ...

Filarioza

Filarioza to ogólna nazwa grupy chorób powodowanych przez nicienie pasożytujące we krwi i w tkankach. Do filarioz można zaliczyć przede wszystkim wuszereriozę wywoływaną przez Wuchererię ...

Nicienie Wuchereria bancrofti wywołujące chorobę pasożytniczą filariozę.

Trypanosomoza amerykańska

Trypanosomoza amerykańska, nazywana inaczej chorobą Chagasa, to pasożytnicza choroba człowieka, występująca głównie w Ameryce Południowej. Najczęściej chorują na nią mieszkańcy biednych, wiejskich ...

Pluskwiaki przenoszą groźnego świdrowca Trypanosoma cruzi, będący  patogenem wywołującym chorobę Chagasa.

Chłoniak nieziarniczy

Chłoniaki nieziarnicze to nowotwory złośliwe, które wywodzą się z limfocytów i są zlokalizowane w tkance chłonnej. Te choroby nowotworowe dotykają najczęściej ludzi w starszym wieku, zwłaszcza ...

Sarkoidoza

Sarkoidoza (syn. choroba Besniera-Boecka-Schaumanna, ang. sarcoidosis) jest uogólnioną chorobą ziarniniakową – w jej przebiegu powstają tzw. ziarniniaki – małe grudki w tkankach i narządach, które ...

Ostra białaczka limfoblastyczna

Białaczka albo leukemia to nowotwór układu krwiotwórczego, który charakteryzuje się ilościowymi i jakościowymi zmianami leukocytów (krwinek białych) w szpiku, krwi, śledzionie oraz węzłach ...

Transplantologia to nauka, która zajmuje się problemami przeszczepiania komórek, tkanek i narządów. Przeszczepy wykonywane są także w przypadku dzieci.<br />
<br />
W naszym kraju zajmuje się niemal wyłącznie Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka. W 1984 roku wdrożono w nim program przeszczepiania nerek u dzieci, a w 1990 roku powstał program przeszczepiania wątroby.  Ponadto rozwinięto także program przeszczepiania tych narządów od żywych spokrewnionych dawców oraz wprowadzono w czyn przeszczepianie wielonarządowe wątroby i nerki oraz jelit. Transplantologia we współczesnej medycynie jest metodą leczenia, która  często skutkuje uratowaniem życia człowieka, dla którego zdawało się nie ma już ratunku. Takie zabiegi wykonuje się także w odniesieniu do najmłodszych pacjentów.<br />
<br />
Transplantologia jest jednym  jeden z działów medycyny klinicznej. Jak wygląda ona u dzieci? O tym opowie prof. dr hab. Piotr Kaliciński - kierownik Kliniki Chirurgii Dziecięcej i Transplantacji Narządów w Instytucie „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka" w Warszawie.

Wycięcie zmiany tarczycy

Wycięcie zmiany tarczycy oraz wycięcie całej tarczycy to dwa zabiegi chirurgiczne, które ratują życie pacjentów z chorobami tarczycy. Zazwyczaj jeśli pojedynczy guzek pojawił się w jednym z ...

Mononukleoza zakaźna

Mononukleoza zakaźna wywoływana jest przez wirus Epsteina-Barr z grupy wirusów opryszczki. Zespół podobny do mononukleozy mogą wywoływać również inne wirusy i pierwotniak Toxoplasma gondii. ...

Wymaz krwi pacjenta z mononukleozą zakaźną przedstawiające zmienione limfocyty.

Szczepionka na raka płuc!

Hawańscy naukowcy wynaleźli po 25 latach prac szczepionkę, która pozwala znacznie przedłużyć życie pacjentom w ostatnich stadiach nowotworów płuc.

Kontrowersje wokół szczepień

Szczepić się czy nie? Takie pytanie często dręczy rodziców i osoby narażone na choroby zakaźne. Szczepienia ochronne są jedną z najskuteczniejszych metod zapobiegania różnym chorobom. Istnieją ...

Grypa to ostra choroba zakaźna. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zachorowalność na tę chorobę wciąż rośnie, a umiera około 500 tysięcy ludzi rocznie. Choroba układu oddechowego najczęściej występuje w okresie jesienno-zimowym i podczas przesileń.<br />
<br />
Grypę wywołują wirusy grupy A, B lub C. Najbardziej niebezpieczny dla człowieka jest wirus A, który odpowiada za powstanie epidemii. Chorobie sprzyja przemęczenie, nieustanny stres oraz niektóre choroby, takie jak: schorzenia układu krążenia, nowotwory, cukrzyca. Osoby, które są najbardziej narażone na zachorowanie to małe dzieci, noworodki oraz ludzie w podeszłym wieku.<br />
<br />
Najlepszym sposobem na grypę są szczepienia. Zawierają one antygeny i elementy wirusów typu A i B, zatem powodują uodpornienie organizmu przeciwko grypie. Szczepienia powinny być stosowane corocznie i sprawdzane przez WHO.<br />
<br />
W Polsce dostępne są szczepionki, które chronią organizm przed najgroźniejszymi typami wirusa grypy, a mianowicie H3N2 i H1N1 oraz wirusem typu B. Niestety, szczepienia ochronne nie są finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Ospa wietrzna u niemowlaka

Ospa wietrzna to choroba zakaźna występująca także u niemowląt. Ospa wietrzna u niemowlaka pojawia się, jeśli matka wcześniej nie chorowała. Jeśli kobieta przeszła chorobę, dziecko jest uodpornione.

Dolegliwość, jaką jest świąd może mieć różne przyczyny i najczęściej zależy od umiejscowienia na ciele. Jeśli pojawi się w okolicy stóp czy dłoni, może być oznaką rozwijającej się grzybicy, zaś zlokalizowany w obrębie głowy może świadczyć o wysuszeniu jej skóry czy alarmować o wszawicy.<br />
<br />
Uczucie uporczywego swędzenia może także pojawić się na skutek alergii pokarmowej czy w reakcji na kosmetyki, ukąszenia owadów, pajęczaków oraz innych zwierząt. Innymi czynnikami, które mogą wywoływać świąd mogą być również: podrażnienie zakończeń nerwowych, kontakt z drażniącymi materiałami czy nawet zaburzenia psychiczne!<br />
<br />
Taki stan może pojawić się także w okolicy pochwy. Przyczyną w tym przypadku może być wysuszenie śluzówek, drożdżyca lub niski poziom hormonów podczas menopauzy. Swędzenie odbytu może alarmować zaś o pojawieniu się owsicy czy guzków krwawniczych. Co ciekawe, taka dolegliwość może być również wynikiem chorób niezwiązanych bezpośrednio ze skórą, np. wątroby, nerek, być przejawem rozwoju cukrzycy, chłoniaków czy ziarnicy złośliwej.<br />
<br />
Więcej na ten temat powie – prof. Jacek Szepietowski, dermatolog.

Atopowe zapalenie skóry u niemowląt

Atopowe zapalenie skóry u niemowląt wywołuje szereg nieprzyjemnych dolegliwości. Objawy atopowego zapalenia skóry są prowokowane przez alergeny . U niemowląt pojawia się wysypka, skóra staje się ...

Czynniki wywołujące atopowe zapalenie skóry nie są do końca określone. Z pewnością, objawy choroby są związane z alergią pokarmową, katarem siennym czy astmą. Dużą rolę odgrywają czynniki genetyczne decydujące o patologicznej reakcji immunologicznej. Maluch, którego jedno z rodziców cierpi na atopię, ma większą szansę odziedziczenia tej choroby. Jeżeli oboje są chorzy na alergię, ryzyko zachorowania dziecka rośnie o 60%.<br />
<br />
Do najczęstszych alergenów można zaliczyć: mleko i jego przetwory, czekoladę, truskawki, kakao i orzechy. Po trzecim roku życia choroba może nasilać się w wyniku alergenów wziewnych i kontaktowych. Dużą rolę odgrywa wpływ środowiska naturalnego. Niektóre związki chemiczne działają toksycznie na skórę dziecka, osłabiają warstwę ochronną.

Masaż bambusem

Masaż bambusem to masaż tkanek głębokich za pomocą bambusowych kijków. Jest to przede wszystkim masaż relaksacyjny , ale ma także walor terapeutyczny. Masaż bambusami wpływa na rozluźnienie mięśni ...

Pytania do eksperta

Co oznaczają powiększone węzły chłonne i wydzielina w gardle?

Witam serdecznie, najpierw podam może co się działo. Wszystko było ok. do dwóch tygodni temu. Wyjechałem w trasę i miałem ciężkie dwa dni, naprawdę ciężkie, bo była sytuacja, że nie spałem 48 h. Po tym wszystkim po powrocie do domu czułem się bardzo mocno zmęczony. Następnego dnia wyczułem pod żuchwą po obu stronach powiększone węzły nad tętnicą. Poszedłem do lekarza rodzinnego i powiedział, ...

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Co znaczą bóle mięśniowo-stawowe i gorączka?

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin